Jeofizik Mühendisi Prof. Dr. Eyidoğan: Marmara Denizi’nde 7 ve daha büyük bir sarsıntının olma mümkünlüğü önümüzdeki 25 yıl içerisinde yüzde 65

Marmara’da geçen ay evvel Yalova sonra da Tekirdağ’da zelzele oldu. Her iki zelzelenin büyüklüğü orta şiddette olsa da pozisyonları itibariyle akla çabucak beklenen büyük Marmara sarsıntısını getirdi. Marmara’da yaşanan bu zelzeleler uyarıcı nitelikte mi? Büyük Marmara zelzelesinin önümüzdeki yıllarda olma mümkünlüğü yüzde kaç?

Jeofizik Mühendisi Prof. Dr. Haluk Eyidoğan, Marmara’da meydana gelen “hafif ve orta kuvvette olan 3 ile 5 ortası büyüklükte zelzelelerin nerelerde tehlike yaratacak sarsıntılar olabileceğini gösteren kanıtlar” olduğunu söyledi.

Hürriyet’te yer alan habere nazaran “Tekirdağ’da meydana gelen zelzele, yeri itibariyle Kuzey Anadolu Fay neslinin Marmara içerisindeki Ana Marmara Fayı’na yakın yerde oldu” diyen Prof. Dr. Haluk Eyidoğan, “Geçmiş yıllarda bu bölgede çok sayıda ve bu büyüklükteki sarsıntılar oldu. Örneğin Kuzey Anadolu Fayı’nın Gaziköy-Mürefte-Şarköy-Saros çizgisinde uzanan modülünde (Ganos Fayı yahut Gaziköy Fayı olarak adlandırılır) 1912’de 7.4 büyüklüğünde bir sarsıntı oldu ve çok ağır hasarlara ve can kayıplarına yol açtı” dedi.

“Marmara Denizi’nde 7 ve daha büyük bir zelzelenin olma mümkünlüğü önümüzdeki 25 yıl içerisinde yüzde 65’tir”

“Marmara Denizi ve etrafındaki zelzeleler ile ilgili bilgilerimiz 2 bin yıl geriye gidebilmekte” diyen “Prof. Dr. Eyidoğan, şu bilgileri paylaştı:

“MS 32-2021 yılları arasında büyüklüğü 6 ve daha fazla olan onlarca zelzele ve bunların kıyılarda yarattığı tsunami olayları tespit edildi. Karada ve denizde yapılan deniz jeofiziği çalışmalarından elde edilen fay bilgileri ve zelzele tarihi tahlilleri Marmara ve etrafındaki yerleşimler için ihtimaller hesapları ile sarsıntı tehlike bedellerini elde etmemizi sağladı.

Bugüne kadar çeşitli çalışmaların vardığı karamsar tehlike ihtimali şudur: Marmara Denizi’nde başta İstanbul olmak üzere etrafındaki tüm yerleşimleri olumsuz etkileyecek ve kayıplara neden olacak 7 ve daha büyük bir sarsıntının olma mümkünlüğü önümüzdeki 25 yıl içerisinde yüzde 65’tir. Esasen İstanbul için sarsıntı kayıp kıymetleri de buna nazaran yapılıyor.”

6 unsurda: Neler yapılması gerekiyor?

Prof. Dr. Haluk Eyidoğan 6 unsur de yapılması gerekenleri sıraladı:

1- Bina bazında mümkün hasar derecesi ve insan kayıpları hesapları yapmalı ve yapı envanterini yenilemeliyiz.

2- Risk altındaki bölümler belirlenmeli, mekânsal tahliller yapılmalı ve sarsıntı kayıplarını azaltacak yenileme, güzelleştirme, güçlendirme çalışmaları yapılmalı. Gerektiğinde mevzuatta değişiklikler yapılmalı ve öncelikli projeler gerçekleştirilmeli.

3- Sadece yapı ünitelerini değil, açık alan ve barınma alan sistemini, tehlikeli husus stoklarını, tarihi ve kültürel mirası, ticaret ve altyapıyı birlikte düşünen bir bütünleşik korunma / sakınım planlfakatsı yapmalıyız ve uygulfakatlıyız.

4- Yüksek afet riski gösteren özel alanlar için yaptırım gücüne sahip plan ve uygulfakatlara başvurmalıyız. İmar planı imal ve uygulfakat pratiğimizi bu manada geliştirmeliyiz.

5- Yerelde toplumun büyük tehlikeye karşı toplumsal direnç ve örgütlülüğünü güçlendirecek daima eğitimler ve uygulfakatlar yapılmalı. STK, MAG, Okul ve Aile Birlikleri bahisle ilgili odaklar olabilir.

6- Kentsel dönüşüm için her yıl genel bütçeden afet risklerinin azaltılması için kullanılacak bir bütçe havuzu oluşturmalıyız ve öncelikli alanlarda ve alt ve orta gelir grubunun risk altında olduğu alanlarda sarsıntı inançlı yerleşmeler oluşturmalıyız.