Araştırma: Botoks beynin hisleri işleyiş biçimini etkiliyor

Psikolojide sıklıkla söz konusu “yüzsel geribildirim hipotezinden” yola çıkarak yapılan yeni bir araştırma, yüz bölgesine yapılan botoks enjeksiyonlarının beynin hisleri yorumlama ve sürece biçimini değiştirebileceğini ortaya koydu.

Bulgular, botoksun bireylerin öbür bireylerin hislerini manaya yeteneğini aslında süreksiz olarak bozduğu manasına gelebilir.

Yüzsel geribildirim hipotezi, bireylerin yüz sözlerinden alınan duyusal bildirimin, duygusal tecrübenin kendisini de etkilediğini öne sürüyor.

Başka bir kişinin yüzünde kızgın ya da mutlu bir ifade gördüğümüzde, ifadeyi taklit etmek üzere kendi yüzümüzdeki kasları bilinçsizce esnetmemiz ya da kasmamız buna örnek olarak verilebilir.

Buna göre yüz kaslarımız, öbür bir kişinin gülümsemesini ya da kaşlarını çatmasını taklit ederken beynimize bunların yorumlanmasını sağlayacak sinyaller gönderiliyor.

Bu durumun, bireylerin hem karşılarındaki kişinin duygusal durumlarını belirleyebilmesine hem de o hisleri şahsen deneyimlemesine imkan tanıdığı düşünülüyor.

Independent Türkçe’den Çağla Üren’in derlemesine göre, söylediği söz edilen hipotez, Evrim Kuramı’nın mimarı Charles Darwin‘in hislerin kökenleri üzerine ortaya attığı varsayımlara kadar dayandırılıyor. Darwin, kişinin yüzündeki hislerin tabirinin ya da bastırılmasının, his tecrübesini direkt etkileyeceğini varsaymıştı.

ABD’deki Kaliforniya Üniversitesi Irvine yerleşkesinden bir araştırma ekibi ise kozmetik emelli botoks gibi uygulamaların bireylerin bu yeteneklerini ne ölçüde etkilediğini merak etti.

Botoks enjeksiyonlarında aslında belirlenen bölgeye botulinum isimli bir toksin enjekte ediliyor. Kasların felç olmasına sebebiyet veren bu toksin, sonlar ve hudutların ulaştığı organlar arasındaki iletimi durdurarak kırışıklıkları önlüyor.

Ancak bu esnada birtakım yüz sözlerinin de kısıtlanmasına neden olabiliyor.

Araştırmacılar, 33 ila 40 yaşlarındaki 10 bayan iştirakçiden oluşan bir grup üzerinde araştırma yaptı. Bayanlara, kaşların çatılmasını sağlayan glabellar kasta süreksiz felç oluşturmak için botoks uygulandı.

Ardından iştirakçilere çeşitli duygusal sözlerin yer aldığı yüzlerin görüntüleri gösterildi. Bu esnada da iştirakçilerin beyin aktiviteleri ölçüldü.

Enjeksiyondan iki hafta sonra benzer prosedür yeniden uygulandı.

Hakemli bilimsel mecmua Scientific Reports’ta yayımlanan bulgular, beynin hisleri işlemeden sorumlu merkezi olan amigdaladaki aktivitenin, enjeksiyondan sonra gösterilen yüz sözleri karşısında değişim belirtileri sergilediğini ortaya koydu.

Ayrıca katılımcılar mutlu sözler gördüklerinde, alt temporal korteksin objeleri ve yüzleri tanımaya yardımcı olan fusiform girus kısmında değişiklikler tespit edildi.

Sonuçlar, botoks enjeksiyonlarıyla kaşların çatılmasını önlemenin, beynin duygusal sözleri sürece biçimini engellediğini gösteriyor.

Buna göre botoks, kas hareketlerini felç ederek yüz, amigdala ve fusiform girus arasındaki aktiviteleri bozuyor.

Öte yandan araştırmacılar, kesin sonuca varmadan önce deneylerin daha geniş kitleler üzerinde yapılması gerektiğini belirtiyor.