Almanya vatandaşlığa geçişi nasıl kolaylaştıracak?

Almanya’da koalisyon hükümetini oluşturan Sosyal Demokrat Parti (SPD), Yeşiller ve Hür Demokrat Parti (FDP) Alman vatandaşlığına geçişleri ve ikili vatandaşlığı kolaylaylaştıran yasa taslağını görüşüyor. Taslak, Federal Meclis ve Eyalet Temsilciler Meclisi’nin gündemine gelmesi ve onaylanmasının akabinde yürürlüğe girecek. İçişleri Bakanlığı’nın verilerine göre Almanya’da yabancı bir ülkenin vatandaşlığına sahip 12 milyon kişi yaşıyor. Bunlardan 5 milyon 300 bini en azından 10 yıldır Almanya’da yaşıyor. Görüşülen yasa değişikliği taslağı, Almanya’da yaşayan Türkiye kökenlileri de yakından ilgilendiriyor.

Peki Alman Vatandaşlık Maddesi’nde planlanan değişikliklerde neler var? Türkiye kökenlilere hangi kolaylıklar sağlanıyor? 

Alman vatandaşlığına müracaat müddeti kısaltılıyor

Normal şartlar altında öteki bir ülkeden Almanya’ya yasal yollardan gelenler, beş yıl sonra Alman vatandaşlığına geçmek için müracaatta bulunabilecek. Halihazırda bu süre sekiz yıl. “Özel entegrasyon başarıları” gösterilmesi halinde ise bu süre üç yıla kadar inebilecek. Bununla “iyi derecede Almanca bilgisine sahip olmak, sosyal gönüllülük projelerinde çalışmak, okul yahut mesleğinde başarılı olmak” özellikler kastediliyor. Bu kriter yahut kriterleri yerine getirenler ülkeye geldikten üç yıl sonra Alman vatandaşlığına başvurabilecek.

Türklere ikili vatandaşlığın yolu açılıyor

Reformun getireceği en çok önemli değişikliklerden birisi de ikili vatandaşlık konusunda. Bu özellikle ülkede yaşayan Türkiye kökenlileri için büyük kıymet taşıyor. Yalnızca Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve İsviçre ile birlikte vatandaşlıktan çıkılmasına izin vermeyen İran, Lübnan, Afghanistan ve Suriye benzeri ülkelerden Almanya’ya gelenler ikili vatandaş olabiliyordu. Geçen yıl bu listeye savaşın sürdüğü Ukrayna da dahil edildi. Fakat kimi öteki ülke vatandaşları ile birlikte Türk vatandaşlarına ikili vatandaşlık hakkı tanınmıyordu. Almanya’da şimdi 2000 yılından önce geçerli olan Vatandaşlık Yasası çerçevesinde Alman uyruğuna geçenler ikili vatandaşlıklarını koruyabiliyor. Fakat planlanan değişiklikle ikili vatandaşlığın yolu yeniden açılacak.

Eski yasal düzenleme nedeniyle birçok kişinin Alman vatandaşlığına geçmekte “tereddüt” yaşadığına dikkat çeken Alman hükümeti, bunda “kendisi yahut ailesinin geldiği ülke ile duygusal bağın da etkili” olduğunu düşünüyor. Yeni düzenleme ile Türk vatandaşları kendi vatandaşlıklarından feraget etmeden Alman vatandaşlığına başvurabilecek. İkili vatandaş olunamaması uzun yıllardır Almanya’daki göçmen kuruluşları ve Türk dernekleri tarafından sert biçimde eleştiriliyordu.

Almanya’da doğan çocuklara vatandaşlık

Almanya’da doğan, ailesi yabancı olan çocuklar gelecekte ebeveynlerinden birinin beş yıldan fazla müddettir Almanya’da yaşaması halinde, otomatik olarak Alman vatandaşı olacak. Bugüne dek bu süre ebeveynlerden birinin en az sekiz yıl Almanya’da yaşıyor olmasını kaide koşuyordu. Bu çocuklar hem Alman vatandaşı hem de ailelerinin geldikleri ülkenin vatandaşlığını taşıyabilecek.

İlk jenerasyon yazılı Almanca imtihana girmeyecek

Vatandaşlığa geçişlerde en çok önemli reformlardan birisi de Almanca lisan bilgisi konusunda. Almanya’ya çalışmak gayesiyle gelen, çoğunluğu Türkiye kökenlilerin oluşturduğu 67 yaş üzerindeki ilk jenerasyon göçmenler kâfi Almanca bilgisine sahip olmadıkları için vatandaşlığa geçemiyorlardı. İşte bu ilk jenerasyon artık yazılı Almanca imtihanına girmeksizin vatandaş olabilecek.

Vatandaşlığa geçişte yaşlı jenerasyon göçmenler sadece kelamlı imtihana tabi tutulacak. Alman vatandaşlığına geçmek için geldikleri ülkenin vatandaşlığından vazgeçmeleri de gerekmeyecek. Yasa taslağında ilk jenerasyon göçmenlerin vatandaşlığa geçişlerinin kolaylaştırılması, “bu jenerasyonun hayat uzunluğu başarısı onurlandırılmalı” tabiriyle gerekçelendirildi. Bu jenerasyonla 1974 yılından önce Almanya’ya gelenler ile 1990 öncesinde Demokratik Almanya Cumhuriyeti’ne (DDR) gelenler kastediliyor.

Kimler Alman vatandaşı olamayacak?

Yeni yasa taslağı antesemitist, ırkçı, yabancı düşmanı yahut insan hakları ihlalinde bulunanların Alman vatandaşlığına geçmesini engellemeyi planlıyor. Taslakta “Yukarıda sayılanlar, Anayasa’da insan onurunun korunması unsuru ile bağdaşmıyor” sözüne yer veriliyor. Yeni düzenleme ile savcılıklar vatandaşlık müracaatlarını inceleyen resmi dairelerin, müracaat sahibinin suç antisemitist, ırkçı, yabancı düşmanı bir suç işleyip işlemediğini yönelik sorularını yanıtmak zorunda.