Almanya’dan 11 müellif ve gazetecinin sorularını yanıtlayan Demirtaş’tan Günter Wallraff’a: Mahpusta olmamın bir sebebi de sensin ve Tolstoy, Marx, Balzac, Ahmedê Xanî, Lenin, Che, Dickens, Nazım Hikmet, Ahmed Arif !

Edirne F Tipi Cezaevi’nde Kasım 2016’dan bu yana tutuklu bulunan eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, Alman yayın kuruluşu Westdeutscher Rundfunk COSMO aracılığıyla Almanya’dan 11 müellif ve gazetecinin sorularını yanıtladı. 

Yönetmen Fatih Akın, yazarlar Günter Wallraff ve Navid Kermani, gazeteciler Can Dündar, Fulya Canşen, Frederike Geerdink, Sven Lorig, Dunja Hayali, Gor Yeranyan, Mark Lowen, Hasnain Kazim, Nadja Kriewald ve eski Amedspor oyuncusu Deniz Naki‘nin gündeme ve kendisine ilişkin sorularına yanıt veren Demirtaş, Batı Almanya’daki insan hakları ihlalleri ve yabancı düşmanlığını anlatan  “En Alttakiler” kitabının yazarı Günter Wallraff’ın sorusuna espirili bir lisanla karşılık vererek “Hapiste olmamın bir sebebi de sensin, bir de Tolstoy, Marx, Balzac, Ahmedê Xanî, Lenin, Che, Dickens, Nazım Hikmet, Ahmed Arif!” dedi. 

Demirtaş’a sorulan sorular ve karşılıkları şu şekilde:

“Orta pişmiş steaklerinizde, keyifle içtiğiniz şaraplarınızın bir kısmında nefretle baktığınız mültecilerin hakkı var”

Nadja Kriewald, n-tv program imalcisi ve sunucusu: 

Sayın Demirtaş, ben Nadja Kriewald, Alman haber kanalı n-tv’nin sunucusuyum. Sizinle 2015 yılında bir söyleşi gerçekleştirmiştim. Başta Almanya olmak üzere Avrupa’nın en büyük korkusu, Türkiye’nin kapıları açması. Mülteci sorunu Türkiye ile yapılan muahedeye karşın hala çözülemedi. Sizce nasıl çözülmeli?

Demirtaş: 

Merhaba sevgili Nadja,

Bir insan hakları avukatı ve demokrasiye gönülden bağlı bir siyasetçi olarak öncelikle sorunun kavramsallaştırılmasına değinerek yanıt vermek istiyorum. Siz dahil birçok insanın niyetinden bağımsızgenelde sıkça yapılan bir kavram yanlışıdır “mülteci sorunu” tarifi. “Kürt sorunu”, “Kadın sorunu”, “Ermeni sorunu” aynıi kavramsallaştırmalar da kusurludur. Zira buna benzer isimlendirmeler sorunun mağduru olan özneyi sorunun kendisiymiş gibi tarifliyor. Mesela Nazi ırkçılığının yol açtığı sıkıntıya ve yıkıma “Alman sorunu” denilebilir mi? Ya da “Yahudi sorunu” diye kavramsallaştırılabilinir mi? Elbette hayır. Bundan Ötürü sorunun ismi “mülteci sorunu” değil “zorla yerinden edilme” meselesidir. Mevzuyu bu şekilde tariflemek, sıkıntısının sebepleri ve tahlilleri hakkında daha gerçekçi, daha adil bir perspektif ortaya koymamızı kolaylaştırır.

Bu giriş ekseninde şu anda hep birlikte soralım; kim, kimi neden zorla yerinden göç ettirdi? Her bir Avrupalının, Kanadalının, ABD’li ya da Türkiyelinin bu soruyu kendine, hükümetine, devletine sorması ve hakikatle yüzleşerek adil bir karşılık vermesi gerekir.

Evet, Almanya dahil tüm Avrupa, II. Dünya Savaşının yol açtığı yıkımın sonrasında büyük emekle yeniden ve daha güçlü ayağa kalktı. Bu elbette takdire şayan bir muvaffakiyettir. Avrupa halklarının kendi gayreti ve çabasıyla orijinal bir Avrupa inşa etmesi insanlığın gurur kaynağıdır. Bunu önemsiyorum ve çok manalı buluyorum. Eminim her Avrupalı da bundan gurur duyuyor ve haklı olarak övünüyordur. Burada bir sorun yok, bence de haklılar. ama her Avrupalı bugün yaşadığı kentlerin, kasabaların çağdaş inşası, kişi başına düşen gelirin dünya ortalamasının üzerinde olması, güvenlik içinde yaşama talihini yakalamış olması gibi refah imkanlarının diğer toplumların, diğer coğrafyaların yıkımı, sömürüsü sayesinde olduğunun farkında mı? Avrupa’da üretilip tüm dünyaya satılan silahlardan elde edilen gelirle Avrupa halkları süratli trene binme imkanı yakalarken, bu silahların satıldığı coğrafyadaki halklar ise girecek bir tabut bile bulamadan milyon milyon can verdiler. Ya da çağdaş sömürgecilik faaliyeti altında Afrika’nın, Ortadoğu’nun, Asya’nın madenleri, yer üstü zenginlikleri Avrupalı şirketlerce talan edilirken o coğrafyanın halkları açlıktan kırıldılar, Avrupa halkları ise pırıl pırıl restoranlarda orta pişmiş bifteklerine kırmızı şarap mı, beyaz şarap mı iyi sarfiyat telaşına düştüler. 

Uzatmayayım, son 300 yıllık yabanî sömürgecilik uygulamaları ile son 70 yılın neo-liberal sömürgeciliği dünyanın bir kısmını viraneye çevirirken bir kısmını refah coğrafyasına dönüştürdü. Şu Anda bazılarının sorun, tehdit ve tehlike olarak gördüğü, tiksindiği, ürktüğü o mülteciler var ya, 300 yıldır kendilerinden çalınan mallarının peşinden Avrupa’ya, ABD’ye, Kanada’ya geliyorlar. Bindiğiniz süratli trende bu tiksinilen mültecilerin hissesi var, orta pişmiş steaklerinizde, keyifle içtiğiniz şaraplarınızın bir kısmında nefretle baktığınız mültecilerin hakkı var.

Çözüm mü? Çok kolay, ya süratli trenlerinin, steaklerinizi ve şaraplarınızı o malların ortaklarıyla yani mültecilerle severek paylaşırsınız ya da 300 yıldır onlardan çaldıklarınızı ülkelerine iade eder, onların da kendi topraklarında demokratik idareler, refah toplumu inşa etmelerine canı gönülden yardım eder ve ülkelerine dönmelerini teşvik edersiniz. Avrupa devletlerine ve hükümetlerine yapacağım en adil davet bu olur.

Bunun dışındaki tüm tahlil arayışları dışlayıcıdır, ötekileştiricidir, inciticidir ve geçicidir. Zati Erdoğan hükümeti dahil tüm Avrupa hükümetleri mültecileri siyasi bir pazarlık, şantaj ögesi olarak görüp güvenlik sıkıntısı olarak ele alıyor. Halbuki mültecilere yaşatılan trajedi tarihseldir ve bir adalet ve eşitlik sıkıntısıdır. Bunun için de Avrupalı demokratlar kendi toplumlarında mülteci karşıtlığı siyasetleri karşısında kozmik adalet ve eşitlik savunması içerisinde olmalı, global sömürü siyasetlerine temelde karşı çıkmalıdır. Yoksa diğerlerinin meskenini başına yıkıp sonra da niçin bizim eve sığındılar demenin haklı bir tarafı yok ence.

“Kendi hükümetlerinizin iki yüzlülüğünü teşhir edin”

Navid Kermani, İran asıllı Alman müellif: 

Benim size iki sorum olacak. Birincisi, siz hâlâ Avrupa’ya inanıyor musunuz? Kavram olarak Avrupa sizin için ne mana ifade ediyor? İkinci soru, biz Avrupa’da yaşayanlar, Türkiye’deki özgürlük çabasına katkı sunmak ve yardımcı olmak için neler yapabiliriz? Avrupa Birliği bu hususta neler yapabilir? 

Demirtaş: 

Merhaba sevgili Navid, ilk soruda Nadja’ya karşılık verirken bilhassa geniş ve uzun açıklamalar yapma ihtiyacı duydum ki, sonraki sorulara da yanıt verirken kolaylık sağlasın. 

Şimdi, az evvelki karşılığa bakarak lanetlenmesi gereken bir Avrupa profili tarifledim algılanmasın. Avrupa modernitesi, tarihten dersler çıkararak yeniden bir aydınlanma atılımıyla insanlık ismine umut da yarattı. Bilim, sanat, edebiyat, insan hakları, demokrasi, kentleşme vei bahislerde çok ileri noktalara gelmeyi başardı. Bunların hepsi ve daha fazlası insanlığın ortak kazanımıdır. bileşik kaplar misali, Avrupa bu gelişmesini kısmen dünyanın fakir bırakılmış coğrafyalarının yıkımı, sömürüsü üzerine sağladı. Dünyanın bir bölgesinde kaplar dolarken bir bölgesinde kaplar boşaldı. Avrupa bu haliyle hep kendine demokrat, kendine özgürlükçü oldu. Örneğin ben genç bir avukatken birçok Avrupalı sivil toplum örgütünden mülteci hakları eğitimi aldım. Yani Avrupalılar bize mültecilerin haklarını, hukukunu öğretiyordu. ama ne zaman ki mülteciler Avrupa sonuna dayandı işte bize o eğitimleri veren Avrupalılar mültecileri Akdeniz’in karanlık sularına gömmeye başladılar. Yunanistan hükümeti benim şimdi tutulduğum cezaevine 10 km ötede her gün mültecileri döverek, işkence ederek, çırılçıplak soyup paralarına da el koyarak Türkiye’ye püskürtüyor. Bulunduğum cezaevi bu şekilde Türkiye’ye itilen ve burada tutuklanan mağdurlarla dolu maalesef. benzer Avrupa, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi aracılığıyla hakkımda ağır ihlal ve salıverme kararı verdi ve Türk hükümeti Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin bu kararını tanımadığını açıkladı. Siz Erdoğan’ın yerinde olsanız bu Avrupa’nın hukukunu dikkate alır mıydınız? Erdoğan da dikkate ve ciddiye almıyor esasen. 

Ben Avrupa’ya değil, Avrupa’da direnen halklara, siyasi gruplara, şahıslara inanıyorum.

Benim ve bizim için bir şeyler yapmak istiyorsanız kendi hükümetlerinizin iki yüzlülüğünü teşhir edin, onların sömürü siyasetlerine karşı çıkın. Mülteci pazarlığı yapmak için Erdoğan aynıi bir otoriterle her fırsatta el sıkışmalarını teşhir edin. Siz bizi kurtaramazsınız, biz de sizi.fakat birlikte mücadele edip birlikte kurtulabiliriz. Yani ya hep birlikte yahut hiç! 

“Açık ya da örtülü ırkçılık tabiatıyla ortadan kalkmaz”

Fatih Akın, yönetmen: 

“Sayın Selahattin Demirtaş. Öncelikle geçmiş olsun size. Benim size iki sorum olacak. Türk toplumunda Kürt halkına karşı çok önemli oranda ırkçılık gösteriliyor. Siz bunu biliyorsunuz. Irkçılık kayda geçen bir şey değil, toplumda, çoğunlukta geçen bir şey. Bunu kendi ailemde de görüyor, yaşıyorum. 

Kendi ailemde geçiyor diye, zannediyorum ki ırkçılık bir ikna problemi. Bunları ikna edebilirim diye… Sorum şu, sizin Kürtlere yönelik ırkçılığa karşı stratejiniz ne olabilir? Irkçıları nasıl ikna edebiliriz? İkincisi şahsî bir soru. Siz şimdi mahkumsunuz, şahsî olarak yani Fatih Akın olarak size nasıl yardım edebilirim?

Demirtaş: 

Merhaba sevgili Fatih, sevdiğim bir direktörle röportaj aracılığıyla da olsa sohbet etmek çok güzel  Irkçılık bir şuur problemidir bence.fakat toplumun ırkçılığa karşı bilinçlenmesi yalnızca okullarda verilecek eğitimle olmaz. Tam demokratik yönetim, şeffaf, hesap verebilir hükümet ve devlet, ideolojiden arındırılmış eğitim, sağlıklı işleyen adalet ve yargı sistemi, gelir dağılımında adalet, özgür, basın-medya ve en değerlisi geçmişle yüzleşme, hesaplaşma olmalı. Yoksa açık ya da örtülü ırkçılık zaten ortadan kalkmaz. Biz de bunlar için mücadele ediyoruz zati.

Bize nasıl yardım edebileceğini gelince, sen hoş sinemalar çekmeye devam et Fatih, toplumsal meselelere, acı gerçekliğimize, tahlillere dair iyi sinemalar çek. Senin işin bu ve işini çok iyi yapıyorsun. Herkes işini iyi yapsa her şey daha hoş olacak zati.

“Ne yaparlarsa yapsınlar boyun eğmiyorum, işlemediğim kelamda suçlar için af dilemiyorum”

Sven Lorig, ARD sunucu: 

Üç çocuk babası olarak soruyorum. Sizi hapishanede ziyaret eden çocuklarınıza nasıl umut aşılıyorsunuz?

Gençliğimde ikiye bölünmüş vatanım Almanya’nın doğu ve batısının bir gün barış içinde bir ortada yaşayacağını hayal bile edemezdim. Sonra duvar yıkıldı ve biz o günden beri, barışçıl tek bir Almanyayız. Siz de Türkler ve Kürtler arasında bir gün barışın mümkün olacağına inanıyor musunuz?

Demirtaş: 

Merhaba Sven, sabahları ekranlardan bütün Almanya’ya umut ve sevinç yaydığını duydum. Bu dehşet dünyada, bu kadar rezaletin, bataklığın arasında bunu nasıl başarıyorsun sanki? Çok kolay olmadığına eminim zira ben de buradan birebirini yapmaya çalışıyorum. Bunu ekrandan ya da bir hücreden yapmak arasındaki fark, sana bunun için para bana ceza veriyor olmalarıdır herhalde. Yoksa seninle şeyi yapmaya çalışıyoruz. 

Çocuklarıma, tüm çocuklara ve gençlere her türlü haksızlık karşısında dik durarak, direnerek umut olmaya çalışıyorum. Ne yaparlarsa yapsınlar boyun eğmiyorum, işlemediğim kelamda suçlar için af dilemiyorum, aksine “suçluyorum” tıpkı Emile Zola suçluyorum. Bu şekilde ayakta kalıyorum zati. Programına konuk alıyor musun bilmiyorum ama tahminen bir sabah konuğun olurum ve daha uzun konuşuruz .

Tüm izleyicilerine sıcak selam, sevgilerimi ilet lütfen.

“Bu kirlenmeye karşı elimizde güçlü bir deterjan da var; alın teri”

Can Dündar, gazeteci-yazar: 

Hep aktüeli yorumluyoruz, ama sonrası da zor görünüyor. Bazıları, bu enkazın birkaç jenerasyonda kalkmayacağına inanıyor. Sizce tahribatın boyutu ne, bu enkaz ne kadarda kalkar? İçerde “Erdoğan sonrası Türkiye’ye dair bir fikri hazırlık yapıyor musunuz?

Demirtaş: 

Evet Can, Türkiye’deki enkaz seçim sabahıortadan kalkmayacak, bu bir gerçek.fakat bir yerden başlamamız gerekiyorsa o da seçimdir. Sonrasında yapacak çok iş var, buna dair seçimden daha çok baş yorduğumdan, yeni projeler ve tahliller üstünde çalıştığımdan emin olabilirsin. Türkiye’de her şey çok fazla kirlendi dostum; doğayı kirlettiler, siyaseti, yargıyı, medyayı, üniversiteleri kirlettiler. Ahlakı, vefayı sevdayı, şiiri, şarkıyı, neşeyi, hüznü kirlettiler. İnsanı kirlettiler Can.

Temizlemek, arınmak, arındırmak çok zaman alacak ama öbür dermanımız, diğer yolumuz yok. Ben geleceğe dair çok umutluyum, kof ve boş bir umut değil benimkisi. Zira tüm bu kirliliğin içinde hala kararlılıkla direnen milyonlar var, Kürtler, Türkler, Aleviler, Sünniler ve en çok da gençler ve bayanlar var Can. Hepsini tanır ve iyi bilirsin, ölürler geri adım atmazlar. Bu kirlenmeye karşı elimizde güçlü bir deterjan da var: Alın teri. Alın teriyle başaracağız dostum. Oradaki tüm “haydutlara” çok selam, sevgilerimizi ilet lütfen.

Dunja Hayali, ZDF sunucu:

Hiç boyun eğmeyi düşündünüz mü? Hatasız olduğunuzu iddia ediyorsunuz ve buna karşın mahpusta kalmakla nasıl baş ediyorsunuz? 

İstanbul’da ve Türkiye genelinde siyasi hava değişiyor, bu size bir gün adalete kavuşacağınıza dair umut veriyor mu?

Demirtaş: 

Selam Dunja, sanırım sen de sabah programı sunuyorsun. Sven’in programına gelmişken tahminen sen de beni konuk edersin. Ben de kendini zorla programa davet ettiren şirret konuklara benzemiş gibi hissettim şimdi. Üç meseleye üç kısa karşılık vermek istiyorum. 

Hayır, asla tek bir saniye bile düşünmedim aslında anatomik olarak bizim aynıilerin boynu eğilmiyor. İstesek de olmuyor, eğilmeyen boyun yapmışlar bizim için.

Ben hatasız olduğumu iddia etmiyorum Dunja, ben hatasız olduğumu biliyorum, onlar benim suçlu olduğumu iddia ediyor. Suçlu olmak daha ağırdır Dunja, suçsuzken, vicdanın rahatken hapis yatmak daha kolaydır. Burada hiç kabus görmüyorum mesela, hep tatlı düşlerle uyanıyorum. Kabusu bizi buraya attıranlar görüyor. Ben yeterliyim yani merak etmeyin 

Evet, tek umudumuz bu aslında. Ve biz buradaki uğraşımızla ülkedeki siyasi havanın değişmesine destek oluyoruz esasen. Yani halkın ve bizim özgürlüğümüz göbekten birbirine bağlıdır. Biz hep bir arada kurtulacağız, biliyoruz, eminiz.

“Hapiste olmamın bir sebebi de sensin ve Tolstoy, Marx, Balzac, Ahmedê Xanî, Lenin, Che, Dickens, Nazım Hikmet, Ahmed Arif !”

Günter Wallraff, muharrir – gazeteci: 

Ülkeyi tek başına yöneten Erdoğan’ın İstanbul seçimlerinden sonra, ekonomiyi de alt üst eden siyaseti yüzünden günleri sayılı görünüyor. Türkiye’nin demokrasiye geri döneceğini düşünüyor ve diliyorum. Muhtemelen İmamoğlu cumhurbaşkanı olacak.. Kürt halkının lisanlara destan umudu olmanın dışında, samimi barışçıl karakterinizle, tahminen Türkiye’nin Nelson Mandelası olarak siz de hükümette görev alacaksınız. Keyfiliğin, insan hakları ihlalleri ve devlet şiddetinin gündemde olduğu Türkiye nasıl yeni bir başlangıç yapabilir?

Demirtaş: 

Merhaba Günter, senin kitabını ilk okuduğumda 17-18 yaşlarındaydım, “En Alttakiler” den söz ediyorum. Çok etkilenmiştim ve benim bugün mahpusta olmanın nedenlerinden biri de sensin. Bir de Gorki, Tolstoy, Marx, Balzac, Ahmedê Xanî, Lenin, Che, Dickens, Nazım Hikmet, Ahmed Arifler de varben hepinizi tek tek burada saymak istemiyorum. 

Soruna gelince değerli dostum, Can Dündar’ın sorusuna verdiğim karşılıkta da belirttiğim, aynıi geleceği yeniden inşa etmek kolay olmayacak. Bire bir benzetme ya da kıyaslama olarak almayın lütfenfakat 1940-50’ler Almanya’sının bu günlere evrileceğini o karanlık periyotlarda kim hayal edebilirdi ki? Fakat meczuplar bunu iddia edebilirdi.

Biz çağımızın delileriyiz Günter, benim milyonlarca mecnun var Türkiye’de. Yaptığımız hiç de akla yatkın bir iş değil, zalim bir otoriter adama meydan okuyoruz ve yeni bir hayat inşa edeceğimizi iddia ediyoruz. İşte buna zır meczupluk denir.fakat unutmayalım. Dünyayı hep “akıllılar” yıktı “deliler” yeniden inşa etti. Biz de kendi dünyamızı yeniden inşa edeceğiz, yakında Türkiye’de görüşmek üzere Günter.

Frederike Geerdink, serbest gazeteci: 

Selahattin Beyefendi, siz cezaevinde yeni bir meslek edinebildiniz mi? Gültan Kışanak mesela senaryo yazıyor, ben duydum ki Sırrı Süreyya O’na öğretiyormuş. Gülten Hanım aynıi pratik bir şey olabilir mesela, özel bir şey de olabilir. Düşünürken, konuşurken, orijinal bir meslek öğrenmiş olabilirsiniz. 

Demirtaş: 

Merhaba Frederike, nasılsın? En son buradan sınır dışı edildiğini duydum. Senin inadına, ısrarına hep hayran kalmışımdır, kapıdan kovsalar bacadan, bacadan kovsalar pencereden giriyorsun ve hep ezilenlere yardım etmenin bir yolunu buluyorsun. Seninle en son ben İHD’deyken görüştük diye aklımda kalmış, umarım yakında yeniden görüşürüz. 

Cezaevinde yeni bir meslek edinebildim mi diye sormuşsun. Benim asıl ve ilk mesleğim su tesisatçılığıdır ve hala iyiyimdir bu bahiste, sonra avukat oldum, cezaevinde de azıcık muharrir oldum. Son vakitlerde keman da çalıyorum burada, bağlamayı ise esasen çalabiliyordum. Pandemi nedeniyle buradaki berber salonu kapanınca iki yıl kendi saçımı ve hücre arkadaşımın saçını kesmeyi öğrendim. Kuaför oldum mu diye sorsan evetfakat yalnızca kendi saçımı kesebiliyorum. Dükkan açsam tek müşterisi ben olabilirim yani.

Fulya Canşen, WDR-COSMO editör: 

Merhaba Selahattin Demirtaş, tekrar bir seçimin eşiğindeyiz. HDP belediye seçimlerinde İstanbul’da CHP’ye bir jest yaptı. Karşılığını aldı mı?bir jesti tekrar yapmak gerekli mi?

Demirtaş: 

Merhaba Fulya Hanım,

HDP son yerel seçimlerde kimseye jest yapmadı aslında, demokrasi çabasının büyümesi, otoriter rejimin gerilemesi için üstüne düşen tarihi görevi, sorumluluğu yerine getirdi. Bundan sonra da HDP aynı sorumluluk hissiyle, şuuruyla hareket edecektir.

“İnsan hakları ya tamamıyla vardır ya da yoktur”

Hasnain Kazim, eski Der Spiegel İstanbul muhabiri:

Sevgili Selahattin Demirtaş, biliyorsunuz ikinci kere yapılan İstanbul seçimleri CHP lehine pozitif olarak sonuçlandı. Tabii ki bu AKP ve Erdoğan için açık ve acı bir yenilgi oldu. Bu durum karşısında diğer bir gerçeği teslim etmek gerekir ki, şayet, Erdoğan bu seçim sonuçları bundan birkaç yıl öncesinde, tabir yerindeyse 10 yıl öncesinde yaşasaydı bu durumu kabullenmeye hazır olmayacaktı. Benim merak ettiğim husus, Erdoğan’ın bu seçimle gitmesi ne kadar mümkün ? 

Demirtaş: 

Selam Hasnain,

Erdoğan seçimle geldi seçimle gidecek, diğer bir ihtimal yoktur. Bunu görmek için yalnızca dört ay daha beklememiz gerekecek. Seçim sonucunu tanımayan olursa halk da onu tanımaz, darbe yapmaya kalkanın sarayını başına yıkar.

Mark Lowen, eski BBC İstanbul muhabiri:

Size sorum, Batılı ülkelerin ve önderlerin devam eden tutukluluğunuz ile ilgili olarak neler yapmasını, ne gibi yaptırımlarda bulunmasını isterdiniz ve sizce onların baskısı Türkiye hükümetinin kararlarını etkileyebilir mi?

Demirtaş:

Merhaba Marki

Soruna çok açık yanıt vermek istiyorum Mark, lafı hiç dolandırmayacağım. Diyojen’e atıfla: “Batılı liderler gölge etmesin öteki ihsan istemiyoruz.”

Erdoğan’la bu kadar iş tutmasalar, kirli mutabakatlara imza atmasalar bize yeterdi. Direkt destek beklemiyorduk ama köstek olmasaydılar iyi olurdu.

Gor Yeranyan, gazeteci: 

Merhaba sevgili Selahattin Demirtaş, ismim Gor Yeranyan, Ermenistanlıyım. Civilitas Vakfı’nda gazeteci olarak çalışıyorum. Türkiye’nin demokratikleşmesi, Ermeni Soykırımı’nın tanınması, ferdî haklar ve insan hakları, Kürtlerin ve diğer azınlıkların eşit haklar için uğraşını başka bahisler olarak mı değerlendiriyorsunuz yoksa tüm bu çabaları birbiriyle irtibatlı bir şekilde mi ele alıyorsunuz?

Demirtaş: 

Selam Gor,

İnsan hakları bir bütündür, demokrasi de o denli. Şahsa, gruba, sınıfa, cinsiyete, kimliğe, coğrafyaya göre ayrılamaz, istisnalar uygulanmaz. İnsan hakları ya büsbütün vardır ya da yoktur. Bir toplumda birileri için demokrasi-insan hakları varken birileri için yoksa orada hiç kimse için bu pahalar yoktur. Kürdün, Ermeni’nin, Alevinin, Türkün yani herkesin hakkı, hukuku teslim edilmeden, eşitçe yaşamaları garanti altına alınmadan ve tüm bunlar için geçmişle yüzleşme sağlanmadan toplumsal adalet gerçekleşemez.

Deniz Naki, futbolcu: 

Sayın Selahattin Demirtaş’ı hürmet ve sevgiyle selamlıyorum. Hakemler de hakimler de kararlar de hileli. Bir gün bu hukuksuzluğa alet olanlar yargılanacak mı?

Demirtaş: 

Merhaba Deniz, kısmet buradan haberleşmekteymiş. Hala futbola devam ediyorsundur umarım? Dilerim yakın vakitte tekrar görüşürüz. Herkese çok selam söyle lütfen.

Sorunun yanıtına gelince.

Valla senin ve futbol taraftarlarının sıkça canını yakan hakemleri bilmemfakat bizim ve milyonların canını yakan hakimler çok yakında sanık sandalyesine oturacaklar. Uğraşımız bunu sağlayacak Deniz, bu seçimde halkımız faşizme iyi bir gol atacak merak etme .

Son olarak hücre arkadaşım ve Diyarbakır Büyükşehir Belediye Lideriyken benim siyasi bir kumpasla tutuklanan Dr. Adnan Selçuk Mızraklı’nın da hepinize, Almanya’da yaşayan herkese selam, sevgilerini iletiyorum.

Bildiğim tek Almanca cümle ile bitireyim:

Ich liebe dich.

Yayının Türkçesi için
Yayının Kürtçesi için