Avrupa gaz fiyatlarında düşüş sürüyor

Avrupa gaz fiyatları, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden önce arzı kısmaya başladığı 2021 ortasından bu yana en düşük düzeye inerken bu durumun enflasyonun bilakis dönmesi ve tüketicilerin rahatlama yaşamasına yardımcı olacağı bedellendiriliyor.

Vadeli gaz fiyatlarında şimdiden üçte iki oranında düşüşe karşılık gelen gerileme yalnızca hanehalkı bütçeleri üzerindeki baskıyı hafifletmedi.zamanda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in elideki en büyük pazarlık kozlarından biri oaln bölgeye gaz arzını kısma kabiliyetini de baltalıyor.

Bazı yatırımcılar kısa vadede fiyatların bu yaz negatife bile gidebileceğini öngörürken tablo geçen yılın Mayıs ayı ile karşılaştırıldığında taban tabana zıt bir görüntü çiziyor.

Vadeli gaz fiyatları mevcut düzeyin dört katına çıkmıştı

O periyotta vadeli süreçler şu ankinin dört katı düzeyine çıkmış ve Rusya’nın gaz arzını kesmesi sonrası ülkeler ışıkları açık tutmak için kömür üretimini yeniden canlandırmak zorunda kalmışlardı.

Geride kalan süre boyunca arz açığı yaşanması ve Avrupa’nın kıştan önce gaz depolama ölçüsünü kâfi düzeylere getirip getirmeyeceğine dair telaşlar yaşanırken mevcut durumda stokların ortalamanın üzerine çıktığı ve planlandan önce doldurulabileceği bedellendiriliyor.

Gösterge olarak kabul edilen Hollanda vadeli gaz kontratları arka arda sekiz hafta boyunca gerilerken 2021 Mayıs ayından beri ilk defa megavat saat başına 25 euronun altına düştü.

Rusya’nın kesintilerinden oluşan boşluğu doldurmakta sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatının yanı sıra nispeten yumuşak geçen kış da tesirli olurken bu faktörler bölgenin depolardan daha yüksek oranda gaz çekmesine pürüz oldu.

Beş yıllık Avrupa ortalaması yüzde 50 düzeyinde gerçekleşirken mevcut durumda Avrupa genelinde rezervler neredeyse yüzde 67 doluluk düzeyine ulaşmış durumda. Gas Infrastructure Europe’un verilerine göre Almanya’daki stoklar ise yüzde 73 doluluk oranına ulaştı.

Ekonomide yaşanan zayıflık da enerji tüketimini azaltarak fiyatların düşmesinde rol oynuyor. Çin’in toparlanmasında yaşanan ivme kaybı, Avrupa imalatının yaşadığı derin düşüş ve Almanya’nın ilk çeyrekte beklenmedik şekilde küçülerek resesyona sürüklenmesi en önemli faktörler olarak öne çıktı.

Yenilenebilir güçte üretimi artırma çalışmaları hızlandı

Bununla birlikte Avrupa daha fazla yenilenebilir enerji üretmeye çalışmalarını sürdürüyor. Yeni güneş ve rüzgar çiftliklerinin kurulması, iyi hava şartları bu yol enerji üretiminde gaza olan gereksinimin azalmasına yardımcı olurken talep üzerindeki baskının gevşemesine yardımcı oldu.

Brüksel merkezli niyet kuruluşu Bruegel Kıdemli Üyesi George Zachmann fiyatlarla ilgili, “Fiyatlardaki düşüş Avrupa için kusursuz bir haber ve Rusya’nın vanaları kapatması sonrası artan LNG ithalatının yanı sıra talepteki azalmanın Avrupa pazarını süratle dengelendiğini gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.

Hanehalkarı için fiyat avantajları ise açıkça görülecek düzeye ulaşmış durumda. Euro Bölgesi enflasyonu Mayıs ayında yüzde 6,3 düzeyine gerilediği tahmin edilirken bu Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinden önce görülen en düşük düzey.

Öte yandan merkez bankalarının faizler yükseltmesi sonrasında bile enflasyonun arkasında yatan faktörler daha yapışkan hale geliyor. Bunun nedeninin kısmen enerji maliyetlerinin iktisatta daha geniş bir alana tesir ederek mal ve hizmet fiyatlarına yansıması olması bedellendiriliyor. Manşet enflasyonun gerilemesiyle fiyatlardaki baskı hafifleyecek olsa da bu sürecin zaman alması bekleniyor.

Çoğu kesim için kriz Rusya’nın 2022 Şubat ayında Ukrayna’yı işgal etmesiyle başladı. Enerji tarafında ise bu durum 2 yıl önce Rusya’nın Ukrayna üzerinden gaz tedarikini artırmayı reddetmesiyle başlamıştı. Şu anda ise Ukrayna Rusya’nın Batı Avrupa’ya gaz tedarik ettiği tek boru hattı olarak öne çıkıyor.

Fiyatlarda dikkatle takip edilen Çin LNG talebi tesirli olacak

Piyasa ise Çin’den gelen gaz talebini yakında takip ediyor. Energy Aspects’deki analistlere göre Çin’in LNG ithalatının zayıf olduğu kanıtlanırsa Avrupa’da gaz fiyatları megavat saat başına 20 euronun altına gerileyebilir.

Enerji fiyatlarının mevcut düşük halinin Avrupa’da geçen yıl enerji maliyetlerinde yaşanan artışlara kesintiye uğrayan endüstriyel talepte bir artışı tetiklemesi beklenmiyor. Bunun ne zaman geleceği ya da geri gelip gelmeyeceğinin ise piyasada tabanın nerede görüleceğini anlmaya çalışan gaz yatırımcıları için en büyük sorulardan biri olduğu belirtiliyor.

İflas eden birtakım kesimler geri dönmeyebilir

Bazı uzmanlar bu kaybın bir kısmının kalıcı olduğuna vurgu yapıyor. Atlantik Konseyi’nin Global Enerji Merkezi’nde kıdemli araştırmacı olan Brenda Shaffer bu bahis ile ilgili, “ Talep yıkımı sanayinin çöküşü için hoş bir tabi. Avrupa’daki yüksek enerji fiyatları nedeniyle başta gaz ağır olanlar olmak üzere birçok dal iflas etti yahut Avrupa dışına taşındı. Enerji fiyatları düşse de bu sanayiler geri gelmeyecek” değerlendirmesinde bulundu.