AYM, AKİT TV’ye verilen “PKK’lı Kılıçdaroğlu” cezasını ifade özgürlüğünün ihlali saydı: “Mahkeme ifadeleri cımbızlamış”

AYM, eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun 2016 yılında başkanlık sistemine yönelik tenkitlerini “Kandil’in sözcüsü”, “PKK’yı adeta parlamenter sistemin savunucusu gibi gösteriyor” ifadeleriyle haber yapan AKİT TV’ye RTÜK’ün verdiği cezanın iptali için açılan davanın reddedilmesini basın ve ifade özgürlüğünün ihlali saydı. Yüksek Mahkeme, sözlerin kullanım biçimlerini “PKK’lı Kılıçdaroğlu” şeklinde değiştirdiği ve bağlamından kopararak sözleri cımbızladığı için mahkemeyi eleştirdi. Kanalın ifade özgürlüğü ile Kılıçdaroğlu’nun gurur ve prestijinin korunması arasında adil bir istikrar kurulmadığına dikkati çeken AYM kararına göre, para cezası yeniden mahkemeye taşınacak.

Akit TV’de 21 Aralık 2016 tarihinde yayımlanan Ana Haber bülteninde, dönemin CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun başkanlık sistemine getirdiği tenkitlerle ilgili bir haberde kullanılan tabirler nedeniyle Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından 14 bin 359 lira idari para cezası uygulandı.

RTÜK’ün cezasına “İnsan onuruna ve özel hayatın kapalılığına saygılı olma prensibine aykırı olamaz, kişi yahut kuruluşları tenkit sonları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı ya da iftira niteliğinde sözler içeremez” prensibinin ihlal edilmesi münasebet gösterildi.

AKİT TV: “Kandil’in sözcüsü Kılıçdaroğlu, kripto FETÖ’cü Eren Erdem”

Söz konusu ana haber bülteninde Kılıçdaroğlu için, “Başkanlık sistemi hayalinin kan ve gözyaşına sebep olduğunu savundu”, “Kılıçdaroğlu bu telaffuz ile Kandil’in sözcülüğünü üstleniyor. Terör örgütü PKK’yı adeta parlamenter sistemin savunucusui gösteriyor”, “Kılıçdaroğlu başkanlık sistemini kan dökmeden gerçekleştiremezsin dedikten sonra bombalar patlıyor, asker ve polisler şehit oluyor. Kılıçdaroğlu bu bahiste ısrar edersen terör eylemleri artacak tehditleri savuruyor” şeklinde tabirler kullanıldı.

Aynı haberde, devrin CHP Milletvekili Eren Erdem için de, “Kılıçdaroğlui CHP içindeki diğer vatan hainine de değinmek gerekiyor. İsmi Eren Erdem, eski ulusalcı, kripto Fetö’cü, kelamda solcu, İran Casusu Eren Erdem. Fetö’cü Karşı isimli gazetenin kuruluş sürecinde çok önemli rol oynadı” tabirlerine yer verildi.

Mahkeme “aşağılayıcı” diyerek AKİT’in davasını reddetti, Danıştay onadı

AKİT TV, haberde yer alan tabirlerin tenkit hakkından ibaret olduğunu ve siyasi eleştirin ifade ve basın özgürlükleri çerçevesinde yapıldığını öne sürerek RTÜK’ün para cezasının iptali için dava açtı.

Ancak Ankara 14. Yönetim Mahkemesi davanın reddine karar verdi. Yönetim mahkemesi gerekçeli kararında, dönemin CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu’na yönelik olarak “tescilli hain”, “PKK’lı Kılıçdaroğlu” gibi tabirlerin ve tekrar periyodun CHP Milletvekili Eren Erdem’e yönelik olarak “vatan haini”, “kriptolu FETÖ’cü”, “sözde solcu”, “şerefsiz bir hain” gibi sözlerin tenkit hudutlarının ötesinde küçük düşürücü ve aşağılayıcı nitelikte olduğunu belirtti.

AKİT TV’nin istinaf başvurusunu inceleyen Bölge Yönetim Mahkemesi ise müracaatın asıldan reddine karar verdi. Kanalın kararı temyiz etmesi üzerine belgeyi inceleyen Danıştay 13. Dairesi de 2021 tarihinde “karar adap ve hukuka uygun olup bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından” kararın onanmasına karar verdi.

AYM: Rahatsızlıklar yüksek sesle dile getirilmeli

AKİT TV bunun üzerine 2021 tarihinde Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurdu. Müracaat kapsamında haber bültenindeki sözleri inceleyen Anayasa Mahkemesi, haberin Kılıçdaroğlu’nun başkanlık sistemine dair yaptığı bir kısım açıklama ve eylemlerini öne çıkardığını, bu kapsamda toplumun tamamını ilgilendirdiği ve kamusal bir tartışmaya katkı sunduğu konusunda kuşku olmadığını belirtti.

Yüksek Mahkeme, bu mevzularda oluşan rahatsızlıkların yüksek sesle lisanlandırılmasının fakat fikirlerin herhangi bir mahzurla müsabakadan açıklanabildiği demokratik rejimlerde mümkün olduğuna da dikkati çekti.

AYM mahkemeyi eleştirdi: “İfadeleri bağlamından koparmış, kullanım biçimlerini değiştirmiş”

Bu noktada ilk derece mahkemesi olan Ankara 14. Yönetim Mahkemesi’ni eleştiren AYM, AKİT TV’nin tenkit hakkı ve ifade özgürlüğü aynıi savlarını dikkate almadığını kaydederek, mahkemeyi eleştiren kararında şu sözlere yer verdi:

“Kullanılan tabirlerin bağlamını, dile getirilme formu ve nedenini, ifadeyi kullanan ve tabirin muhataplarının pozisyonlarına bağlı olarak ifade özgürlüğü alanının kapsamını, kullanılan tabirlerin arka planı olup olmadığını ve karşı tarafın önceki davranışlarını değerlendirmeksizin sözleri bağlamından kopararak tek başına kıymetlendirmiş, üstelik sözlerin kullanım biçimlerini de değiştirerek ele almıştır.”

“Adil istikrar kurulmamış, makul tabirler cımbızlanmış”

AKİT TV’nin müracaatlarını inceleyen mahkemelerinde kanalın basın ve ifade özgürlüğü ile Kılıçdaroğlu’nun erdem ve prestijinin korunması hakkı arasında adil bir istikrar kurmaya çalışmadığına, programda geçen belli sözlerin cımbızlanarak ve sadece soyut bir değerlendirmeyle söylediği söz edilen tabirlerin aşağılayıcı ve küçük düşürücü olduğuna karar verildiğine hükmetti.

Para cezası yeniden mahkemeye taşınacak

AKİT TV’nin ifade ve basın özgürlüklerine yapılan müdahalenin demokratik toplum tertibinin gereklerine uygun olmadığı sonucuna varan AYM, AKİT TV’nin ifade ve basın özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi. Karar, yeniden yargılama yapılması için Ankara 14. Yönetim Mahkemesine gönderildi.