ABD Kongresi’ndeki kriz Ukrayna savaşını ve Amerikan ekonomisini nasıl etkileyebilir?

Dün tarihi bir oylamayla ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Kevin McCarthy‘nin misyonuna, kendisinin de üyesi olduğu Cumhuriyetçi Parti içerisindeki aşırı sağcı kümenin önergesiyle son verildi. Kongre’nin alt kanadı belirsizlik içinde kaldı.

Oylamada, 208 Demokrat üyenin yanı sıra 8 Cumhuriyetçi üye de McCarthy’nin görevden alınması yönünde oy kullandı. Böylelikle McCarthy 210’a karşı 216 oyla görevden alındı.

Aşırı sağcılar, McCarthy’nin ABD Başkanı Joe Biden ve Demokratlarla Ukrayna’ya yardımlar konusunda işbirliği yaptığı argümanını dile getirdi.

Yeni bir başkan seçilene kadar Temsilciler Meclisi’ne süreksiz başkan olarak Cumhuriyetçi Temsilci Patrick McHenry atandı. Temsilciler Meclisi en az bir hafta mühletle tatil edildi.

Önümüzdeki süreçte birkaç Cumhuriyetçi üyenin Temsilciler Meclisi Başkanlığına aday olması bekleniyor.

Temsilciler Meclisi’ndeki krizin geniş çaplı tesirleri muhtemelen hem ABD iktisadında hem de Ukrayna savaşında hissedilecek.

Bu iki mevzuyu biraz daha ayrıntılı inceleyelim.

Ukrayna’ya yardım risk altında

Biden yönetimi haftalardır Ukrayna yardımı için ayrılan fonların neredeyse tükendiği konusunda ihtarlar yapıyor.

Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, Kongre’nin yılın kalanını kapsayacak şekilde on milyarlarca dolar daha fon sağlamaması durumunda Ekim başından itibaren farklı ölçeklerde karışıklık yaşanacağını öngördü.

Ancak McCarthy’i deviren Temsilciler Meclisi’nin sağcı üyelerinin baskısıyla ülkedeki savaşa yönelik ek fonlar onaylanmadı.

McCarthy’nin görevden alınmasıyla yakın vakitte yeni yardımların gönderilme ihtimali büyük ölçüde azalmış görünüyor.

Yeni bir başkan seçilene kadar mecliste herhangi bir karar verilemeyecek. Bu da en erken önümüzdeki hafta olabilir.

Başkanlık vazifesine seçilen kişi de McCarthy gibi baskı altında olacak ve ikilemlerle karşı karşıya kalacak.

McCarthy’i koltuğundan etme teşebbüsüne öncülük eden Matt Gaetz ve onu destekleyen Marjorie Taylor Greene gibi kimi Cumhuriyetçiler, Ukrayna’ya daha fazla yardım yapılmasına şiddetle karşı çıkıyor.

McCarthy’nin yerine gelecek herhangi bir liderin Cumhuriyetçilerin sağ kanadından gelecek bir ayaklanmayla karşı karşıya kalması neredeyse kesin.

Yeni başkan, Ukrayna yardımını, sınır finansmanı başlığı altında muhafazakar önceliklerle birlikte paketlemeye çalışabilir. Lakin bu da Demokratların meclisteki yardımını tehlikeye atabilir. Greene ve Gaetz isimler daha önce buna teşebbüsleri reddetti.

Biden yönetimi bu sırada İran’dan el konulan silahların gönderilmesi Ukrayna’ya yardım etmenin öteki yollarını bulmaya çalışıyor.

Biden dün yaptığı açıklamada, Ukrayna’ya yönelik finansmana duyulan gereksinimle ilgili “önemli bir konuşma” yapacağını duyurdu.

Başka seçeneklerin olduğu sinyalini veren Biden, “Bir sonraki etapta Ukrayna’yı destekleyebiliriz, bunun için finansman bulmamızın öbür yolları varşu anda bu hususa girmeyeceğim” dedi.

Biden bu sözleriyle Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi liderini atlayarak Ukrayna konusunun oylamaya sunulmasını sağlayabilecek, çok nadiren kullanılan bir parlamento prosedürüne işaret ediyor olabilir.

Konuşmasında Biden, Cumhuriyetçilerin direnişine karşın Senato’da olduğu gibi Temsilciler Meclisi’nde de Ukrayna’ya verilen dayanağın devamını destekleyen bir çoğunluk olduğuna dikkat çekti.

Ancak bu takviyenin onaylanması gün geçtikçe zorlaşıyor.

Hükümetin kapanma olasılığı

McCarthy’nin görevden alınmasının öncelikli nedeni, federal harcamaların 17 Kasım’a kadar devam etmesine izin vererek hükümetin kapatılmasını önleyen bir kararın birkaç gün önce oylanmasına izin vermesiydi.

Geçtiğimiz hafta ABD Kongresi’nde federal bütçe konusunda uzlaşılamadığı için hükümete bağlı kurumların kapanması söz konusuydu.

Hafta sonu yaşanan krizin sona ermesi, bir sonraki mali yıl için hükümet harcamalarının nasıl ve hangi seviyelerde finanse edileceğine ilişkin en son hesaplamayı geciktirmekten diğer bir işe yaramadı.

McCarthy’nin başına gelenler düşünüldüğünde bir sonraki Temsilciler Meclisi Lideri’nin partisinin sağ kanadına daha fazla taviz vermek zorunda kalması ve meclisteki Demokrat azınlığa, Senato’daki çoğunluğa ve Beyaz Saray’daki Biden’a taban sunmaya yatkın olmaması söz konusu.

Cumhuriyetçi Parti’nin merkezindeki üyeler ve savunma yatırımlarını destekleyenler kendi önceliklerini finanse etmeye çalışırken, Gaetz ve müttefikleri büyük harcama kesintileri davetinde bulunuyor.

Temsilciler Meclisi’nin yeni liderinin federal harcamalar konusunda Cumhuriyetçiler arasında bile mutabakata varması zor olacak.

Demokratların denetimindeki Senato eninde sonunda kendi harcama paketini onaylamak zorunda kalacak ve Temsilciler Meclisi’nin desteklediği partizan bir tasarıyı kabul etmesi pek mümkün görünmüyor.

Uzlaşma ihtimali düşük olduğundan, hükümetin tahminen de yıl sonuna kadar son 10 yılda dördüncü defa kapatılma ihtimali çok önemli ölçüde artıyor.

Hükümet çalışanlarının büyük kısmı bu süreçte maaş alamıyor ve çalışamıyor. Bu da milli parklardan hava seyahatlerine ve evlilik cüzdanlarına kadar pek çok hizmeti etkiliyor.

Toplumdaki fakir kesitlere yönelik birtakım hükümet programları da kısıtlanabilir.

Tüm bunların ABD’yi resesyona sürükleyebilecek, zincirleme ekonomik tesirleri olabilir, bunun da elbette global ekonomi üzerindeki tesirleri önemli şekilde hissedilebilir.

Kongrede süren uyuşmazlıklar, kamuoyunun devlet kurumlarına olan itimadını de sarsmaya devam edebilir. Anketler halihazırda bu itimadın bugüne kadar görülen en düşük düzeyde olduğunu gösteriyor.

Temsilciler Meclisi’nde yaşanan krizin kesin sonucunu tahmin etmek zor.

Cumhurbaşkanlığı ve kongre seçimlerine sadece bir yıl kala, öfkeli ve hüsrana uğramış bir seçmen kitlesi, her kesitten siyasi oyuncular için kötü haber olabilir.