Almanya’da halk ‘kritik’ seçimler için sandık başında

Almanya’da erken genel seçimler için oy verme süreci başladı. Ülke tarihindeki en kritik seçimlerden biri olarak görülen bu seçim ABD ve AB tarafından da yakından izleniyor.

Seçim kampanyasının başını çeken bahisler ekonomi ve göç oldu.

Aşırı sağcı AfD Partisi’nin önemli oy oranlarına ulaşması, klasik merkez sağ ve merkez sol partilerin gerilemesi siyasi istikrarları alt üst ederken, sandıktan nasıl bir koalisyon çıkacağı noktasında belirsizlik sürüyor.

69 yaşındaki muhafazakar lider Friedrich Merz’in Almanya’nın yeni başbakanı olması bekleniyor. Merz, AfD ile yakınlaştığı fikri ile bir kısım seçmenin tepkisini çekiyor.

Merz’in lideri olduğu Hıristiyan Demokrat Birlik Partisi (CDU) kazanırsa, en azından bir diğer partiyle, büyük olasılıkla hükümeti geçen yılın sonlarında çöken Olaf Scholz’un Sosyal Demokratları (SPD) ile ittifak kurması gerekecek.

Merz, en fazla oyu alan ikinci parti olması beklenen aşırı sağcı Almanya İçin Alternatif (AfD) ile bir koalisyon kurmayacağını açıkladı, ancak parti ile yakınlaşma atakları tepki topladı.

Seçimlerde 59 milyon 200 bin seçmen oy kullanacak. Anketler seçim gününden önce seçmenlerin yüzde 20’sinin kararsız olduğunu gösteriyordu.

Anketler 18:00’de (TSİ 20:00) kapanacak ve akşam stlerinde sonuca dair ilk emarelerin gelmesi bekleniyor.

Almanya’nın yeni başbakanını dünya siyasetini etkileyebilecek çok önemli kararlar bekleyecek.

Ayrıca yeni hükümet orduya daha fazla bütçe ayrılması için baskı altında olacak.

Almanya Ukrayna’ya en fazla askeri yardım sağlayan ikinci ülke. Bir sonraki hükümet, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski’yi “diktatör” olarak nitelendiren ve Rusya’ya karşı oluşturulan Batı bloğunu delen bir ABD lideriyle karşı karşıya gelecek.

Alman siyasi önderleri ek olarak, AfD’nin başbakan adayı Alice Weidel ile görüşen ve aşırı sağla ittifak yapmama anlayışına son verilmesi davetinde bulunan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’ın tavrı karşısında şaşkınlığa uğradı.

Almanya’da aşırı sağ ile ittifak, ülkenin Nazi geçmişinden dolayı bir tabu olarak görülüyor ve “güvenlik duvarı” olarak isimlendiriliyor.

Merz, geçen ay parlamentoda AfD tarafından desteklendiğinde, bu tabuyu yıkmak ve aşırı sağa göz kırpmakla suçlanmıştı.

Sığınmacılar için aile birleşimini sona erdirmeyı ve polisin sınır dışı kararlarında yetkilerini artırmayı öngören yasa tasarısıyla puan toplamak isteyen Merz, bu bahiste aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinden de destek almıştı.

Ancak Alman Federal Meclisi’ndeki hararetli tartışmaların akabinde yapılan oylamada Hristiyan Birlik partilerinin (CDU/CSU) sunduğu tasarı, 338 evet oyuna karşı, 350 hayır oyuyla reddedildi.

Aşırı sağın alacağı oylar merak konusu

AfD bilhassa ülkenin doğusundaki eyaletlerde ilgi görüyor, fakat batıda da süratle büyüyor ve bilhassa TikTok aracılığıyla genç Almanlar arasında yayılıyor.

AfD lideri Weidel’in kampanya videosu dört milyon izlendi.

Mesajı kolay: “AfD’ye oy verin, güvenlik duvarını kırın ve Alman siyasetini değiştirin”

Cumartesi günü pek çok kentteyse aşırı sağa karşı protestolar düzenlendi.

Essen’de düzenlenen aşırı sağ aksisi protesto

AfD, AB’yi yeniden yapılandırmayı, olmuyorsa Birlik’ten ayrılmayı, Rusya ile ilişkileri onarmayı, iklim değişikliği tedbirlerini iptal etmeyi ve nükleer santraller inşa etmeyi vdediyor.

Mayıs 2024’ten bu yana gerçekleşen beş atağın akabinde sesi göç ve güvenlik hususlarında daha gür çıkıyor. Ataklardan üçü Magdeburg, Aschaffenburg ve Münih’te, seçim kampanyaları sırasında gerçekleşti ve hepsinin göçmenler tarafından gerçekleştirildiği iddia ediliyor.

Cuma gecesi Berlin’deki Holokost anıtında gerçekleşen bıçaklı saldırı mevzuyu yeniden manşetlere taşıdı. Atağa uğrayan İspanyol turist ağır yaralandı, polis saldırganın Musevileri öldürmek isteyen Suriyeli bir mülteci olduğunu açıkladı.

AfD, suç işlemiş göçmenleri sınır dışı etmek olarak tanımladığı “remigrasyon” (tersine göç) ismi verilen tartışmalı bir politikayı hayata geçirmek istiyor. Lakin terimzamanda göçmenlerin toplu sınır dışı edilmesi manasında da kullanılıyor.

Başbakan nasıl seçiliyor?

Seçimlerde Federal Meclis’teki 630 sandalye için 4 bin 506 aday ve 29 siyasi parti yarışıyor.

Seçimden önce siyasi partiler başbakan adaylarını ilan ediyor. Fakat seçmenler, genel seçimlerde aslında direkt başbakana oy vemiyor. Seçmenler oylarıyla Federal Meclis’e gidecek milletvekillerini seçiyor.

Sandık başına giden her seçmen iki tercih yapacak. Seçim pusulasındaki “birinci oy” ile seçmen direkt kendi seçim bölgesindeki bir adaya oyunu verecek. “İkinci oy” ise seçmene istediği bir siyasi partiye oy verme imkanı tanıyor.

Başbakanı ise Federal Meclis seçiyor.

Seçimlerden birinci parti çıkan partinin başbakan adayı, koalisyon ortağı yahut ortaklarıyla yürütülen müzakerelerde uzlaşı sağlaması halinde, daha çok törensel bir rolü olan cumhurbaşkanı bu adayı meclise öneriyor.

Meclisteki oylamada mutlak çoğunluğun oylarını alması halinde başbakan yemin ederek vazifesine başlıyor.

Ancak bu süreç zaman alabiliyor. Bilhassa koalisyon görüşmeleri haftalar hatta aylar sürebiliyor.

Türk adaylar için son durum ne?

Seçimlerde çoğu Sosyal Demokratlar ve Yeşiller’de olmak üzere, Türkiye kökenli adaylar da yarışacak. Seçim bölgelerinde direkt seçilebilecekler ve listelerde ilk sıralarda olanların sayısı yaklaşık 50 civarında.

Ancak yeni kanunla birlikte milletvekili sayısının azalacak olması, ayrıyeten SPD, Yeşiller’in oy oranının gerilemesinin de tesiriyle, sadece 15 kadar milletvekilinin seçilmesine kesin gözüyle bakılıyor.

Sol Parti ve BSW’nin barajı geçmesi durumunda, Türkiye kökenli vekillerinin sayısında artış bekleniyor.

Sağcı popülist AfD’nin listelerinde yer alan az sayıdaki göçmen kökenli arasında, Türkiye kökenli iki isim de dikkat çekiyor. Bunlardan biri kendisini “Hristiyan, bir anne ve gururlu bir Alman” olarak tanımlayan 1981 doğumlu Bilge Leyla, oburu de 1990 doğumlu Kerim Denis Erdem

Son yıllarda Alman vatandaşlığına geçen yarım milyon kişi bu seçimlerde ilk defa oy kullanacak. Bunların büyük bir kısmını de Suriyeliler oluşturuyor.

Almanya’daki seçmenlerin yaklaşık yüzde 12’sini göçmen kökenliler oluşturuyor. Göçmen anne ve babanın çoğu olan yahut şahsen kendisi göçmen olan seçmen sayısı 7 milyon 100 bin, bunların yaklaşık 1 milyonu da Türkiye kökenli.