Sarsıntı bölgesinde salgın hastalık nasıl önlenir?

Savaşın yanı sıra sarsıntı, yanardağ patlamaları ya da seller aynıi doğal felaketlerin bölgede yaşamayanlar için de ağır sonuçları olabiliyor. Felaketlerin sonrasında tıbbi acil durumdan epidemiye kadar farklı sonuçlar ortaya çıkabiliyor.

Savaşlar ve doğal felaketler hastalıkların ortaya çıkmasına ve yayılmasına taban hazırlıyor. Mesela kriz bölgeleri arasında yer alan Lübnan ve Suriye’de kolera salgını yaşanmıştı. Ukrayna’da da kolera olayları tespit edildi. 2022 yazında Pakistan’da meydana gelen sellerin akabinde bölgede kolera ve tifüs hadiselerine rastlandı.

Uzmanlar Türkiye ve Suriye’de meydana gelen depremlerden sonra bölgede bulaşıcı hastalık riskine karşı uyarıyor.

Kahramanmaraş merkezli zelzelelerin akabinde bölgede incelemelerde bulunan Türk Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK) Başkanı Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, şu an bölgede bir salgın hastalığın söylediği söz edilen olmadığını lakin, kısa süre içinde gerekli tedbirler alınmazsa, ishalli enfeksiyonlar başta olmak üzere pek çok bulaşıcı hastalığın süratle yaygınlaşabileceğini kaydetti. 

Prof. Dr. Yavuz, “Bu haftalardan sonra artık hakikaten altyapı imkanlarının yetersizliği nedeniyle enfeksiyon hastalıkları, salgın hastalıklar açısından çok titiz olmak gerekiyor. Bu hafta bizim açımızdan tüm hazırlıkları bitirmemiz gereken çok kritik bir hafta. Şu kademede gereğince tedbir alırsak, salgın ortaya çıkmadan yahut çıksa bile süratle baskılama şansımız olur” sözünü kullandı..

Prof. Yavuz, Suriye’deki kolera salgını ve sınır bölgesinden bildirilen olayların tasa verici olduğunu kaydetti.

Sınır Tanımayan Hekimler Örgütü Almanya temsilcisi tabip Parnian Parvanta Suriye’nin kuzeyine işaret ederek “Bölgede birkaç ay önce gördüğümüzi, temiz su temininde sorun yaşanması ve hijyenik sıhhi tesis eksikliği nedeniyle yeni bir kolera salgını patlaması mümkünlüğü var” ikazında bulundu.

Afet bölgelerinde görülen hastalıklar

Kriz bölgelerinde kolera ve tifüsi kirli suyla bulaşan ve ishale yol açan hastalıklara sıklıkla rastlanıyor. Covid-19, gripi teneffüs yoluyla ile bulaşan hastalıklar bilhassa spor salonları ve çadırlarda konaklama nedeniyle süratle yayılıyor. Hijyenik şartların kötü olması nedeniyle çoğunlukla dışkı yoluyla bulaşan, halk arasında sarılık olarak bilinen Hepatit B virüsü yayılma riski taşıyor. Bunun yanı sıra bölgesine göre sıtma ve Dang hummasıi sivrisineklerin sokmasıyla bulaşan hastalıklar da yaygın olarak görülüyor.

Kriz bölgelerinde hastalıkların yayılıp yayılmayacağı ya da nasıl yayılacağı konusunda öngörüde bulunmak pek kolay değil. Bunun duruma bağlı olduğunu ifade eden Tabip Parvanta Suriye’nin kuzeyinde hijyenik şartların zelzeleden önce de kötü olduğunu ifade ederek, şu anda o bölgedeki insanların çok daha zor durumda olduğunu dile getiriyor.

Hastalıkların ortaya çıkmasında ve yayılmasında, mevcut altyapının nasıl etkilendiği, kaç kişinin mağdur olduğu ve yardımın ne kadar süratli ulaştığı gibi faktörler de tesirli.

Temiz içme suyu gerekiyor

Deprem bölgesindeki yardım kuruluşları bulaşıcı hastalıkların bölgede yayılmasını engellemek için uğraş gösteriyor.

Depremden sonra en çok suyla bulaşan hastalıkların çok külfetli olduğunu kaydeden Prof. Dr. Yavuz, Türkiye’deki sarsıntı bölgelerinde içme suyu meşakkati olmadığını söylüyor. Prof. Dr. Yavuz kullanım suyu açısından sıkıntı olduğunu vurguluyor: 

“Ama kâfi tuvalet ve kullanma suyu, yani temizlik açısından kâfi fırsat yok. Hastalıktan korunmak için ellerinizi yıkayın diyoruz biz. En çok ishalli hastalıklar görülür. Kullanma suyu ve tuvalet, salgın hastalıklar açısından çok kritik bir muhtaçlık. Kurulan çadır kentlerde dahi tuvaletler yetersizdi. Bizim açımızdan şimdi kullanma suyu ve tuvalet imkanının sağlanması tabii ki bununla birlikte konteynerlerde barınma imkanının bir an önce sunulması çok kıymet taşıyor.”

Doktor Parvanta’ya göre de en çok önemli tedbir temiz içme suyu sağlamak.

“Bu kaide. Suriye’nin kuzeyinde su ve hijyenik şartlar esasen yetersizdi, sarsıntıda büyük ölçüde yok oldu” diyen Tabip Parvanta sözlerine söyle devam ediyor: “İnsanlar ırmaklardan su temin etmek zorunda kalıyor.”

Sınır Tanımayan Hekimler Örgütü bölgede içme suyu dağıtıyor ve su depoları kuruyor.

Temiz içme suyu dışında hijyenik sıhhi tesislerin kurulması, kanalizasyonun yönlendirilmesi, sabun ve dezenfektanların dağıtılması, gerekli tıbbi ilaçların organizasyonu ve hastalıklara süratli müdahale edebilmek için taşınabilir kliniklerin kurulması büyük ehemmiyet taşıyor.

Bulaşıcı hastalık dışındaki konular

Kriz bölgelerinde diyabet ya da kronik akciğer hastalıkları gibi temel hastalıkların da gereğince tedavi edilememesi riski bulunuyor. Gebelerin ve yeni doğan bebeklerin bakımı da zor bahisler arasında yer alıyor.

Kızamık ya da çocuk felcine karşı aşı kampanyaları da kriz durumlarında yavaşlıyor ya da askıya alınıyor. Bu da daha az sayıda insanın bu hastalıklara karşı korunması manasına geliyor ve bulaşma riski de artıyor.

Doktor Parvanta kızamık bulaşma riskinin yüksek olduğu ihtarında bulunuyor. Bu nedenle kriz bölgelerine destek ve hastaneler dahil olmak üzere kritik altyapının tekrar inşası daha da ehemmiyet kazanıyor.