HDP’li Taşdemir: Alevilerin inançlarını nasıl yaşayacağına bir bakanlık, Meclis yahut devlet karar veremez

HDP Ağrı Milletvekili Dirayet Dilan Taşdemir, “Alevilerin inançlarını nasıl yaşayacağına, nerede yaşayacağına sizler, bir bakanlık, Meclis yahut devlet karar veremez. Cumhurbaşkanı da buna karar veremez. Buna yalnızca ve yalnızca Aleviler karar verebilir.torba yasanın içine koyuyorsunuz, Meclis’e getiriyorsunuz, milletvekilleri elini kaldırıyor-indiriyor ve bir inançla ilgili karar veriliyor. Aleviler ‘Cemevini ibadethane olarak görüyorum’ diyorsa ibadethanedir, bunun tartışması mümkün değildir” dedi.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bugün Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bütçesi görüşülüyor. Komitede söz alan HDP Ağrı Milletvekili Dirayet Dilan Taşdemir, şunları söyledi:

“Alevilere yönelik bu asimilasyoncu siyaset da gitgide sürat kazanıyor”

“Alevilere yönelik bu asimilasyoncu siyaset da gitgide sürat kazanıyor. İşte, AKP yeniden 2009-2010 yılları arasında 7 defa Alevi açılımı yaptı, çalıştaylar gerçekleştirildi. Elbette ki bütün bu çalıştaylarda ve tartışmalarda Alevilere yönelik herhangi bir düzgünleşme yahut Alevilerin talepleri karşılanmadı. Bu karşılanmadığı, bir de Alevilerle dalga geçer gibi bir torba maddede bir kültürel folklormuşi ele alındı. Sonra Cumhurbaşkanı, Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı kurulacağını söyledi, sonra akabinde kanun kararında kararnameyle bu da kuruldu.

Alevilerin inançlarını nasıl yaşayacağına, nerede yaşayacağına sizler, bir bakanlık, Meclis yahut devlet karar veremez. Cumhurbaşkanı da buna karar veremez. Buna yalnızca ve yalnızca Aleviler karar verebilir. ama torba yasanın içine koyuyorsunuz, Meclis’e getiriyorsunuz, milletvekilleri elini kaldırıyor-indiriyor ve bir inançla ilgili karar veriliyor. Aleviler ‘Cemevini ibadethane olarak görüyorum’ diyorsa ibadethanedir, bunun tartışması mümkün değildir. Aleviler bizim açımızdan eşit yurttaşlardır ve eşit yurttaşların bütün haklarından da yararlanmalıdır. Tekrar toplumsal hafıza, ortak belleği oluşturan bu birikimleri nesilden jenerasyona aktaran şey; kültürler, varlıklardır. ama Türkiye’de resmi tarih anlatısının dışında bırakılan kültürel pahalar, şuurlu bir şekilde yahut sistematik bir şekilde ya ihmal ediliyor yahut tahrip ediliyor.

“UNESCO’nun dünya mirası kriterlerinin 10’undan 9’unu karşılayan Hasankeyf’i sular altında bıraktınız”

‘2002’de iktidara geldiğimizde Dünya Miras Listesi’nde olan varlık sayımız 9 idi ama işte, bizim iktidarımız döneminde bu sayı 19’a çıkarıldı’ dedinizUNESCO’nun dünya mirası kriterlerinin 10’undan 9’unu karşılayan Hasankeyf’i sular altında bıraktınız. Dicle Vadisi’ni, canlıların yuvası olan Dicle Vadisi’ni sular altında bıraktınız. Niye? 50 yıllık ömrü olan bir tane baraj için. Her tarafa beton döktünüz, tarihi Hasankeyf’ten yalnızca birkaç tarihi varlığı tutup tekrar Hasankeyf’e taşıdınız. Hasankeyf’e daha önce binlerce turist ziyaret yapıyordu, esnaf o mevzuda, refah seviyesinde çok önemli bir aşamadaydılar. ama siz ne yaptınız? Kenti sular altında bıraktınız. Şu an gidin bir Hasankeyf’e, evvelki yıllara oranla bir canlılık var mı? Tam bir hayalete dönüşmüş durumda Hasankeyf.fakat şu anda şenlikler yapıyorsunuz; gerçek Hasankeyf’i sular altında bıraktınız, hayali Hasankeyf’e de turist çekmeye çalışıyorsunuz. Bu türlü bir garabet yaşanıyor.

Hasankeyf yeniden Allianoi sular altında bırakıldı. Tekrar yolsuzluklarla gündeme gelen Mardin Büyükşehir Belediyesi, UNESCO Dünya Mirası’na girmeye, en azından Süreksiz Liste’ye aday olan Dara Antik Kenti’ni imara açtı ve bir rantçı yandaşa peşkeş çekme hesapları yapılıyor. ‘Kentsel dönüşüm’ ismi altında Sulukule, Tarlabaşı, Ayvansaray, Fikirtepe mahalleleri başta olmak üzere Süleymaniye, Zeyrek, Sultanahmet, Boğaziçi, Validebağ Korusu, Kapadokya peribacaları yol inşaatı Dünya Miras Alanı ya da sit alanındaki uygulamalarda yeşil alanlar, doğal alanlar ve tarihi sit alanları yok edilerek boşaltılıyor. 

“Kültürel varlıkların tahrip edildiği kentlerin terk edildiğini biliyoruz”

Bin 600 yıllık, Başkale’de bulunan Surp Bartholomeos Manastırı yok olmayla karşı karşıya. Assos tarihi kenti kendi mukadderatına terk edilmiş durumda. Kültürel varlıkların tahrip edildiği kentlerin terk edildiğini biliyoruz. Bu siyasetlerden vazgeçilirse aslında daha demokratik, daha hoşgörülü, refah seviyesi daha yüksek bir ülkede oluruz.2002 yılında birçok kentte sit alanlarının statüleri değiştirilmiş birtakım sit alanları imara açıldı, tıpkı Dara Antik Kenti’nde olduğu gibi. Meğer bu uygulamalara bir an önce son verilmeli, bu alanların kontrolüne sivil toplum örgütleri de dâhil edilmelidir. Yeniden, ören yerlerini aslında gözümüz müdafaamız gerekiyor. Gelin görün ki ören yerleri de definecilere terk edilmiş durumda. Buraların güvenlikleri çok önemli manada alınmıyor, eline kazmayı, küreği alan gidiyor, istediği yerde hafriyat yapmaya çalışıyor. Tekrar, devam eden arkeolojik hafriyatlar tahrip ediliyor. Binlerce yıl geçmişi olan bu eserler, bu ören yerleri, bu manada önemli bir tahribat yaşıyor. Yeniden biliyorsunuz buralarda, kaçak hafriyatlarda ve müzelerde dönem dönem kayıplar oldu, eserler çalındı deniliyor. Bu bahiste da bilhassa yurt dışına kaçırılan yapıtların geri getirilmesi konusunda nasıl bir siyaset izleniyor? Bunu da merak ediyoruz.

“Türkiye’de 2020 yılında bakanlığa bağlı fiyatlı müze ve ören yerlerini ziyaret edenlerin sayısı bir evvelki yıla göre yüzde 74,6 azalmış”

Zeugma Müzesi’nden çalınan eserler vardı, yargıya da husus olmuştu; bu mevzunun, bu yapıtların akıbeti ne oldu? Onu da cevaplarsanız sevinirim. Asimile edilen, inkar edilen Kürtlerin varlıklarına yaklaşım maalesef AKP döneminde de değişmedi. Bu problemler gitgide daha çok derinleştirildi. AKP’nin bu hususta bir yaklaşımı var, aslında birçok bahiste genel tavrı o denli. Yani bilhassa kültürel varlıklar ve kültürel miras konusuna da baktığımızda işte, genel yaklaşım şu; turist gelsin, görsün, biz de biraz daha fazla para kazanalım ama bu bahiste da tekrar diğer kültürel varlıklar arasında da bir ayrımcılık söz konusu. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne bağlı 211 müze, 145 düzenlenmiş ören yeri olmak üzere 356 müze olduğu ifade edilmiş. Tekrar TÜİK verilerine göre Türkiye’de 2020 yılında bakanlığa bağlı fiyatlı müze ve ören yerlerini ziyaret edenlerin sayısı bir evvelki yıla göre yüzde 74,6 azalmış. Bu azalmanın sebepleri nelerdir?

Avrupa’dan, Çin’den, dünyanın dört bir yanında insanlar geliyor aslında, bu kültürel varlıkları görmek istiyorTürkiye’de maalesef insanlar bu imkanlardan yararlanamıyor. Zira minimum fiyatla geçinmek zorunda kalan insanların bir de bu yerleri ziyaret etmek benzeri bir durumu da söylediği söz edilen olmuyor. Tekrar son periyotlarda birçok sanatçı çok zor kurallarda yaşıyorlar, çok zor koşullarda mesleklerini icra etmek zorunda kalıyorlar. Bunları da destekleyecek sistemler çok zayıf. Bu hususta örneğin sokak sanatkarları çok zor kurallarda mesleklerini icraat ediyor. Hem sokakta mesleğini icra ederken ırkçı, ayrımcı taarruzlara maruz kalıyorlar hem de dönem dönem belediyeler tarafından engelleniyorlar.

“Kafe çalışanları garantisiz kurallarda çalışıyor”

Kafe çalışanları teminatsız kaidelerde çalışıyor. Uzun çalışma saatleri başta olmak üzere birçok hak ihlaline uğruyorlar. Bu insanlar, sigortasız çalıştırıldığı için de işten çıkardıklarında işsizlik parası almıyorlar. Pandemi döneminde maalesef birçoğu intihar etti. Yeniden enstrümanlarını satan sanatkarlar, müzisyenler olduğuna biz tanıklık ettik. En son da müzisyen Onur Şener, çalıştığı yerde, yalnızca istenilen parçayı çalmadığı için maalesef katledildi.

Yani aslında Kültür Bakanlığı hem müzisyenler hem sanatkarlar hem de kültürel varlıklara yaklaşımda eşit bir yaklaşım, adil bir yaklaşım sergilemiyor. Genelde daha ayrımcı bir tavra maruz kalıyor sanatkarlar. Bakın, Kültür Bakanlığı’nın yaptığı faaliyetlere, telaffuzlara baktığımızda, genelde kültürel alanda da kendi hegemonyasını kurmaya çalışıyor. Bu hegemonyayı kurmak için de aslında kendisi düşünmeyen, kendisi gibi sanat icra etmeyen herkesi de baskıyla, asimilasyonla aslında kendi kontrolünde tutmaya çalışıyor. Hani bu kültürel hegemonyayı ne kadar başardığınız da tartışmalı, zira dönem dönem sizin kimi temsilcileriniz de bunu başarmadığınız için sık sık hayıflanıyor.

“AKP döneminde müzik söylemek, eğlenmek, şenlik düzenlemek neredeyse yasak hâle getirildi”

Yandaş sanatkarlara her alanda imkanlar tanınıyor, bunlar için her manada dayanaklar sunuluyor ama muhalifse; sizi, iktidarı eleştirmişse o sanatkarlara yönelik baskılar artıyor. İşte, Kürtçe söylediği için, Rumca söylediği için sanatkarların konserleri yasaklanıyor, iptal ediliyor. ODTÜ Uluslararası Bahar Şenliği, Zeytinli Rock Şenliği, Munzur Tabiat Kültür Şenliği yasaklandı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde 80 yılı aşkındır kutlanan klâsik İnek Bayramı’na bile soruşturma açıldı. Trabzonspor’un şampiyonluk kutlamalarına katılan Yunan sanatçı sahneye çıkarılmadı. Yani o denli ki suratınızı almadınız, Güney Kore’den gelen bir grup vardı, K-pop, onu bile yasakladınız.

AKP döneminde müzik söylemek, eğlenmek, şenlik düzenlemek neredeyse yasak hâle getirildi. Şimdi, ömür biçime müdahale tartışmaları bu manada gündeme gelince, iktidar genelde her seferinde ‘Hayır, biz kimsenin hayat biçimine müdahale etmiyoruz; biz herkesin hayat biçimine, kimliğine, kültürüne, inancına saygılıyız’ diye propaganda yapıyor.fakat icraata dönüp baktığımızda, aslında gerçeğin hiç de bu türlü olmadığını, kendisine yakın, kendi dünya görüşüne yakın olanların önü açılıyor,fakat öbürleri yasaklanıyor.” (ANKA)