RTÜK’ten haber bültenlerine “son” ihtar

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), yayıncılara “Haber bültenleri başta olmak üzere şiddet içerikli yayınlara dair son uyarı” başlıklı bir yazı gönderdi. Söz konusu yazıda haberlerin de “Akıllı İşaretler” uygulaması kapsamına alınacağı bildirilirken; bu hatırlatmanın, yayıncılara ‘son ikaz’ olduğu belirtildi.

Yazıda, Üst Kurul’un meslek uzmanlarınca yapılan içerik tahlillerinde, gazetelerde “üçüncü sayfa haberi” olarak isimlendirilen haber hususlarının televizyon haberlerinde de ön plana çıktığı, haber bültenlerinin birçoklarının “Whatsapp İhbar Hattı”na gelen içeriklerden derlendiği ve şiddet içeren manzaraların ekranlarda çok fazla yer aldığı tespitine yer verildi.

Şiddet içerikli yayınlara, yalnızca haber bültenlerinde değil dizi sinemalarda de yer verildiği belirtilen yazıda, fizikî, ruhsal, ekonomik ve cinsel şiddetin değişik kanallarda farklı içeriklerle yayınlandığı ifade edildi.

Uyarı yazısında, televizyon aracılığıyla legalleşen ve yaygınlaşan şiddetin, toplumsal yapıyı tehdit ettiği, ekranların her türlü şiddetten arındırılması beklentisinin de farklı kanallar aracılığıyla değişik ortamlarda yüksek sesle dile getirildiği hatırlatıldı. Şiddet içerikli yayınlara ilişkin Üst Konseyin İletişim Merkezine şikayetler geldiği, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) aracılığıyla yapılan müracaatların da gereği için Üst Şuraya iletildiği kaydedildi.

Tüm medya kuruluşlarına sorumluluk çağrısı

Uyarı yazısında şu tabirlere yer verildi:

“Reyting derdiyle medya hizmet sağlayıcılar tarafından şiddet içerikli yayınlar yapıldığı fakat bu stil yayınların izleyicilere yaşattığı olumsuz sonuçların göz arkası edildiği, radyo ve televizyonlar tarafından uygulanan yayın siyasetlerinin şahıslarda önemli ruhsal travmaya neden olduğu, toplumda şiddetin kanıksanmasına ve çocuklarda kötü dünya sendromuna yol açtığı hepimiz tarafından bilinmektedir. Bu biçim yayınların şiddeti özendirici olduğu ve şiddete eğilimli şahısları adeta teşvik ettiği gözden kaçırılmamalıdır. Bu şekil yayınların önlenmesi konusunda başta Üst Şuramız olmak üzere yazılı ve görsel-işitsel medya kuruluşlarına, haber ajanslarına, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına, üniversitelere, basın meslek örgütlerine ve sivil toplum kuruluşlarına çok önemli misyonlar düşmektedir.”

RTÜK’ün ekranları şiddetten arındırmak için sadece cezalandırma yoluyla sınırlı kalmayacak biçimde hareket ettiği, her türlü şiddete karşı kararlı çabasının bilindiği belirtilen ikaz yazısında, “Milletimizin son zamanlardaki en büyük şikâyetlerinden olan şiddet olaylarının özensizce gösterimi konusunda medyamızdan azami hassasiyet bekliyoruz” sözlerine yer verildi.

“Hem ülkemize hem milletimize büyük haksızlık”

Yazıda, şiddet içeren imgelerin ekrana hangi maksatla, ne kadar ve nasıl yansıtıldığı üzerinde durulması, reyting derdinin asla insanlık onurunun önüne geçmemesi gerektiği vurgulandı. “Çeşitli iletişim kanalları üzerinden yahut sosyal medyadan elde edilen amatör kayıtları ya da MOBESE imajlarını hiçbir süzgeçten geçirmeden yayınlamak hiçbir etik pahaya sığmaz” sözlerinin yer aldığı yazıda, “Cinayet, hengame ve karamsar olayları haberleştirmek ve bu görüntüleri elemeden geçirmeden olduğu gibi yayınlamamak hem ülkemize hem de milletimize büyük bir haksızlıktır” değerlendirmesinde bulunuldu.

Televizyonlardaki şiddetin toplumun tamamını kuşatmış gösterdiği ve güvenlik algılarını değiştirdiği kaydedilen açıklamada, bilhassa sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin fütursuzca haber bültenlerinde yer almasının kabul edilemez olduğu belirtildi. Yazıda, “Hizmet ortamının güvenliği ve hasta-hekim irtibatı aleyhinde algı oluşturan yayınların gündelik hayatın bir parçasıymışi sunulmasını anlayışla karşılamamız mümkün değildir” ibaresi kullanıldı.

Uygulamaya uyulup uyulmadığı titizlikle takip edilecek

RTÜK, “Haber genelde aksilikleri içerir” olgusuyla hareket edilmemesi gerektiğini ifade ederek, olumlu gelişmelerin de haber kıymeti taşıdığını medya kuruluşlarına hatırlattı.

Uluslararası medyanın çok daha evvelden standarda bağladığı mevt, kaza ve şiddet olaylarının ekrana getirilme biçimine ilişkin yayıncıların gerekli tedbirleri almamasından ötürü haber programları ve bültenleri için yeni bir uygulama başlatılacağını kaydeden RTÜK şunları kaydetti:

“Bugüne kadar genel izleyici kategorisinde görülen ve özel bir uyarıcı Akıllı İşaret kullanılmayan haberlerde, son vakitlerde şiddet imgelerinin sıklıkla yer alması, ne yazık ki, ailece izlenen bültenlerde, şiddet manzaralarını içeren haberlerin tartı kazanması yeni bir düzenlemeyi zarurî kılmıştır. Haberlerin de Akıllı İşaretler uygulaması kapsamına alınması kaçınılmaz hale gelmiştir. Çalışma tamamlandığında artık yayıncılar, haber bültenlerinde Akıllı İşaretler kullanmak ve izleyicileri bilgilendirmek zorunda olacaklar. Şiddetle alakalı bilhassa haber bültenlerindeki bu özensiz yayınlar, 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un yayın unsurlarının sıralandığı 8. unsurunda yer alan ‘Yayınlar, şiddeti özendirici ya da kanıksatıcı olamaz’ unsuru çerçevesinde titizlikle takip edilecektir.”

RTÜK’ün yazısı “Üst Konsey olarak daha önce tekraren yaptığımız hatırlatmalarımızın akabinde yayıncılarımıza son ikazımızdır” sözleriyle son buldu.