Çin, Biden’ın Tayvan açıklaması nedeniyle ABD’yi protesto etti

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, Pekin’de düzenlediği günlük basın toplantısında yaptığı açıklamada, Biden’ın ismini anmadan, beyanlar nedeniyle Washington’ı diplomatik kanallardan protesto ettiklerini bildirdi.

ABD’yi “Tayvan ile ilişkili sıkıntıları titiz ve uygun şekilde ele almaya”, “Tayvan’ın bağımsızlığını savunan güçlere yanlış sinyal göndermemeye” davet eden Sözcü Mao, Washington idaresine bağlantılarına zarar verecek, Tayvan Boğazı’ndaki barış ve istikrarı bozacak söz ve hareketlerden kaçınması ikazında bulundu.

Mao, “(Tayvan ile) Barışçı yeniden birleşme için elimizden geleni yapmaya hazırız ama benzeyenzamanda ayrılıkçılığı amaçlayan hiçbir eyleme müsamaha gösteremeyiz.” dedi.

Tayvan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Joanne Ou ise ABD Lideri’ne, “Washington’ın Tayvan’ın güvenliğine takviyesinin kayai sağlam olduğunu yinelediği için” teşekkür etti.

Biden ve ABD idaresine takviyeleri için minnettar olduklarını belirten Sözcü Ou, “Son açıklamalar, bir defa daha Çin’in Tayvan Boğazı’ndaki artan tehdidinin dünya genelinde yaygın kaygı yarattığını gösteriyor.” tabirini kullandı.

Ou, Tayvan’ın ABD vegörüşteki diğer ülkelerle çalışarak öz-savunma kabiliyetini güçlendireceğini, Hint-Pasifik Bölgesi’nde kurallara dayalı uluslararası nizamı birlikte savunacağını belirtti.

Biden’ın Tayvan açıklaması

Başkan Biden, ABD’nin CBS televizyonunda dün gece banttan yayımlanan “60 Minutes” programına verdiği röportajda Tayvan ile ilgili açıklamada bulunmuştu.

Program sunucusunun, “ABD güçleri Ada’yı savunacak mı?” sorusuna Biden, “Evet, şayet gibi görülmemiş bir saldırı olursa.” karşılığını vermişti.

Biden, sunucunun, “Ukrayna’dan farklı olarak ABD güçleri, Amerikan ordusunun erkek ve bayan üyeleri, Çin’in işgal etmesi halinde Tayvan’ı savunacak mı?” sorusuna da “Evet.” cevabını vererek açıklamasını yinelemişti.

Sunucunun, “Çin Devlet Başkanı Şi (Cinping), Tayvan konusundaki halinizle ilgili neyi bilmeli?” sorusuna cevap olarak ise Biden, “Uzun zaman önce altına imza attığımız şeyin arkasında duruyoruz. Tek Çin siyasetine bağlıyız ve Tayvan’ı bağımsızlığa yönlendirmiyor, onları teşvik etmiyoruz. Bağımsızlık, Tayvanlıların kendi kararıdır.” diye konuşmuştu.

“Stratejik muğlaklık” terk mi ediliyor?

Biden’ın kelamlarının, Washington’ın bugüne dek Tayvan konusunda izlediği “stratejik muğlaklık” siyasetine aykırı düşen en bariz açıklama olduğu yorumu yapılıyor.

“Tek Çin” siyasetini benimseyen ve Pekin idaresini tüm Çin’in legal hükümeti olarak tanıyan Washington, 1979 tarihli Tayvan İlişkileri Maddesi’nde, Ada’nın öz-savunmasını sağlayacak askeri kapasiteye sahip olması için destek sağlayacağı ve bölgedeki statükoyu tek taraflı değiştirmeye yönelik hareketlere karşı çıkacağı taahhüdünde bulunmuştu.

Ancak söylediği söz edilen taahhütler, ABD’ye Tayvan’ı direkt askeri olarak savunma yükümlülüğü getirmiyor. Washington’ın ABD ordusunun Ada’yı bilfiil savunacağına dair resmi beyanda bulunmaktan kaçındığı bu siyaset “stratejik muğlaklık” olarak isimlendiriliyor.

Programın imalcileri, röportajın akabinde Beyaz Saray’ın, ABD’nin Tayvan siyasetinin değişmediğini vurgulayan ve stratejik muğlaklık telaffuzunu yineleyen bir açıklamasına da yer vermişti. Açıklamada, “ABD, resmi olarak Amerikan ordusunun Tayvan’ı koruyacağını söyleyemez.” denildiği aktarılmıştı.

ABD Başkanı Joe Biden, mayıs ayında Japonya’ya ziyaretinde aynı bir açıklamada bulunmuş, bir gazetecinin, “Çin’in işgali halinde ABD’nin Ada’yı askeri olarak savunacak mı?” sorusuna, “Evet, taahhüdümüz bu.” diyerek cevap vermişti.

Biden’ın kelamlarının akabinde ABD-Çin münasebetlerinde Tayvan ilişkili tansiyonların arttığı gözlenmişti.

Pelosi’nin ziyareti ve tırmanan askeri gelirim

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin 2-3 Ağustos tarihlerinde Tayvan’a yaptığı ziyaret tansiyonu doruk noktasına çıkarmıştı. Ziyaret öncesinde Pekin sözcüleri, Pelosi’nin ziyaretinin gerçekleşmesi halinde “askeri karşılık” dahil güçlü karşı önlemler alacakları ikazında bulunmuştu.

Pelosi, Çin ile egemenlik ihtilafı içindeki Ada’yı 25 yıl aradan sonra ziyaret eden ilk ABD Temsilciler Meclisi Başkanı olmuştu. Ziyaret, Ada’yı topraklarının kesimi olarak gören Çin’in tepkisini çekmişti.

Çin ordusu, ziyaretin akabinde Ada etrafında askeri tatbikatlar başlatmış, 7 gün süren tatbikatlar Ada’nın etrafında fiili abluka oluşturmuştu. Gerçek silah ve mühimmatın kullanıldığı tatbikatlar sırasında Çin ana karasından ateşlenen güdümlü füzeler, Tayvan yakınlarındaki sulara düşmüştü.

Ordu sözcüsü, 10 Ağustos’ta tatbikatların tamamlandığını duyurmuş lakin Tayvan Boğazı’ndaki askeri devriye faaliyetinin devam edeceğini bildirmişti.

Pekin, “Tek Çin ilkesini” vurgulayarak, Tayvan’ın dünya ülkeleriyle müstakil diplomatik ilişkiler kurmasına, Birleşmiş Milletlerde ve diğer uluslararası kuruluşlarda temsil edilmesine karşı çıkıyor, kendisini tanıyan ülkelerin Tayvan ile diplomatik ilişkileri kesmesini koşul koşuyor.