Alman Anayasa Mahkemesi’nden “Davutoğlu” kararı

Alman Anayasa Mahkemesi, 2015 yılında periyodun Başbakanı Ahmet Davutoğlu’nun, aralarında periyodun Almanya Başbakanı Angela Merkel’in de bulunduğu önderlere yazdığı mektupla ilgili çok önemli bir karara imza attı.

Mahkeme, Avrupa’ya sığınmacı akınının doruk noktaya ulaştığı devirde gönderilen mektubun içeriğini milletvekillerine açıklamayan Alman hükümetini haksız buldu. Sol Parti, mektubu görmek üzere hükümete müracaatta bulunmuş lakin evrakın Başbakan Angela Merkel’e yönelik şahsî bir mektup olduğu gerekçesiyle ret cevabını almıştı.

Sol Parti meclis grubunun müracaatında kararını açıklayan Anayasa Mahkemesi, Alman hükümetinin Federal Meclisin haklarını ihlâl ettiği sonucuna vardı. Kararda, Alman hükümetinin, söylediği söz edilen mektubun AB konularıyla ilgili olmadığına yahut anayasa hukuku açısından açıklanmasında sakınca bulunduğuna dair anlaşılabilir bir münasebet sunmadığına hükmedildi. Kararda, hükümetin mektubun “kişisel” olduğuna yahut açıklanmasının hükümetin müzakere alanını etkileyeceğine dair makul bir açıklamada da bulunamadığı kaydedildi.

Mektupta ne yazıyordu?

Davutoğlu’nun 23 Eylül 2015 tarihli mektubuyla ilgili Anadolu Ajansının 24 Eylül’de yayınladığı haberde, mektubun “AB üyesi ülkelerin hükümet başkanları, AB Kurulu ve Kurulu başkanları, ABD Başkanı Barack Obama, BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun, Avrupa Kurulu Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland, İslam İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreterleri İyad bin Emin Madani ve BM Genel Heyet Başkanı Mogens Lykketoft’a” gönderildiği bildirilmişti. Periyodun Başbakanı Davutoğlu’nun mektupta göçe hedef ülkeleri daha fazla sığınmacı kabul etmeye davet ettiği, göçte kaynak ülkelere insani ve kalkınma yardımlarının arttırılması yönünde uluslararası topluma davette bulunduğu kaydedilmişti.

Mahkeme kararında o dönem medyada çıkan haberlere atıfta bulunularak, mektubun tüm AB önderlerine gönderildiği, Türkiye ile AB arasında iltica ve göç konusunda işbirliği konusunu içerdiği, bundan ötürü AB’yi ilgilendiren bir mevzu olduğu vurgulandı. Kararda, mektubun içeriğinin 29 Kasım 2015’te Türkiye ile AB arasında gerçekleştirilen zirve toplantısında sığınmacı kriziyle ilgili kararlaştırılan eylem planıyla da direkt ilintili olduğuna işaret edildi.

Kasım’daki Türkiye-AB tepesinin derhal akabinde 17-18 Aralık 2015 tarihinde gerçekleştirilen AB liderler zirvesinde, sığınmacı krizine karşı kapsamlı bir strateji dokümanı onaylanmış, 2016 yılı Mart ayında da Türkiye ile AB arasında mülteci mutabakatına imza atılmıştı.

“Hükümet AB siyasetleri konusunda bilgi vermek zorunda”

Alman Anayasa Mahkemesi, bugün aldığı ikinci bir kararda da Alman hükümetini haksız buldu ve hükümetin AB’nin ortak güvenlik ve dış siyasetiyle ilgili tedbirler konusunda da Federal Meclisi “öncesinden ve kapsamlı bir şekilde” bilgilendirmekle yükümlü olduğuna hükmetti.

Sol Parti ve Yeşiller meclis gruplarının başvurusu, 2015 yılında Akdeniz’de insan kaçakçılarına karşı yürütülen askeri “Sophia Operasyonu” konusunda hükümetin milletvekillerini bilgilendirmemesini içeriyordu. Alman hükümeti Haziran ayında yaptığı savunmada operasyonun, üye ülkelerin kendi aralarında kararlaştırdıkları bir bahis olduğunu, AB konusu olmadığını savunmuştu.