Hangi bitkisel süt en iyisi?

Sue QuinnBBC Food Süt ürünlerine karşı alerjiniz mi var? Hayvansal ürünleri azaltmak mı istiyorsunuz? Yoksa sadece sütün tadını mı sevmiyorsunuz? Yerine seçebileceğiniz pek çok bitkisel alternatif var. Peki lezzet, besin değeri ve çevresel …

Sağlık

07.06.2026 17:00

A⁺

A^-

Sue Quinn
BBC Food

Süt ürünlerine karşı alerjiniz mi var? Hayvansal ürünleri azaltmak mı istiyorsunuz? Yoksa sadece sütün tadını mı sevmiyorsunuz?

Yerine seçebileceğiniz pek çok bitkisel alternatif var.

Peki lezzet, besin değeri ve çevresel etki açısından hangi bitkisel sütü tercih etmelisiniz?

The Vegan Chef School’un şefi ve kurucusu Day Radley, bu soruyu yanıtlamanın zor olduğunu söylüyor:

“Aynı temel malzemeyi kullansalar bile markalar arasında büyük farklar olabilir.”

Vegan olmak sağlığa yararlı mı?

Hızlı yanıt: Hangi bitkisel süt en iyisi?

Protein açısından en iyisi: Soya veya bezelye

Kahve için en iyisi: Yulaf

İklim etkisi açısından en iyisi: Soya, yulaf veya bezelye

En düşük kalorili: Badem

Beş yaşından küçükler için kaçınılması gereken: Pirinç

Vegan tarçınlı çörekler soya veya badem “sütü” ile yapılabilir. (BBC FOOD)

Etikette nelere dikkat etmeli?

Hayvansal süt, iyi bir kalsiyum ve protein kaynağı.

Beslenme uzmanı Charlotte Radcliffe bunun yerine bitkisel süt tükettiğinizde önemli besin maddelerini yeterince aldığınızdan emin olmanız gerektiğini söylüyor.

Bunun için kalsiyum, B12 vitamini ve iyot ile zenginleştirilmiş bitki bazlı sütleri tercih etmenizi öneriyor.

Radcliffe “İnek sütüyle benzer besin değerlerine sahip bitki bazlı bir süt alternatifi arıyorsanız, soya ve bezelye versiyonlarını öneririm” diyor.

Bitki bazlı sütler ultra işlenmiş gıda mı?

Leeds Üniversitesi gıda bilimi ve beslenme fakültesinden Prof. Janet Cade “Bitki bazlı ‘sütlerin’ %90’ından fazlası, normal yemek pişirmede kullanılmayan gıda bileşenleri ve maddelerden (aroma, stabilizatör veya koruyucu maddeler) üretildikleri için ultra işlenmiş olarak kabul edilebilir, ancak bu aslında bir sorun değil” diyor.

Bu katkı maddeleri, bitki bazlı sütlerin daha uzun süre dayanmasını ve inek sütüne benzer bir tat hissi vermesini sağlıyor.

Tüketmemiz gereken beş bitkisel besin önerisi

Her zaman rahatlatıcı bir yemek olan fırında makarna yulaf sütü ile de hazırlanabilir. (BBC FOOD)

Hangi bitki bazlı süt çevre için en iyisi?

York Üniversitesi’nden Food and Climate Change (Gıda ve İklim Değişikliği) kitabının yazarı Sarah Bridle “İklim değişikliği açısından bakıldığında, herhangi bir bitki bazlı sütün inek sütünden daha iyi olduğunu söyleyebilirim” diyor.

Ancak bu çevresel etki, tarım sistemi, nakliye ve işleme yöntemlerine göre değişebiliyor.

Gıdaların çevresel etkisine ilişkin 2022 tarihli bir çalışma inek sütünün litre başına 3.7 kilogram sera gazı emisyonu ürettiğini hesaplarken, bu rakam soya sütü için 0.98 kilogram, badem sütü için 0.66 kilogram ve yulaf sütü için 0.45 kilogram oldu.

Yediklerimizle iklim krizi arasında ne tür bir ilişki var?

En popüler bitki bazlı sütlerin karşılaştırması

Soya sütü

Radcliffe’e göre, besin değeri açısından nötr tada sahip bu süt, benzer miktarda protein içerdiği için inek sütünün en iyi alternatifi.

Doymuş yağ oranı düşük, aynı zamanda sağlıklı bir doymamış yağ kaynağı.

Soya fasulyesi, Amazon’da ormansızlaşmaya neden olması nedeniyle kötü bir üne sahip olsa da küresel olarak yetiştirilen soyanın %77’sinin hayvan yemi olduğu ve sadece %7’sinin insan gıda ürünlerinde kullanıldığı belirtiliyor.

Yulaf sütü

Çok kremsidir, bu nedenle kahve gibi sıcak içeceklerde çok iyi sonuç verir.

Protein açısından zayıftır ve genellikle diğer alternatiflere göre daha kalorilidir.

Ayrıca, yulaf parçalandığında nişasta tarafından üretilen daha fazla serbest şeker içerir. Sağlık uzmanları bu tür şekerlerin tüketimini sınırlandırılmasını tavsiye ediyor.

Yulaf sütü inek sütüne kıyasla toprak, su ve sera gazları üzerinde çok daha düşük bir çevresel etkiye sahip.

Bademin yanı sıra kaju ve ceviz sütü de üretilebiliyor. (Getty Images)

Badem sütü

Tadı fındık gibidir, ancak yoğunluğu içerdiği fındık oranına göre değişebilir.

Radcliffe, bu sütün kalori, doymuş yağ ve protein açısından düşük olduğunu söylüyor.

Bademlerin sera gazı emisyonu düşük olsa da diğer yemişlere kıyasla büyümek için çok fazla suya ihtiyaç duyabiliyor.

Pirinç sütü

Radley “Pirinç sütü çok tatlı ve ince olabilir” diyor.

Bu süt besin değeri açısından da yüksek puan almıyor. Doymuş yağ ve protein içeriği düşük olan ürün, genellikle diğer alternatiflere göre daha yüksek kalori ve serbest şeker içeriyor.

Radley ayrıca “Pirinç içecekleri, arsenik içermesi nedeniyle beş yaşın altındaki çocuklar için de önerilmez” diyerek “Arsenik çevremizde doğal olarak bulunur ve bitkiler tarafından emilebilir. Pirincin diğer tahıl bitkilerinden daha fazla arsenik emdiği biliniyor” uyarısında bulunuyor.

Pirinç sütü, soya, badem ve yulaf sütlerine göre daha yüksek sera gazı emisyonuna sahip ve pirinç su tüketimi yüksek bir bitki.

Bezelye sütü

Sarı bezelyeden elde edilen proteinle yapılır ve kremsi, hafif tatlı bir tada sahiptir.

İnek sütüne kıyasla benzer miktarda protein içerir ve doymuş yağ oranı düşüktür, bu nedenle soya alerjisi olan ve süt ürünlerinden kaçınmak isteyen herkes için iyi bir seçenek.

En az sera gazı emisyonlarından birine ve düşük su ihtiyacına sahip olması nedeniyle çevresel ayak izi de düşük.

( BBC )