“Kaşıkçı öldüğüyle kaldı”

Burcu Karakaş

Türkiye’nin Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesine ilişkin davayı 7 Nisan’da görülen sekizinci duruşmada Suudi Arabistan’a devretmesi dünya gündemine oturdu. DW Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Kaşıkçı ailesinin avukatı Ali Ceylan, İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararına itiraz edeceklerini ifade ederek, “Türkiye’deki yargılama bitmedi. Daha yanıtı beklenen yazılar var. ‘Dosya kapandı’ deniyorhukuki olarak kapanmadı” diyor.

Bu haber Deutsche Welle Türkçe den alıntılanmıştır: Savcı esas hakkındaki mütalaasında, Kaşıkçı yargılamasının Suudi Arabistan’a devredilmesini ve sanıklar hakkında çıkarılan kırmızı bülten kararlarının devredilmesini talep etti. Siz bu tarafta bir mütalaa bekliyor muydunuz? 

Avukat Ali Ceylan: Aslında şaşırdık. Bir evvelki duruşmada mahkeme resen bir yazı yazalım dedi Suudi Arabistan’a. “Burada yargılanan şahıslar orada yargılandı mı? Yargılandıysa ne cezalar aldı?”i bir yazı yazmaktan bahsetti. O yazının amaçladığı aslında şuydu: Mesela bir kişi hem burada hem orada yargılandı. Türkiye’de, diyelim ki 30 sene mahpusa çarptırıldı. 10 sene yatmış aynı cürümden Suudi Arabistan’da, o zaman 10 yılını düşüyorsunuz mesela. Biz onunla ilgili sorulduğunu düşündüko zaman da garipsemiştik. Suudi tarafından gelen, “Biz bunları yargıladık, ekte kararı gönderiyorum. Belgeyi bana devret” gibi bir yanıtı tabii beklemiyorduk. O duruşmada biz daha savcılık mütalaasını görmemiştik. O gün alamadık. UYAP’a daha yüklenmemişti. O yüzden mütalaada ne yazdığını bilerek duruşmada bir şey diyemedik. Savcılığın mütalaası tamamen Suudilerin talebi tarafında olmuş oldufakat biz o sırada Suudilerin talebini bilmiyorduk. 

Türkiye’deki soruşturmanın aktif bir şekilde yürütüldüğünü düşünüyor musunuz?

Genel olarak başarılıydı. Yanlışlar olmuştur, eksikler olmuşturgerçekten aktif yürütüldüğüne inanıyorum. Suudi başkonsolos olayın akabinde Türkiye’den gitti ama gitmesi engellenebilirdi. En azından sözüne başvurulabilirdi zira bu türlü durumlarda konsoloslukların dokunulmazlığı ağır cezalık yahut suç üstü hallerinde yok. İfade alınabilirdi.genel olarak, “Başarısız bir soruşturma” asla demem. Daha evrakın yargılaması bitmedi. Daha karşılığı beklenen yazılar var. Şimdi Apple’dan karşılık gelmedi mesela (Kaşıkçı’nın başkonsolosluğa girmeden Apple Watch’un ses kayıt özelliğini açtığı, nişanlısı Hatice Cengiz’e bıraktığı cep telefonu ile kolundaki akıllı saati eşleştirdiği, konsolosluktaki anların bu saate kaydedildiği iddia edilmişti). Tüm kanıtların toplanması biter, yalnızca ve yalnızca sanıkların savunma vermesi kalır. Orada tıkandığınız zaman yargılamanın evresi tahlil olacaksa hakikaten tahminen o zaman düşünülebilirdaha bu evrakta kanıtların tamamı toplanmadı. Kanunda, “Adli yardım yoluyla sanıkların sözlerini almaya çalış” diyor. O denli de alamıyorsan sözlerini devredilebilir diyor mesela. E onu da yapmadı mahkeme. Adalet Bakanlığı, “Biz olumlu görüş vereceğiz” dedikten sonra zati mahkemenin takdir hakkı da yok. Kanun, “Bakanlık olumlu görüş verirse devredilir” diyor. Mahkemenin aksini demesi sürpriz olurdu. Adalet Bakanlığı’nın belgenin devredilmesi sürecine ilişkin yürütmenin durdurulması için Ankara Yönetim Mahkemesi’ne dava açtık. Bakanlık şu münasebetle uygun bulmuş bu evresi: “Sanıkların iadesi talebimiz reddedildi. Bizde de 6706 Sayılı Cezai Hususlarda Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu var. Biz devredelim, onlar yargılasın.”

Kaşıkçı’nın nişanlısı Hatice Cengiz, “O konsolosluktaki şoföründen, çaycısından, herkesten şikayetçiyim” demişti. Sizler de avukatları olarak konsoloslukta keşif yapılarak şahitlerin burada dinlenmesini talep etmiştiniz. Bu talebiniz gerçekleşti mi? 

Hayır, reddedildi. Keşif yapılmasının tamamen önü kapatılmamış, “Şu etapta reddedildi” denilmişti ama konsoloslukta şahitler eşliğinde keşif yapılabilirdi. Bu kadar insanın aklını zorlayan bir olayda şahitleri yerinde dinlemek daha tesirli olabilirdi. Ben olsam keşif yapardımbu bir takdir hakkıdır. Mahkeme talebi kabul ederdi, Suudi Arabistan keşfe izin vermezdi, o başka tabii.

“Müebbet hapis cezası istenen belgeyi devrediyorsunuz”

Türkiye’de Kaşıkçı cinayetine ilişkin iki iddianame hazırlandı. İddianameleri hukuksal açıdan nasıl değerlendirirsiniz?

İddianameler kâfi ayrıntıya sahip. Müebbet hapis istendi. Birden fazla müebbet hapis cezası istediğiniz belgeyi devrediyorsunuz. O başka bir şey, tartışmalı oluyor tabii. Duruşmada da söyledim: Bu türlü bir evre lakin belgeyi devrettiğiniz ülkede bu bahsin sahiden çözüleceğine inanıyorsanız olabilir. Ve yalnızca kalbinizden gelen bir inanç değil yani, ortada gerçekler var, olgular var, kanıtlar var. Bütün bunlar diğer bir ülkenin mahkemesini işaret ediyorsa ve siz de buna vicdanen kaniyseniz olabilirdünyada Suudi Arabistan’da hukuk sisteminin nasıl olduğunu gösteren binlerce rapor çıkar. Orayı bir aile yönetiyor. Ülkenin ismi, ailenin ismi yani. Siz nasıl belgeyi oraya verebilirsiniz? Sözün bittiği yerdeyiz. Bunu bana Hatice hanım söylemişti ama, ne oldu? Olan, Cemal Kaşıkçı’ya oldu. Öldüğüyle kaldı.

Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesiyle ilgili olarak Suudi Arabistan’da görülen davada beş bireye idam, üç şahsa ise toplam 24 yıl hapis cezası verildi. Türkiye o zaman bu mahkeme kararlarını “cinayetin tüm taraflarıyla aydınlatılmasına ve adaletin tecellisine yönelik beklentilerini karşılamaktan uzak olduğu“ gerekçesiyle eleştirmişti. Türkiye’nin tepkisini siz nasıl karşılamıştınız?

O reaksiyona biz de katılmıştık. O reaksiyonun altına imzamı atarım, bugün de atarım yani. Orada göstermelik bir yargılama yapıldı. Medyada yargılanan insanların ortalıkta gezdiği istikametinde çok sayıda haber çıktı. Türkiye bu yansısında yalnız bırakıldı mı? Bırakıldı. Uluslararası hukuk sistemleri hiç harekete geçmedi. Bugün bir yargılama Türkiye’de var, vardı birkaç güne kadar. Bir de ABD’de mahkeme “Bu davaya bakılabilir mi bakılamaz mı” noktasında. Yani daha yargılama yok, çok başında.

“Yanlarına kâr kaldı mı? Kaldı”

Türkiye’deki yargılamanın devam etmesi neden değerliydi?

Yargılamanın hukuken burada yapılması gerekiyor. Olay bizim topraklarımızda olmuş. Bütün kanıtlar burada toplanmış. Daha ses kayıtları kamuoyuna açıklanmadı. Gerçeği hukuken burada bulabilirsek bulacağız. Ayrıyeten, “Yapanın yanına kâr kalıyor” algısı olmamalıydı diye düşünüyorum. “Yarın bir diğeri da Suudi Arabistan Konsolosluğu’nda öldürülebilir ve sonuç da bu türlü olur” aynıi bir algı, beni Türk vatandaşı olarak rahatsız ediyor. Yanlarına kâr kaldı mı? Kaldı. Tesirli bir şekilde yargılandı mı bu insanlar? Yargılanmadılar. Dünya gerisinde durmadı bu işin. Suudi Arabistan’la milyarlarca dolarlık kontrat imzalayan sesini kesti. Burada bir misyon yüklemişti bu ülke. Ona yoralım diyeceğimfakat bildiğim kadarıyla biz milyarlarca dolarlık kontrat de imzalamadık. O denli bir kontrat olsa dahi olmamalı ama en azından kamuoyunun bir fikri olurdu. Şu an hepimiz fikirsiz kaldık. 

Kaşıkçı’ya ait cesetin nerede olduğuna dair hala bir bilgi yok, değil mi? 

Hayır, bilmiyoruz. Suudi Arabistan da bununla ilgili bir şey söylemedi hiçbir zaman. 

Pekala bundan sonra Türkiye’deki hukuki süreç nasıl ilerleyecek?

Buradaki tüzel süreç bitmedi. Birincisi, bizim Adalet Bakanlığı’nın sürecine karşı açtığımız dava var. Bunun ilk derece mahkemesi var, oradan kaybedersek Danıştay’ı var. Orada bir süreç yürüyecek. İkincisi, İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararına itiraz süremiz var. Üçüncüsü, evraka durma kararı verildi. Dosya kenarda beklemeye alındı. Haberlerde “Dosya kapandı” deniyorfakat türel olarak kapanmadı. Bakalım Suudi Arabistan ne yapacak? Bizde yargılanıp orada beraat eden üç kişi var. Onların Türkiye’de her türlü yargılanmaya devam edilmesi gerekiyor bence. Türkiye, Suudi Arabistan’daki gelişmelere göre, “Ben orada yapılanları kâfi buldum ve belgeyi düşürüyorum” kısmını işte o gün diyebilir. Ya da “Etkili bir yargılama olarak görmedim, ben burada devam ediyorum” diyebilir.