Şanghay İşbirliği Örgütü: Erdoğan’ın ilk kez katılacağı doruktan beklentiler neler?

Erdoğan, Putin’in tepeye katılması için “ricada bulunduğunu” kaydetmiş, programının uyması durumunda katılmayı planladığını kaydetmişti.

Semerkant’taki tepeye Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de katılıyor olması ve bu iki başkanın Ukrayna’yı işgal teşebbüsünün başlamasının akabinde ilk defa yüz yüze görüşecek olmaları uluslararası toplumun dikkatini çeken en çok önemli başlıklar arasında.

Pekin ve Moskova, Ukrayna ve daha sonra Tayvan tansiyonları nedeniyle Batı’ya karşı daha fazla dayanışma içinde olma mesajını vermişler ve hatta askeri alanda ortak tatbikat yapacaklarını duyurmuşlardı.

Bu nedenlerle Putin-Cinping görüşmesi, bu zirve kapsamında en çok önemli görüşme olarak bedellendiriliyor.

Kremlin’den tepeye dönük yapılan açıklamada, ŞİÖ önderlerinin ortak sınamalar ve yeni jeopolitik gerçeklikleri ele almak ive ortalarındaki işbirliğini daha da faal hale getirmeyi ele almak için buluşacakları kaydedildi.

Zirve sonunda yayımlanacak olan Semerkant Bildirisi’nin ŞİÖ’nün gelecek periyoda ilişkin öncelikleri ve siyasetlerini yansıtması açısından çok önemli olacağı da bildirildi.

ŞİÖ önderlerinin işbirliği alanlarını daha geliştirecek bir kavram dokümanını görüşmeleri ve ticarette Amerikan Doları’nın yükünü azaltmak için ulusal para ünitelerini kullanmayı artırmayı hedefleyen bir yol haritasını da kabul etmeyi planladıkları kaydediliyor.

Erdoğan’ın iki başkanla de görüşmesi bekleniyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da her iki önderle başka ayrı ikili görüşmeler gerçekleştirmesi öngörülüyor.

Erdoğan ve Putin en son 5 Ağustos’ta Rusya’nın Soçi kentinde görüşmüşlerdi. Ukrayna buhranı ve tahıl koridorunun işletilmesine odaklanan Soçi görüşmesinde Ankara ile Moskova arasında ekonomik, ticari ve finans ilgilerinin geliştirilmesine ilişkin bir anlayış geliştirilmişti.

Buna göre, Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı doğal gazın fiyatının bir kısmının ruble olarak ödenmesi, enerji alanında işbirliğinin daha da derinleştirilmesi konusunda uzlaşma sağlanmıştı.

Kremlin’in Dış Siyaset Danışmanı Yuri Uşakov, Erdoğan-Putin arasında yapılacak görüşmenin Soçi’de ele alınan hususların daha da ileriye götürülmesine odaklanacağı açıklamasını yaptı.

İkili hususların yanı sıra Erdoğan’ın gündeme getireceği en çok önemli bahis, Ukrayna ile Rusya arasında BM ve Türkiye’nin teşebbüsüyle yapılan tahıl koridoru muahedesi kapsamında Rus tahıl ürünleri ve gübresinin dünya pazarlarına taşınmaya başlaması olacak.

Tahıl ve gübre satışı yaptırım kapsamında olmamasına rağmen bu sürece katılacak gemilere el konması mümkünlüğü ve bankacılık ile sigorta süreçleri açısından sıkıntı çıkabileceği değerlendirmeleri nedeniyle Rus limanlarından şimdi ihracat başlamadı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu sürecin başlamasının isabetli bir adım olacağını kaydetmişti.

Türk ve Rus başkanların Semerkant görüşmesinin kıymetini artıran son gelişme ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Avrupa ile Rusya arasında artan enerji buhranı kapsamında Moskova’nın tutumunu haklı bulan bir yaklaşım sergilemesi oldu.

Erdoğan, geçen hafta yaptığı konuşmada, “Rusya hafife alınacak bir ülke değil. Rusya doğalgazı kesti, fiyatlar yükseldi. Herkes kara kara düşünüyor, kışı nasıl atlatacağız diye. Neden daha evvelden düşünmediniz. Stoklar ne durumda diye bunun konuşulması yapılıyor. Burada Rusya herkes ona saldırınca elindeki imkanları kullanacaktır, olay bu kadar basit” tabirlerini kullanmıştı.

Erdoğan’ın başta Cinping olmak üzere doruğa katılan diğer önderlerle yapacağı temaslarda yüklü olarak ekonomik işbirliğinin gündeme gelmesi öngörülüyor.

Erdoğan’ın Çin önderiyle görüşmesinde Sincan Özerk Cumhuriyeti’nde yer alan Uygur Türklerinin durumunu ele alıp almayacağı bilinmiyor.