Basın Kanunu’nda değişiklik teklifi TBMM’ye sunuldu

AK Parti ve MHP milletvekillerinin imzasıyla sunulan teklife göre, yasal yere kavuşturulmaları gayesiyle internet haber siteleri ile basın kartına ilişkin konular Basın Kanunu’nun kapsamına alınarak radyo, televizyon, kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttükleri enformasyon hizmetlerinde çalışan kamu çalışanının basın kartı düzenlenmesi bakımından vadeli yayın çalışanlarıi değerlendirileceği öngörülüyor.

Basın Kanunu’nun hedefinin; basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımı ile basın kartına ilişkin metot ve temelleri belirlemek olduğu ifade ediliyor.

Basın kartı düzenlenmesi bakımından basın kartı talep eden medya mensupları ve enformasyon vazifelileri bu Kanun kapsamına dahil ediliyor.

Teklifle internet haber siteleri de müddetli yayın tarifi kapsamına alınıyor.

Öte yandan internet haber sitesi, İletişim Başkanı, İletişim Başkanlığı, Basın Kartı Komitesi, medya mensubu, enformasyon görevlisinin tarifi da düzenlemede yer buluyor.

Müddetli yayınların çıkarılması için beyanname Basın İlan Kurumuna verilecek

İnternet haber sitelerinde faaliyet gösterdiği iş yeri adresi, ticari unvanı, elektronik posta adresi, iletişim telefonu ve elektronik tebligat adresi ile yer sağlayıcısının ismi ve adresi kendilerine ait internet ortamında kullanıcıların ana sayfadan direkt ulaşabileceği şekilde ve “iletişim” başlığı altında bulundurulacak.

İnternet haber sitelerinde bir içeriğin ilk defa sunulmaya başlandığı tarih ile sonraki güncelleme tarihleri, her erişildiğinde değişmeyecek şekilde içeriğin üzerinde belirtilecek.

Basın duyurularının ve yargı organlarınca verilen yayın yasağı kararlarının süratli ve aktif bir şekilde bildiriminin sağlanması maksadıyla; periyodik yayınların çıkarılması için, kaydedilmek üzere verilecek beyanname artık Cumhuriyet Başsavcılığı yerine Basın İlan Kurumuna verilecek.

Kayıt için verilen beyannamede elektronik tebligat adresi de gösterilecek.

Basın İlan Kurumu yayımın durdurulmasını talep edebilecek

Beyanname ve eklerinin gerekli ya da gerçek bilgileri içermemesi ya da yayın sahibinin ya da temsilcisinin ya da sorumlu müdürün belirlenen koşullara sahip olmaması halinde Basın İlan Kurumu beyannamenin verilmesinden itibaren iki hafta içinde eksikliğin giderilmesini ya da gerçeğe aykırı bilgilerin düzeltilmesini yayın sahibinden isteyecek. Bu istemin bildirisi tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde yerine getirilmemesi halinde Basın İlan Kurumu yayımın durdurulmasını İstanbul Asliye Ceza Mahkemesinden talep edecek.

Yayım durdurma müeyyidesi internet haber siteleri bakımından uygulanmayacak. İnternet haber sitesinin karara uymaması halinde Basın İlan Kurumu 2 hafta içinde eksikliğin giderilmesini ya da gerçeğe aykırı bilgilerin düzeltilmesini internet haber sitesinden isteyecek. İstemin yerine getirilmemesi durumunda Basın İlan Kurumu internet haber sitesi vasfının kazanılmadığının tespiti gayesiyle İstanbul Asliye Ceza Mahkemesine başvuracak. Mahkeme en geç 2 hafta içinde kararını verecek.

Müracaatın kabul edilmesi halinde internet haber siteleri için sağlanabilecek resmi ilan ve reklam ile çalışanlarının basın kartına ilişkin hakları ortadan kalkacak. İnternet haber sitesi için sağlanan hakların ortadan kaldırılması, bu Kanun ya da ilgili mevzuat uyarınca öngörülen yaptırımların uygulanmasına mahzur olmayacak.

“Teslim ve muhafaza yükümlülüğü”

İnternet haber sitesinde yayınlanan içerikler, gerektiğinde talep eden Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edilmek üzere doğruluğu ve bütünlüğü sağlanmış şekilde 2 yıl süre ile muhafaza edilecek.

Yargı mercileri tarafından yayının soruşturma ve kovuşturma konusu olduğunun internet haber sitesine yazılı olarak bildirilmesi halinde, bu süreçlerin sonuçlandığının bildirilmesine kadar soruşturma ve kovuşturma konusu yayın kaydının saklanması mecburî olacak.

İnternet haber sitelerinde zarar gören kişinin düzeltme ve karşılık yazısını sorumlu müdür, hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın, yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde, ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda, URL kontağı sağlanmak suretiyle, puntolarla ve şekilde yayımlamak zorunda olacak. Yayın hakkında verilen erişimin engellenmesi ve/veya içeriğin çıkarılması kararının uygulanması yahut internet haber sitesi tarafından içeriğin zaten çıkarılması durumunda, düzeltme ve karşılık metni ilgili yayının yapıldığı internet haber sitesinin ana sayfasında 1 hafta mühletle yayımlanacak.

Basılmış eserler ya da internet haber siteleri yoluyla işlenen ya da bu kanunda öngörülen diğer cürümlerle ilgili ceza davalarının bir muhakeme koşulu olarak, günlük müddetli yayınlar ve internet haber siteleri tarafından 4 ay, diğer basılmış eserler tarafından 6 ay içinde açılması zarurî olacak. Bu mühletler basılmış yapıtların Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği tarihten, internet haber siteleri için ise habere ilişkin suç ihbarının yapıldığı tarihten başlayacak.

Lakin bu mühletler, Türk Ceza Kanunu’nun dava zaman aşımına ilişkin unsurunda öngörülen müddetlerin yarısını aşamayacak ve süre sonunda yayının yenilenmesi hali ile suçun temadi ettiğinin belli olduği hallerde, dava zaman aşımı mühleti tam olarak uygulanacak.​​​​​​​

Basın kartı başvurusu, niteliği ve çeşitleri belli oldu

Teklifle basın kartı başvurusu, niteliği ve tipleri de belli oldu. Buna göre, basın kartı başvurusu İletişim Başkanlığına yapılacak. Basın kartı, resmi nitelikte bir kimlik dokümanı olarak kabul edilecek.

Basın kartı çeşitleri şu şekilde belli oldu:

– Göreve bağlı basın kartı: Bir medya kuruluşuna bağlı olarak çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarına ve enformasyon görevlilerine verilen basın kartını,

– Periyodik basın kartı: Görev alanı Türkiye’yi kapsayan yabancı medya mensuplarına verilen basın kartını,

– Süreksiz basın kartı: Görev alanı Türkiye’yi kapsamamakla birlikte süreksiz bir mühletle Türkiye’ye haber maksatlı gelen yabancı medya mensuplarına verilen basın kartını,

– Serbest basın kartı: Süreksiz bir mühletle çalışmayan medya mensuplarına verilen basın kartını,

– Daima basın kartı: En az on sekiz yıl mesleksel hizmeti bulunan medya mensupları ve enformasyon görevlilerine ömür uzunluğu verilen basın kartını ifade edecek.

Basın kartı, Türkiye’de faaliyet gösteren medya kuruluşlarının Türk vatandaşı medya mensuplarına, müddetli yayınların sahiplerine ya da hükmî kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu liderlerine, medya kuruluşları ismine hareket eden ve görev alanı Türkiye’yi kapsayan yabancı medya mensupları ile görev alanı Türkiye’yi kapsamamakla birlikte süreksiz bir mühletle Türkiye’ye haber maksatlı gelen yabancı medya mensuplarına, yurt dışında yayın yapan medya kuruluşlarının, Türk vatandaşı sahiplerine ve çalışanlarına, yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı medya mensuplarına, medya alanında hizmet veren kamu kurum ve kuruluşlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttükleri enformasyon hizmetlerinde çalışan kamu çalışanına, medya alanında faaliyet göstermeleri kuralıyla, sendikalar ile kamu faydasına faaliyette bulunduğu Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilen dernek ve vakıfların yöneticilerine verilebilecek.

Basın kartı talep edenlerin müracaatta bulunabilmeleri için 18 yaşını bitirmiş olması, en az lise ya da dengi bir eğitim kurumundan mezun olması, kısıtlı ya da kamu hizmetlerinden yasaklı olmaması koşulu aranacak.

Ayrıyeten basın kartı talep edenlerin müracaatta bulunabilmesi için Türk Ceza Kanunu’nun 53’üncü unsurunda belirtilen müddetler geçmiş olsa bile; taammüden işlenen bir cürümden ötürü 5 yıl ya da daha fazla mühletle hapis cezasına yahut şantaj, hırsızlık, sahtecilik, dolandırıcılık, güveni berbata kullanma, palavra tanıklık, palavra yere yemin, iftira, suç uydurma, müstehcenlik, fuhuş, hileli iflas, zimmet, irtikap, rüşvet, kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, hatadan kaynaklanan malvarlığı kıymetlerini aklama kabahatleri ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, kamu barışına karşı suçlar, anayasayave bu nizamın işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar, casusluk kabahatleri ve terör suçlarından karar giymemiş olması gerekiyor.

Kart talep edenlerde, Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun kararlarına uygun mukavele yapmış olması ve zorlayan sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1 aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması,​​​​​​​ medya faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmaması koşulu da aranacak.

Basın kartı talep eden periyodik yayın sahipleri ya da hükmî kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu liderlerinde, kamu kurum ve kuruluşlarında basın kartı alabilecek çalışanlarda ve yabancı basın-yayın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarından basın kartı talep edenlerde “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun kararlarına uygun kontrat yapmış olması ve zorlayan sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1 aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması,​​​​​​​ medya faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmaması” kuralları aranmayacak.

Daima ve serbest basın kartı talep edenler ile Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) aracılığıyla göreve bağlı basın kartı talep edenlerde ise “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun kararlarına uygun mukavele yapmış olması ve zorlayıcı sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1 aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması” koşulu aranmayacak.

Basın kartı talep eden yabancı medya mensuplarına, medya kuruluşu tarafından görevlendirildiklerini belgelendirmeleri, Türkiye’de çalışma müsaadelerinin olması, bağlı bulundukları kuruluşun yönetim merkezinin bulunduğu ülkenin Türkiye’deki büyükelçilik, elçilik ya da konsolosluklarından aldıkları takdim mektubunu ibraz etmeleri halinde, karşılıklılık temeli da gözetilerek Başkanlıkça basın kartı verilebilecek.

Basın Kartı Komitesi 9 üyeden oluşacak. Komitede, Başkanlığı temsilen 2 üyenin yanı sıra emekçi sendikası şeklinde faaliyet gösteren sendikalardan basın kartı sahibi üyesi en fazla olan sendika tarafından belirlenecek bir üye ile iletişim fakültesi dekanları ya da basın kartı sahibi gazeteciler ortasından Başkanlıkça belirlenecek bir üye de yer alacak.

Üyelerin görev müddeti 2 yıl olacak. Mühleti dolan üyeler yeniden seçilebilecek.

Komisyon; müracaat sahibinin niteliklerini, mesleksel çalışmalarını, yapıtlarını, mükafatlarını değerlendirerek basın kartı taşıyıp taşımayacağına karar verecek. Kurulun kararları, Başkan tarafından onaylandıktan sonra uygulanacak.

(Sürecek)