Haiti’de Türk ‘misyonerleri’ kaçıran ‘400 Mawozo’ çetesi kimdir?

400 Mawozo’nun faaliyetleri ve rakibi Chen Mechan (Kötü Köpek) çetesi ile yürüttüğü kanlı alan çatışmaları başkent Port-au-Prince’inkuzeyindeki mahallelerde terör ve kaos ortamı yarattı. Yerel medyada yer alan haberlere göre bölgede en az 148 kişi öldürüldü ve 9 binden fazla kişi konutundan oldu Çetenin 29 Nisan günü Dominik Cumhuriyeti’nden bir diplomatı kaçırması Dominik’in Haiti hududuna seçkin askeri birliklerini yığmasına yol açtı. Diplomat daha sonra bırakıldı. 400 Mawozo 8 Mayıs’da da Dominik Cumhuriyeti’nden ülkeye giren bir otobüsün yolunu keserek içinde 8 Türk vatandaşının da bulunduğu 17 yolcuyu ve otobüs sürücüsünü kaçırdı. 1.000’den fazla mensubu olduğu düşünülen suç şebekesi başkent Port-au-Prince’in varoşlarında faaliyet yürütüyor ve çetenin başında ‘Lanmo San Jou’ lakabıyla tanınan Joseph Wilson isimli kişinin bulunduğu düşünülüyor. Wilson internette dolaşan video kayıtlarında peşindeki Haiti mercilerine meydan okuyor. Çetelerin hakimiyetine karşı Haiti güvenlik güçlerinin yetersiz kalması nedeniyle siyasetçiler eleştiriliyor Komşu Dominik Cumhuriyeti’nden Diario Libre isimli haber sitesinde yer alan bir haberde, 400 Mawozo’nun son kaçırma aksiyonunun, çetenin iki numaralı ismi olan cezaevindeki ‘Yonyon’ lakaplı Germine Joly’nin 3 Mayıs’da Haiti tarafından, yargılanmak üzere ABD’ye gönderilmesinden bir kaç gün sonra gerçekleştirildiğine dikkat çekiliyor. Yonyon hakkında 2021 yılında Haiti’de aralarında ABD vatandaşlarının da bulunduğu bir kümenin kaçırılmasına karışmaktan dava açıldı.

Haiti medyasında yer alan kimi haber ve yorumlarda çeteler ve çeteler arası savaşlara hükümetin tesirli bir şekilde müdahale edememesinin gerisinde, şahsen kimi siyasetçilerin bu suç şebekelerine silah ve para dayanağı vermelerinin bulunduğu öne sürülüyor. Haiti Observateur gazetesinde yer alan 400 Mawozo ile ilgili bir yazıda bu tezler daha da ayrıntılandırılarak ülkenin idaresindeki Tet Kale Partisi’ne (PHTK) yakın en az iki kişinin çetelerin “gerçek patronları” olduğu ve onlara silah temin ettikleri kaydedildi. Başbakan Ariel Henry de bir müddettir yerel sosyal medya platformlarında çetelerin yol açtığı meseleleri küçümsemek ve tesirli bir mücadele yürütememekle eleştirilerek hedef alınıyor.

Çete hakkında temel bilgiler
Kendilerine 400 Mawozo yahut Türkçeye “400 denyo” benzeri çevrilebilecek alaycı bir isim veren çete 2016 yılında kuruldu. Çetenin lideri olduğu bir çok kaynak tarafından kaydedilen Lanmo San Jou lakaplı Joseph Wilson Haiti makamlarınca cinayet, öldürmeye teşebbüs, insan kaçırma ve araba hırsızlığı suçlarından aranıyor.

400 Mawozo’nun iki numarası Germine Joly, nam-ı diğer Yonyon ise 3 Mayıs’ta Haiti makamlarınca ABD’ye yollandı ve orada 2021 yılında Amerikan vatandaşlarının kaçırılmasında rol oynadığı suçlamasıyla hakkında dava açıldı. Joly, 2018 yılında Haiti’de müebbet mahpusa mahkum edilmişti ve yerel medyaya göre 400 Mawozo’yu cezaevinden yönetmeye devam ediyordu. Joly ayrıyeten iki diğer Haiti ve bir de ABD vatandaşıyla birlikte ABD’den Haiti’ye, çetenin kullanması için silah ve cephane getirilmesini örgütlemekle de suçlanıyor. 400 Mawozo başkent Port-au-Prince’in kuzeydoğusunda kalesi sayılan Croix-des-Bouquets mahallesinin yanı sıra başşehri ülkenin kuzeyine ve Dominik Cumhuriyeti sonuna bağlayan yolların etrafındaki yerleşimlerde de tesirli. Çete, bilhassa de yabancı asıllı bireylerin topluca kaçırılması ve fidye talebi faaliyetleriyle öne çıkıyor. Haiti İnsan Hakları Tahlil ve Araştırma Merkezi’ne göre suç şebekesi bunun yanında haraç toplamak, kamyon kaçırmak ve kaçakçılık işlerinden de gelir sağlıyor. 24 Nisan’dan bu yana 400 Mawozo ile Chen Mechan çeteleri arasında yaşanan kanlı çatışmalar okulların ve işyerlerinin açılamamasına ve binlerce kişinin meskenlerinden kaçmak zorunda kalmasına yol açtı.