Milyonların gözü 3600 ek göstergede

OLCAY BÜYÜKTAŞ

Milyonlarca memur ve yüz binlerce memur emeklisini ilgilendiren 3600 ek gösterge düzenlemesinde süreç devam ediyor.

Hükümet ile Memur-Sen arasında yılbaşından beri devam eden 3600 ek gösterge ve diğer ek göstergelerin düzenlenmesini içeren görüşmelerin yakında tamamlanması bekleniyor.

Hazırlanan teknik çalışmada, mevcut durumda 2200 ek gösterge alan unvan gruplarının 3000’e 3000 ek gösterge alan unvan gruplarının 3600’e, 3600 ve daha üst ek gösterge alanların da belli oranda yükseltileceği öngörülüyor.

Yapılması öngörülen bu düzenleme ile tüm unvan kümelerine ek gösterge artışı yapılması planlanıyor. Ofis İşçileri Sendikası (BES) Başkanı Bahadır Bedercioğlu, emekli aylığı ve ikramiye hesaplamasındaki farklı parametrelerin farklı sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Mevcut durumda 3000 ek göstergeli öğretmen, hemşire, din vazifelisi, polis ve diğer yönetimciler 30 yıllık hizmetleri karşılığında 5 bin 625 TL civarı emekli aylığı ve 202 bin 908 TL emekli İkramiyesi alırken, 3600 ek göstergeye yükseltilmeleriyle maaşları, bin 234 TL artışla 6 bin 861 liraya, emekli ikramiyeleri de 44 bin 500 lira artışla 247 bin 407 liraya çıkacak. 2200 ek gösterge alan örneğin şube müdürleri 3000’e yükseltildiğinde özel hizmet aylığı yüzdesi 85’te kalacak, sırf ek gösterge aylığında 155 TL, emekli ikramiyelerinde ise 5 bin 650 lira artış olacak.

Kritik öge: Özel hizmet aylığı yüzdesi

Maaşları etkileyen en çok önemli faktörlerden biri özel hizmet aylığı olarak ortaya çıkıyor.

Özel hizmet aylığı yüzdesi tablosundaki oranlara göre hesaplanan bu kalemdeki en bariz farklılık 3000 ile 3600 ek gösterge arasında göze çarpıyor. Diğer oranlar (Örneğin 3600 ila 4800 arası 20 puan) birbirine yakın ve manalı iken 3000 – 3600 ek gösterge arasında (yüzde 85 – yüzde 145 yani 60 puan) önemli bir makas bulunuyor.

Bu nedenle yeni bir düzenlemeye muhtaç ve ek gösterge çalışmasının bu şekilde çıkarılması halinde yeni mağduriyetleri beraberinde getireceği vurgulanıyor.

Maaş istikrarı riski

Bununla birlikte daire başkanı ve meslek uzmanları 2000+8000 makam/görev tazminatı alırken yönetici oldukları halde şube müdürleri ve diğer yöneticiler bu tazminatlardan mahrum bırakılmış durumda. Bu da gerek görev aylıklarında ve gerekse emekli aylıklarında görev/sorumluluk/maaş istikrarı açısından adaletsizlik yaratıyor.

Örneğin 30 yıllık bir şube müdürü ya da diğer müdürler 10 bin TL civarı görev aylığı, 5 bin 470 TL emekli maaşı alıyor iken, daire başkanları ve meslek uzmanları yaklaşık 15-17 bin TL civarı görev aylığı ve 9 bin 400 TL emekli aylığı alıyor.

Bu farklılık 666 sayılı Kanun Kararında Kararname öncesinde 600 TL civarı iken, kararname sonrasında bu sayılan unvanlara 3600 ek gösterge ve 2000/8000 makam-görev tazminatı verilmesiyle ortaya çıkmış durumda. Müdürler ise 2200 ek göstergede bırakılmış, makam-görev tazminatı ise verilmemiş durumda.

Kurumlar arasında farklılıklar var

Memurlar, 3600 ek gösterge düzenlemesinde vaat edilen dört meslek grubu dışında da kapsamı daha geniş bir ek gösterge düzenlemesi bekliyor. Çünkü, kamuda yaşanan diğer ek gösterge adaletsizlikleri de söz konusu. Bunların büyük kısmı kurumlar arasındaki farklılıklardan kaynaklanıyor.

Örneğin TBMM, TRT, Cumhurbaşkanlığı, RTÜK, Türk Akreditasyon Kurumu, Rekabet Kurumu gibi kurumlar kendi maddeleriyle ayrıcalıklı sayılmış durumda. Buralarda çalışanlarla diğer kurumlarda benzer takım ve unvanlarda çalışanlar arasında da büyük farklılıklar yaşanıyor. SGK da çalışan bir tekniker 2200 ek göstergeden yararlanırken, TRT’de 3800 ek göstergeden yararlanıyor.

Farklı yasaya tabi olanlar var

Devlet memurlarının aylık bağlama hesaplamaları da ikiye ayrılmış durumda. 1 Ekim 2008 öncesi işe başlayanlar ile bu tarihten sonrası işe başlayanlar farklı kanunlara tabiler. 1 Ekim 2008 öncesi işe başlayanların süreçleri 5434 sayılı Emekli sandığı Kanunu’na göre yapılıyorken, belirtilen tarihten sonra işe başlayanların iş ve süreçleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kararlarına göre yapılıyor.

5510 sayılı yasata tabi olanların emekli aylığı hesabında ek gösterge kullanılmıyor. Prime esas çıkar üzerinden emekli aylığı hesabı yapılıyor. Maddede emekli ikramiyesi de olmadığından eklenen süreksiz madde ile Emekli Sandığı Kanunu’na atıfta bulunularak emekli ikramiyesi hesaplanıp ödemesi yapılıyor.

1 Ekim 2008 sonrası işe girenler yaklaşık olarak kamuda 14 yıldır çalışıyor ve sayılarının 1-1,5 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor. Düzenlemenin bu çalışan bölümü de kapsaması talep ediliyor.

İlk toplantı Şubat’ta yapılmıştı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Alim’in başkanlığında hükümet temsilcileri ve Memur-Sen yetkililerinin katımıyla ilk toplantısını 16 Şubat’ta yapan 3600 Ek Gösterge Kurulu, ikinci toplantısını 16 Mart’ta basına kapalı olarak gerçekleştirmişti.

İkinci toplantının akabinde, tüm memurları kapsayan ek gösterge düzenlemesi isteyen Memur-Sen, 2200-3600 ve 3600-4800 ek göstergeler arasında yeni kademeler getirilmesini içeren talebini komiteye sunmuştu.

Bakan Alim’in Şeker-İş Sendikası’nın 13 Mayıs’ta düzenlediği “Gıdanın Geleceği Ellerimizde Zirvesi”nde, ek gösterge düzenlemenin sonuçlanması için mayıs sonunu işaret etmesi üzerine, gözler hükümet ile Memur-Sen arasında yapılacak yeni görüşmeye çevrildi.

Ek gösterge sözlüğü

Memurların emekli maaş ve ikramiyelerinin farklı sistemlerle hesaplanıyor.

Bu farklılığın nasıl olduğunu anlamak için emekli aylığı ve ikramiyesinin nasıl hesaplandığına bakmak gerekiyor. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na göre aylık hesabında öncelikle ilgili kişinin emekli aylığına esas matrahını bulmak gerekiyor.

Bu matraha giren yararları ise genel olarak şu şekilde sıralanıyor: Aylık, Taban Aylık, Kıdem Aylığı, Ek Gösterge Aylığı, Özel Hizmet Aylığı, varsa Makam-Görev-Temsil tazminatları.

Aylık

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 43. hususunda yer alan tabloda gösterilen puanlar ile memur maaş katsayısının çarpılmasıyla bulunuyor. Örneğin 1. Derecenin 4. Kademesindeki bir memurun aylık gösterge puanı 1500 olup, aylık puanı emekli derece kademe üzerinden hesaplanıyor. 2022/Ocak dönemi aylık katsayı 0,235445 olarak ilan edildi.

Taban aylık

Maliye Bakanlığınca her yıl Ocak ve Temmuz aylarında açıklanan mali taban aylık katsayısının 1000 sayısıyla çarpılmasıyla bulunuyor. 2022/Ocak döneminde Taban Aylık Katsayısı: 3,685180 olarak ilan edildi.

Kıdem aylığı

Kıdem aylığı 30 yıl bile çalışılmış olsa da en fazla 25 yıl ve 500 puan üzerinden hesaplanıyor. Her bir kıdem yılı için 20 puan olduğundan 25 yıla karşılık gelen kıdem puanı en fazla 500 puan olarak kabul ediliyor. Mali karşılığı memur maaş katsayısı ile kıdem puanın çarpılmasıyla bulunuyor.

Ek gösterge

Kişinin emekli aylığına esas ek göstergesinin memur maaş katsayısı ile çarpılmasıyla bulunuyor. Ek Gösterge kazanılmış derece üzerinden hesaplanıyor.

Özel hizmet aylığı

İlgili kişinin ek göstergesine bağlı olarak belirlenen yüzdelik dilim üzerinden hesaplanıyor. Hesaplama formülü ise şöyle: 9500 X Memur Maaş Katsayısı X Özel Hizmet Aylığı Yüzdesi.
Maaşları etkileyen en çok önemli faktörlerden biri özel hizmet aylığı olarak karşımıza çıkıyor. Özel hizmet aylığı yüzdesi, tablosundaki oranlara göre hesaplanan bu kalemdeki en bariz farklılık 3000 ile 3600 ek gösterge arasında göze çarpıyor. Diğer oranlar (Örneğin 3600 ila 4800 arası 20 puan) birbirine yakın ve manalı iken 3000 – 3600 ek gösterge arasındaki (yüzde 85 – yüzde 145, 60 puan) farklılık kabul edilebilir düzeyden uzak. 2200 ek gösterge alan örneğin şube müdürleri 3000’e yükseltildiğinde özel hizmet aylığı yüzdesi 85’de motamot kalacak, sırf ek gösterge aylığında 155,00 artış yaşanacak.