Avrupa’nın en büyük ‘titanı’ 122 milyon yıl önce yaşamış

Bulunan yeni fosiller, bugüne dek hiç görülmemiş devasa bir Sauropod’un günümüzden yaklaşık 122 milyon yıl önce, şimdi İspanya’nın bulunduğu topraklarda gezindiğini gösteriyor. Titanozor kemiklerinin olağandışı formu, yeni keşfedilen ‘titan’ın ziyadesiyle ilkel olduğunu ve bilim insanlarının bu devasa cüsseli ve uzun boyunlu dinozorların evrimini daha detaylı biçimde anlamalarına yardım edebileceğini ortaya koyuyor.

Duvar’dan Tarkan Tufan’ın Live Science’tan çevirdiği habere göre, ‘Garumbatitan morellensis’ ismi verilen ve yeni sınıflandırılan çeşit, 2005-2008 yılları arasında İspanya’nın Morella kenti yakınlarında bulunan Sant Antoni de la Vespa fosil alanındaki hafriyatlar esnasında ortaya çıkarıldı. Araştırmacılar, devasa omurlar, uzun bacak kemikleri ve Sauropodlar söylediği söz edilen olduğunda ziyadesiyle nadir rastlanan neredeyse bütün haldeki iki adet ayak kemiği grubu da dahil olmak üzere, bölgede en az üç canlının kalıntılarını gün yüzüne çıkardılar. Fosiller, erken Kretase periyoduna (günümüzden 145 milyon ilâ 66 milyon yıl önceye) dek uzanıyor.

“Avrupa şampiyonu”

Araştırmacılar, Linnean Derneği Zooloji Dergisi’nde 28 Eylül’de yayınlanan yeni bir makalede G. Morellensis’i tanımladılar. ‘Diplodocus’ ve ‘Brachiosaurus’ dahil olmak üzere, Sauropodlar devasa bir cüsseye eklenen uzun bir boyun ve kuyruğa sahip, dört ayaklı otçul dinozorlardı. G. morellensis, günümüzden yaklaşık 66 milyon yıl önce dinozorları yok eden bir asteroit Dünya’ya çarpana dek hayatta kalan en büyük Sauropod grubu ve tek soy olan, ‘titanozorlar’ ismiyle bilinen bir Sauropod alt grubuna dahildi.

Araştırmacılar, bulunan kemiklere bakarak, G. Morellensis’in hangi boyutlara ulaşabileceğini kesin olarak söyleyemezler. Öte yandan, Portekiz’de bulunan Lizbon Üniversitesi’nden yapılan açıklamada, paleontolog ve araştırmanın başyazarı olan Pedro Mocho, bireylerden birinin “bir metreden daha geniş omurları ve iki metreye ulaşabilen uyluk kemiğini içeren devasa boyutuyla dikkat çektiğini” ifade etti

Eldeki kemiklerin büyüklüğüne bakılırsa, G. morellensis, genelde neredeyse bir basketbol alanı büyüklüğüne erişebilen titanozorlar söylediği söz edilen olduğunda, büyük ihtimalle ortalama bir boyuttaydı. Tanımlanmış en büyük titanozorlar -dolayısıyla en büyük dinozor- ‘Argentinosaurus huinculensis’ ve ‘Patagotitan mayorum’dur. Bilim insanları hangi çeşidin daha ağır olduğunu tartışıyorlar; bununla birlikte her ikisi de büyük olasılıkla en az 70 ton (63,5 metrik ton) tartıya sahipti. Öte yandan, 2021 yılında araştırmacılar, Arjantin’de muhtemelen hem A. huinculensis hem de P. mayorum’dan daha büyük olabilecek yeni ve bilinmeyen bir titanozor tipinin kalıntılarını gün ışığına çıkardılar.

Ondan büyük dinozorlar da vardı

Titanozorlar en ağır Sauropodlar olsalar bile, en uzun olanlar değillerdi. Bu unvan, tahminen 39 metre uzunluğa ulaşabilen ‘Süpersaurus’ lakaplı, sınıflandırılamayan Sauropod tiplerine aitti. Araştırmacılar, hayvanın bacak ve ayak kemiklerinin halinin, G. Morellensis’in, titanozorların yanı sıra ‘Brakiyozor’i öteki daha uzun Sauropodları kapsayan ‘Somphospondyli’ alt kümesindeki en ilkel Sauropodlardan biri olduğunu düşündürdüğünü belirttiler.

Araştırma ekibi, bunlara ek olarak Sant Antoni de la Vespa’nın yanı sıra İber Yarımadası’ndaki diğer bölgelerin de Sauropodların evrimine dair daha fazla şey öğrenmenin anahtarı olabileceğini düşünüyor. Bilim insanları, 2022 yılında, Portekiz’de Avrupa’nın bilinen en büyük dinozor fosili olmaya aday ve geçmişi 150 milyon yıl önceye dek uzanan bir aday olan, şimdi tanımlanamamış devasa bir Sauropod’un kalıntılarını gün ışığına çıkardılar.