Ağızdaki kapalı tehlike: Diş eti hastalıkları onlarca yıl kana nasıl bakteri salıyor?

Diş ve diş eti meseleleri, Alzheimer, diyabet ve kalp-damar hastalıkları dahil pek çok sağlık meselesine yol açabiliyor.

Ağız sıhhatinin tesiri diş ağrıları ve diş eti meseleleriyle sınırlı değil. Ağız sağlığı, beslenmemizden genel sıhhatimize her şeyimizi etkilediği gibi mevt riski de oluşturabiliyor.

Bilim insanları bu nedenle ağzı, sağlık ve hastalığın aynası diye niteliyor.

Periodontitis yahut derin diş eti hastalığı çürüklerden sonra en yaygın ağız hastalığı.

Bu hastalık, 30 yaşın üstündeki şahısların yüzde 47’sini etkiliyor.

En yaygın 11’inci hastalık

65 ve üstü yaşlarda ise orta yahut ağır derece diş eti çekilmesi sorunu yaşayanların oranı yüzde 64’e çıkıyor. Periodontitis, dünyada en yaygın 11. hastalık.

Periodontitis, diş etinin yüzeyinde değil derininde oluşan bir enfeksiyon.

Basit diş eti iltihabıyla başlayan (gingivitis) hastalıkta bakteri, diş eti çizgisinin altına iniyor ve burada dişleri yerinde tutan yapılara zarar veriyor.

Periodontitisin belirti göstermeden ilerlemesi nedeniyle, birçok kişi çok ileri basamağa gelinceye kadar bu hastalığın farkına varmıyor. Genetik bir bileşeni olan hastalık ağız hijyeniyle de alakalı.

İngiltere’deki Central Lancashire Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nden Sim K. Singhrao, birçok kişinin 40 yahut 50’li yaşlarına kadar hastalığının farkına varmadığını söylüyor.

Bu süre içinde dişin ağızda durmasını sağlayan, yumuşak dokuları ve esas dayanağı veren kemikte diş kaybıyla sonuçlanabilecek hasar oluşuyor.

Onlarca yıl içinde enfeksiyon, kan deveranı sistemine düzenli olarak Treponema denticola ve Porphyromonas gingivalis benzeri bakteriler göndermiş oluyor.

• Diş eti iltihabı Alzheimer’a neden oluyor mu?
• Beyaz dişler neden daha sağlıklı değil?

Uzmanlara göre, ağzımızın ötesinde genel sıhhatimizi şekillendiren şey, diş etleri ve kan dolanımı sistemindeki hastalığa yol açan bakterilerin uzun müddetli varlığı.

Singharo, “Kan sirkülasyonunu bir otobüsi düşünün. Yolcuları – ağızdaki bakteriler gibi – içeri alacak ve bedende istediği yere gidecek. Bu yolculardan kimileri beyinde, kimileri kalp damarlarında, kimileri da pankreas yahut karaciğerde inecek” diyor.

Bu organlarda hassasiyet varsa yahut mikroplar faal bir şekilde temizlenmemişse bunlar inflamasyona yol açıyor ve diğer inflamatuvar hastalıkları tetikliyor yahut ağırlaştırıyor.

Gerçekte periodontitis, bulaşıcı olmayan en yaygın bir dizi hastalıkla kontaklı. Bunlar arasında kalp-damar hastalıkları, diyabet, Alzheimer, obezite, birtakım kanser tipleri, iltihaplı romatizma, Parkinson, zatürre ve hamilelikte ortaya çıkabilecek komplikasyonlar da var.

Bu hastalıkların birçoklarında iki taraflı bir alaka söz konusu.

Örneğin, periodontitis, aterosklerozu (damar sertliği) ağırlaştırabiliyor. Aterosklerozun varlığı da hastaları periodontitise açık hale getirebiliyor.

Gerçi bu alakayı kanıtlayan bir randomize denetimli çalışma (RCT) yok. Bunun nedeni, periodontitisi olan bir hastayı, hastalığın aterosklerozu nasıl etkilediğini görmek için uzun bir süre tedavisiz bırakmanın etik açıdan doğru olmaması.

Bununla birlikte periodontitise yol açan bakteriler, ateroskleroz plaklarında görüldü.

Tüm bu kronik hastalıklar içinde periodontitis ile en güçlü iki taraflı ilgi diyabette mevcut.

Tip 2 diyabeti olanların periodontitise yakalanma riski, bu hastalığı olmayan insanlara kıyasla üç kat fazla.

Hem diyabeti hem de periodontitisi olan şahıslarda enfeksiyon, bedenin kan şekerini denetim altında tutma yeteneğini zayıflatıyor.

• İngiltere’de 18 yaş altını etkileyebilecek estetik operasyon reklamları yasaklandı

Bu irtibatın arkasında ne var?

Bu durum, diş eti ceplerinden kan sirkülasyonuna düzenli bir bakteri salınmasından kaynaklanıyor. Bağışıklık sistemi bakterileri yahut diğer patojenleri tespit edince bağışıklık hücreleri, inflamatuvar markerları olarak bilinen hücresel iletileşme moleküllerini devreye sokuyor.

Bu markerlar, istilacı patojenlere saldırıp onları öldürmesi için bağışıklık sistemine yardım ediyor.

Bir yaranın etrafında bir anda oluşan şişme ve kızarıklıklar bu faal reaksiyonun bir sonucu.

Kopenhag Üniversitesi’nden Prof. Palle Holmstrup, “Tüm inflamatuvar hastalıklar birbirleriyle ilişkilidir. Periodontitis, en yaygını değilse bile en yaygın inflamatuvar hastalıklardan biridir” diyor.

Prof. Holmstrup, “Belli inflamatuvar hastalıklardaki etkin inflamatuvar mediatörlerdır – iltihaplı romatizma, kalp hastalığı, diyabet vs- Periodontitisiniz varsa artan düzeyde sistemik düşük dereceli inflamasyonunuz olur” diye devam ediyor.

Ateroskleroz örneğinde olduğu gibi etik sıkıntılar nedeniyle periodontitisin tedavisinin diyabeti nasıl hafifletebileceğini araştırmak da zor.

Bununla birlikte, Holmstrup’un grubu, sıçanlarda peridontitisin diyabete tesirini ölçtü. Bunun sonucunda periodontitisin yemeklerden sonra kan şekerini yüzde 30 daha fazla artırdığı görüldü.

Periodontitis agresifse ve tedavi edilmezse diş kaybına neden olabilir. Diş kaybına onlarca yıllık kronik inflamasyona ek olarak diş kaybına bir dizi sağlık riski eşlik ediyor. Bunlar arasında bilişsel zayıflama ve demans da var.

New York Ünversitesi’nden Prof. Bei Wu’nun öncülüğünde 34 bin bireyle yapılan bir araştırmada çarpıcı sonuçlar elde edildi: Ne kadar çok diş kaybederseniz, bilişsel zayıflama ve demans riski o kadar artar.

Buna göre her bir diş kaybı, bilişsel zayıflama riskini yüzde 1,4, demans riskini de yüzde 1,1 artırıyor.

Toplamda, dişlerini kaybeden insanların bilişsel zayıflama riski, dişleri eksiksiz olan kişilerinkine kıyasla yüzde 48 daha fazla. Demans riski ise yüzde 28 daha fazla.

Prof. Wu, diş kaybının demansta şimdiye kadar büyük ölçüde dikkate alınmayan bir faktör olduğuna dikkat çekiyor.

• Diş ipi kullanmanın aslında ‘hiçbir faydası yok’
• Diş dolgusu tarihe karışıyor
• Diş eti iltihabı Alzheimer’a neden oluyor mu?
• Diş doktorları: İş yerinde tatlı tüketimini azaltın