Alışveriş merkezleri yönetmeliğinde değişiklik

Alışveriş merkezlerinde kiracı ve kiraya veren münasebetinde çeşitli masraflardan kaynaklanan problemlerin ortaya çıkmasına neden olan Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik’te değişiklik yapıldı. Yeni düzenlemeyle gelir ve sarfiyat raporunun minimum standartları belirlenerek, alışveriş merkezlerinde reklam, pazarlama ve danışmanlık gibi sarfiyatlar için işletmelerden ortak masraf katılım hissesi tahsil edilmesinin önüne geçildi.

Türkiye’de 2000’li yılların başından itibaren perakende ve gayrimenkul dallarında yaşanan dönüşümle birlikte alışveriş merkezlerinin sayısı da arttı. Bu durum bir yandan ülke ekonomisine katkı sağlarken, diğer yandan kesim aktörleri arasında kiracı ve kiraya veren bağı çerçevesinde alışveriş merkezinin çeşitli masraflarından kaynaklanan problemlerin ortaya çıkmasına sebep oldu. Ticaret Bakanlığı tarafından alışveriş merkezleri ile ilgili olarak hem uygulamada karşılaşılan sıkıntıların tahlili hem de bölümden gelen geri bildirimler doğrultusunda kamuoyu taleplerinin karşılanması maksadıyla Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik’te değişiklik yapıldı.

Alışveriş merkezlerinde ortak gelir ve ortak sarfiyatların kapsamı belli oldu

Alışveriş merkezleri arasındaki uygulama birliğinin sağlanması ve şeffaflığın artırılması amacıyla ortak kullanım alanlarından elde edilen gelirler ile bu alanlara ilişkin masrafların kapsamı belli oldu. Bu çerçevede ortak kullanım alanlarına ilişkin elektrik, su, doğalgaz, yenileme niteliğinde olmayan bakım ve tamirat gibi ortak kullanım alanı masrafları ile alışveriş merkezinde fiilen çalışan bordrolu yönetim çalışanının vazifesiyle ilgili sarfiyatların ortak masraf olduğu ve alışveriş merkezindeki işletmelerden sırf bu masraflar için ortak masraf katılım hissesi tahsil edilebileceği kabul edildi. Bundan bu türlü söylediği söz edilen masrafların dışında kalan masraflar ile ortak masraf niteliğini haiz olup belgelendirilmeyen masraflar için işletmelerden herhangi bir bedel talep edilemeyecek. Ayrıyeten ortak kullanım alanlarından elde edilen süreksiz kiralama, reklam, pazarlama, kültürel ve sanatsal faaliyet, baz istasyonu, ATM ve diğer ortak kullanım alanı gelirleri ile alışveriş merkezi idarelerince işletmelerden alınan masraf avanslarından elde edilen her türlü gelir ortak gelir kabul edildi ve bu gelirlerin sadece ortak masrafların karşılanmasında kullanılabileceği kurala bağlandı.

Reklam, pazarlama ve danışmanlık benzeri masraflar için işletmelerden ortak sarfiyat katılım hissesi tahsil edilmesinin önüne geçildi

Alışveriş merkezinin ortak masrafı niteliğinde olmayan ve alışveriş merkezi maliki ya da idaresine ait masraflar olduğu kabul edilen reklam, pazarlama ve danışmanlık sarfiyatlar için alışveriş merkezindeki işletmelerden bundan bu türlü herhangi bir bedel tahsil edilemeyecek. Lakin, mukavele serbestisi prensibi doğrultusunda Yönetmelik değişikliğinden önce kurulan kontratlarda karar bulunması halinde bahse mevzu sarfiyatlar için işletmelerden kontratlar yenileninceye yahut uzatılmış sayılıncaya kadar katılım hissesi tahsil edilebilecek. Tekrar Yönetmelik değişikliğinden önce kurulan mukavelelerde yönetim masraflarının alt kalemlerinin belirtilmediği durumda işletmelerden sırf alışveriş merkezinde fiilen çalışan bordrolu yönetim çalışanının vazifesiyle ilgili masraflar için katılım hissesi tahsil edilebilecek.

Ortak gelir ve sarfiyat raporunun minimum standartları belli oldu

Alışveriş merkezlerinde her yıl bir evvelki yılın ortak gelir ve masraflarıyla ilgili standart, gerçeğe uygun, şeffaflığın ve hesap verilebilirliğin sağlandığı raporların oluşturulması zarurî hale getirildi. Ortak gelir ve sarfiyat raporunun oluşturulmasına ilişkin mümkün tereddütlerin ortadan kaldırılmasını teminen proaktif bir yaklaşımla raporda bulunması gereken minimum ögeler açık ve ayrıntılı şekilde belli oldu.

Alışveriş merkezi idaresinin ortak sarfiyat paylaşımına ilişkin uygulamaları bağımsız kontrole tabi kılındı

Ortak masraf katılım hissesi hesaplama ve tahsilatları ile raporlamalarının mevzuata uygun olup olmadığının denetim ve tespiti amacıyla alışveriş merkezi idarelerine bağımsız kontrol yükümlülüğü getirildi. Bu çerçevede söylediği söz edilen uygulamalar her yıl Kamu Nezareti Muhasebe ve Kontrol Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilen bağımsız kontrol kuruluşlarınca denetlenerek rapora bağlanacak ve alışveriş merkezindeki işletmelerin bilgisine sunulacak. Bağımsız kontrol kuruluşlarınca hazırlanacak raporda Yönetmeliğe aykırı tüm uygulamalar detaylı şekilde belirtilecek. Böylelikle bakanlıkça yapılan kontrollerle birlikte alışveriş merkezlerinin ortak gelir ve masraflarına ilişkin ikili kontrol yapılması sağlanarak, bu konularda yaşanan mağduriyet ve mevzuata karşıtlıkların önüne geçilecek.