Devlet limanlarını işleten şirketler, devletin hissesini “taşeron”la kaçırmış: 67 milyon TL’lik zarar tahkimde

Türkiye Denizcilik İşletmeleri’nin (TDİ) 2021 yılı hesaplarını inceleyen Sayıştay, kurumun üç liman işletmecisi tarafından toplam 67 milyon TL zarara uğratıldığını tespit etti. İşletme hakkı TDİ’de bulunan ve 1997 yılında çeşitli mühletlerle özelleştirilen limanların özelleştirme müddetleri, 22 Aralık’ta TBMM’de kabul edilen yasa ile 49 yıla çıkarılmış, bu düzenleme muhalefet tarafından tepkiyle karşılanmıştı.

Limanlardaki işletme hakkı müddetleri tartışılırken, Sayıştay’ın TBMM’ye sunduğu TDİ raporu, limanlarda yaşanan problemleri bir sefer daha gündeme getirmiş oldu. Raporda mülkiyeti TDİ’ye ait, Giresun, Rize ve Ordu limanlarının, işletme hakkı zamanı yoluyla ve gelir paylaşımı usulüyle 1997 yılında 30 yıl süre ile özelleştirildiği hatırlatıldı. İmzalanan dönem kontratlarına göre ise işletici şirketlerin asli faaliyet gelirleri ile kira gelirlerinin yüzde 25’inin, faaliyet dışı gelirlerin ise yüzde 2’sinin TDİ’ye aktarılması gerektiği vurgulandı. Fakat, Ordu Limanı’nda işletici ile yaşanan ihtilaflar nedeniyle limanın işletme hakkının Ordu Belediyesi’ne devredildiği ve şirket hakkında iflas kararı verildiği belirtildi. Evvelki periyotlardan ise şirketten 15 milyon 946 bin 899 TL’lik alacağın bulunduğu vurgulandı.

Taşeron şirket kurarak geliri düşük göstermişler

Giresun Limanı için hazırlanan Aralık 2020 tarihli raporda ise, işletme hakkı evre mukavelesine aykırı bir şekilde işletici şirketten farklı bir taşeron şirket daha kurularak liman hizmetlerinin bu şirket aracılığıyla yürütüldüğü, her iki şirketin idaresinde de temsile yetkili benzeyenkişi ve hissedarlardan isimlerin bulunduğu, bundan ötürü iki şirketin birbiriyle temaslı olduğunun değerlendirildiği tespitinde bulunuldu. Taşeron şirket tarafından gemi ve gemi mümessillerine toplam 11 milyon 878 bin TL fatura kesildiği fakat asıl işletici durumdaki bu şirket tarafından taşeron şirkete kesilen faturanın sırf bir milyon 763 bin TL olduğu, bundan ötürü bu yolla TDİ hissesinin eksik hesaplandığı belirtildi. TDİ’nin bu şekilde toplam 445 bin 897 dolar zarara uğratıldığına dikkat çekildi. Mart 2022 tarihli raporda da tekrar yolla TDİ’nin ziyanının toplam 661 bin 611 dolar olduğu kayıtlara geçti. Giresun Limanı’nın işleticisinin 2018 yılında el değiştirdiği yeni işletici şirketin eski şirketin borçlarını üstlendiği ve söylediği söz edilen şirkete tahkim davası açıldığı da vurgulandı. Rize Limanı’nda da yolla TDİ’nin toplam 2 milyon 74 bin dolar zarara uğratıldığına dikkat çekildi. Bu şekilde TDİ’nin toplam zararı, Ordu Limanı’ndaki bekleyen alacakla birlikte 67 milyon TL’ye ulaşmış oldu.

Gecikme faizi taksitlendirildi

Öte yandan Hopa Limanı’nda da aynı süreçlerin yapıldığı ve kurumun toplam ziyanının 2 milyon 300 bin dolara ulaştığı lakin eksik hesaplanan TDİ hissesinin Nisan 2021 itibariyle şirket tarafından kuruma ödendiği belirtildi. Gecikme faizinin ise şirketin talebi doğrultusunda 15 ayı geçmeyecek şekilde taksitlendirilmesine karar verildiği ifade edildi.