Avrupa Birliği (AB), Litvanya’ya uyguladığı ticaret kısıtlamaları ve Avrupalı şirketlerin yüksek teknoloji ürünlerinin patentlerini müdafaalarını engellediği gerekçesiyle Çin’e karşı Dünya Ticaret Örgütü’nde (DTÖ) panel süreci başlattı.

AB Kurulu, Çin’in iki ticari uzlaşmazlıkta mutabakatlardan kaynaklı haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle DTÖ’ye panel müracaatında bulunduğunu açıkladı.
Açıklamada, Çin’in Aralık 2021’den bu yana Litvanya’dan ihracata karşı uyguladığı ticari kısıtlamaların ve Çin’in Avrupa’daki yüksek teknoloji patent sahiplerinin haklarını müdafaaları için AB mahkemelerine erişimini kısıtlamasının yasa dışı olduğuna işaret edildi.
Panel sürecinin bu uzlaşmazlıkları gidermek için başlatıldığına dikkati çekilen açıklamada, “Her iki durumda da Çin’in tedbirleri Avrupalı şirketlere çok zarar veriyor” ifadesi kullanıldı.
Litvanya ve Çin gerilimi
Çin-Litvanya ilişkileri, Vilnius’un, Tayvan’ın ülkesinde kendi ismiyle temsilcilik kurmasına onay vermesinin akabinde gerilmişti. Çin, kararın, “Tek Çin” prensibine ve adadaki egemenlik haklarına saldırı olduğunu savunarak, Litvanya’daki büyükelçisini geri çağırmıştı.
Son periyotta Çin’in Litvanya’dan ithalatı durma noktasına geldi.
Pekin yönetimi, Litvanya’dan ithalatta görülen ani azalmanın, devletin engellemesi nedeniyle olmadığını, Çinli işletmelerin ve bireylerin kendi inisiyatifleriyle ülkeden mal almaktan vazgeçtiğini savunuyordu.
Patent sorunu
AB, Çin’in Avrupa şirketlerinin patentlerini muhafazalarını önlediğini iddia ediyor.
Çin, yüksek teknoloji patent sahiplerinin haklarına ilişkin davaların yalnızca kendi mahkemelerinde açılmasına izin veriyor.
Avrupa, Çin’in bu uygulamayla Avrupa şirketlerine ait patentlerin yasa dışı ya da tazminat ödemeden kullanmasına fırsat sağladığını savunuyor.
DTÖ uyuşmazlık giderme sürecinde, ilk aşama olarak istişareler gerçekleştiriliyor. İstişare sürecinde olumlu bir sonuç alınamazsa bu bahis ile ilgili panel kurulması talep ediliyor.
AB ve Çin istişarelerde uzlaşı sağlayamamıştı.