Bakan Nebati’den enflasyon açıklaması

TBMM Genel Kurulunda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasını taşıyan 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Bağlı Cetvellerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin tümü üzerinde görüşmeleri sürüyor.

Bakan Nebati, yaptığı sunumda, kamu maliyesinin dünyada yaşanan tüm olumsuz gelişmelere karşın iktisadın en güçlü taraflarından biri olmaya sürdüğünü, bugüne kadar mali disiplinden hiçbir zaman taviz vermediklerini ve vermeyeceklerini dile getirdi.

Nebati, 2022 yılı bütçe hedef ve iddialarının, 2021 yılının ikinci yarısındaki makroekonomik görünümden hareketle belli olduğini fakat dünyada süratle yükselen enflasyon, tedarik zincirleri ve lojistik alanındaki kasvetler, emtia fiyatlarındaki rekor düzeylerle jeopolitik gerginliklerin, tüm dünyada olduğu Türkiye’de de makroekonomik görünüm ve varsayımlarda değişimlere yol açtığını kaydetti. Bakan Nebati, bu gelişmeleri de hesaba katarak bütçedeki gelir iddiası ve ödenekleri artırdıklarını, vatandaşları odağına alan bir ek bütçe teklifi hazırladıklarını ifade etti.

Küresel iktisadın 2020 yılında 2. Dünya Savaşı’ndan sonraki en büyük daralmasını yaşadığını, salgının yaraları tam sarılamadan enflasyonun tüm dünyayı tesiri altına aldığını belirten Nebati, Rusya-Ukrayna savaşının ise devam eden global problemleri daha da derinleştirdiğini, enflasyonun birçok ülkede son 40 yılın en yüksek düzeyine ulaştığını söyledi.

Bakan Nebati, birtakım global ekonomik bilgileri sıralayarak, “Küresel ölçekte enflasyon oranlarının yükseldiği, hayat pahalılığının yaşandığı, finansal şartların sıkılaştığı, büyümelerin yavaşladığı ve uluslararası alakalarda tansiyonun yükseldiği bir devirden geçmekteyiz. Global iktisada entegre olmuş Türkiye ekonomisi de bu zorlu koşullardan doğal olarak etkilenmektedir. Bilhassa, bizim benzeri enerji ithalatçısı ülkeler maliyet şoklarına maruz kalmaktadır.” değerlendirmelerinde bulundu.

“Yatırım ortamını düzgünleştirici siyaset adımları atmayı sürdüreceğiz”

Hazine ve Maliye Bakanı Nebati, Türkiye’de son 20 yılda gerçekleştirilen hizmetler hakkında bilgi verirken, “2002 yılında savunma endüstrinde yüzde 80 dışa bağımlılık oranı ile yürüttüğümüz proje sayısı 66 iken, 2021 yılında proje sayısını yüzde 65’in üzerinde yerlilik oranına ulaştırarak 793’e yükselttik. Hastane sayısını yüzde 39’dan fazla artırdık, nitelikli yatak sayısını 8 kattan fazla artırdık. Tabir yerindeyse birçok ülkenin tel tel döküldüğü pandemi sürecinde, yeniden yapılandırdığımız ve modernize ettiğimiz sağlık altyapımız bizim böylesine büyük bir şok karşısında ne kadar güçlü olduğumuzu göstermiştir.” tabirini kullandı..

Türkiye’nin güçlü yanlarını ve sahip olduğu avantajları kullanarak gelecek devirde global ölçekte oluşan fırsatları en iyi şekilde pahalandırmak amacıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde Türkiye Ekonomi Modeli’ni oluşturduklarını anlatan Nebati, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Modelin en son amacı büyümeyi sürdürülebilir, istikrarlı ve kapsayıcı kılmaktır. Bu kapsamda yüksek katma değerli üretimi, ihracatı, yatırımları artırmayı ve yüksek istihdam oluşturmayı önceliklendirdik. Böylelikle cari süreçler istikrarında kalıcı düzgünleşme sağlayarak dış finansman muhtaçlığını azaltmayı ve global değer zincirlerinde yükselmeyi hedefliyoruz. Selektif kredi siyasetlerini geliştirmeyi, TL tasarruf araçlarını çeşitlendirmeyi ve yatırım ortamını düzgünleştirici siyaset adımları atmayı sürdüreceğiz. Son altı aylık periyotta sanayi ve turizm aynıi dış ticarete mevzu ve Döviz kazandırıcı kesimlerin yeniden hızlanarak global rekabette ön plana çıkmaları, Türkiye Ekonomi Modeli kapsamında attığımız adımların ne kadar yerinde olduğunu açık bir şekilde göstermektedir.”

Türkiye’nin başarılı büyüme verilerine imza attığını dile getiren Nebati, “Büyüme oranı kadar büyümenin istikrarlı bir görünüme sahip olmasını da açıkçası değerli buluyoruz. Ekonomimiz ilk çeyrekte yüzde 7,3 büyümüş, büyümeye iç talebin katkısı 3,9, dış talebin katkısı ise 3,5 puan olmuştur. Üretim kapasitesini ve büyüme potansiyelimizi yukarı çeken makine teçhizat yatırımları 2019 yılının son çeyreğinden itibaren, 10 çeyrektir kesintisiz büyümektedir. Öncü göstergeler ekonomik aktivitedeki olumlu görünümün devam ettiğine işaret etmektedir.” tabirini kullandı..

İhracatın arka geriye rekorlar kırdığına işaret eden Nebati, şöyle devam etti:

“2022 yılı Mayıs ayında ihracatımız yıllık 242,6 milyar dolar ile Cumhuriyet tarihinin en yüksek düzeyine ulaşmıştır. Bugün Türkiye ihracatta, hem ülke hem ürün çeşitliliğini daima artırmaktadır. Halihazırda 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptığımız ürün sayısı 2002’de 9 iken 51’e; ülke sayısı da 2002’de 8 iken, 49’a yükselmiştir. Diğer yandan 2021 yılında ülkemiz turizmde dünyadan aldığı hissesi yüzde 2,8’e çıkarmıştır. Bugün turizm gelirleri salgın öncesi düzeylerine hayli yaklaşmıştır. Başta enerji olmak üzere artan global emtia fiyatları ithalatımızın yüksek seyretmesinde ana belirleyici olmuştur. Sonuçta 2021 yılında 13,7 milyar dolara gerileyen cari süreçler açığı, Nisan ayı itibarıyla yıllık 25,7 milyar dolar olmuştur. Lakin, enerji hariç değerlendirildiğinde cari süreçler istikrarı Nisan ayında yıllık 35,2 milyar dolar fazla vermiştir. Bu sonuç Türkiye Ekonomi Modeli’nin çıktısıdır.”

“Enflasyon hem bizim hem de dünyanın büyük bir derdi”

Hazine ve Maliye Bakanı Nebati, büyümenin kapsayıcı olmasını çok önemsediğini, büyümenin istihdama yansımalarının görüldüğünü belirtti.

Toplam istihdamın 2022 Nisan ayı itibarıyla 30,4 milyon bireye ulaştığını anlatan Nebati, salgının derinden hissedildiği 2020 yılı Nisan ayına göre oluşturdukları ek istihdamın 5 milyon bireye ulaştığını, Türkiye’nin OECD üyeleri arasında salgın öncesi periyoda göre en fazla istihdam artışı sağlayan ülke olduğunu söyledi.

Enflasyonun hem Türkiye’nin hem de dünyanın büyük bir kaygısı olduğunu vurgulayan Nebati, “Ülke olarak geçmişte enflasyondan çok çektik. İktidara geldiğimiz andan itibaren enflasyonla mücadele ettik ve muvaffakiyete ulaştık. Enflasyonun olumsuz tesirlerinin farkındayız. Enflasyonla mücadele konusunda gerekli deneyim ve donanıma sahibiz, çabamızı kararlılıkla sürdürüyoruz ve enflasyonu kısa süre içerisinde düşürmeyi yeniden biz başaracağız. Bu süreçte vatandaşlarımızın fiyat artışlarından daha az etkilenmesi için azami çabayı gösteriyoruz.” diye konuştu.

Bu bağlamda yapılan düzenlemeleri ve hizmetleri anlatan Nebati, “2022 yılı Bütçe Kanununda yatırımı, üretimi, tarımı, istihdamı, esnafımızı, çiftçimizi, hülasa tüm vatandaşlarımızı desteklemek gayesiyle vergi kanunlarımızda düzenlenen istisna, muafiyet ve indirimlerin maliyetini gösteren 336 milyar lira vergi harcaması öngördük. Yaptığımız bu ek bütçede bunları azaltan herhangi bir düzenleme yok, esasen gündemimizde bu türlü bir plan da yoktur. Ayrıyeten 2022 yılı içinde kimileri süreksiz, kimileri kalıcı olarak enflasyonla mücadeleye katkı sağlayacak vergi indirimleri yaptık. 241 milyar lira bu kapsamda yaptığımız düzenlemelerin maliyetidir.” değerlendirmesinde bulundu.

“Gelirlerden faydalanma oranları yüzde 197 artmıştır”

Nureddin Nebati, global seviyede yaşanan pek çok olumsuz gelişmeye karşın 2022 yılında da bütçe istikrarında bozulmaya izin vermediklerine işaret ederek, “Son aylardaki gelişmeler hem gelir beklentilerimizi hem de harcama büyüklüklerimizi artırdı, gereksinimlerimizi farklılaştırdı. Ortaya çıkan bu ek gelir beklentimizi vatandaşlarımızın refahını artırmak, ülkemizin stratejik ehemmiyete sahip yatırımlarının süratle tamamlanabilmesini sağlamak maksadıyla ek bütçe kanun teklifini hazırladık.” sözünü kullandı..

Bu sırada Bakan Nebati’ye laf atan CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba’ya AK Parti’li milletvekilleri tepki gösterdi. Bunun üzerine CHP ve AK Parti milletvekilleri arasında bir süre tartışma yaşandı.

TBMM Başkanvekili Celal Adan, “kavga etmek isteyen milletvekillerine Genel Şura salonundan çıkmaları” davetinde bulunarak, bağırmanın, milletvekiline de partisine de prestij kazandırmayacağını söyledi.

Daha sonra sunumuna devam eden Nebati, teklifi gelir varsayımlarıyla uyumlu ve kamu maliyesinde dengeyi koruyan bir anlayışla hazırladıklarını, bütçe gelirlerinin ekonomik aktivitedeki genele yayılmış canlı görünüme bağlı olarak çok güçlü bir performans gösterdiğini dile getirdi.

Vergi gelirlerinin artmasından bilhassa ilk 5 sıradaki belediyenin en iyi şekilde faydalandığını söyleyen Nebati, “Geçen yılla kıyasladığımızda gelirlerden faydalanma oranları yüzde 197 artmıştır.” tabirini kullandı..

Nebati, bu devirde toplanan verginin yüzde 43’ünü gelir ve çıkar üzerinden aldıklarını ifade ederek, bundan duyduğu memnuniyeti ifade etti. Vergi gelirleri içerisinde dolaysız vergilerin hissesini artırdıklarını anlatan Nebati, teklifle genel bütçe gelirlerinde net 1 trilyon 81 milyar lira ek gelir öngördüklerini; bu ek gelirin 927,7 milyar lirasının vergi, 152,9 milyar lirasının ise vergi dışı gelirlerden oluştuğunu belirtti. Nebati, “Ek bütçemizi de mevcut gelir gerçekleşmelerimizden hareketle herhangi bir vergi artışı yahut yeni vergi ihdası öngörmeden tamamen gerçekçi varsayımlarla hazırladık. Kimsenin kuşkusu olmasın, ekonomimiz güçlenerek yoluna devam ediyor. Maksatların tutturulması için çarşıya pazara ek vergi getirmeyeceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.

“Mali disipline kararlılıkla devam edeceğiz”

Bakan Nebati, 2022 yılı başından itibaren taban fiyatı vergi dışı bırakarak ıslahat niteliğinde bir düzenlemeyi hayata geçirdiklerine işaret ederek, “Böylece taban ücret üzerindeki gelir ve damga vergisini kaldırmış olduk. Ayrıyeten, tüm ücretlilerin minimum fiyata isabet eden fiyatlarından de vergi alınmamasını sağladık. Bu düzenlemeyle 21 milyona ulaşan çalışanlarımızı bu kapsama aldık. Ziraî destekleme ödemelerinden gelir vergisini kaldırarak çiftçimizi destekledik. Burada da yaklaşık 3 milyon çiftçimizi kapsadık. Kolay tarza tabi 850 bin esnafımızın yararlarını vergiden istisna ettik. Yalnızca bu 3 düzenleme ile yaklaşık 25 milyon vatandaşımıza dokunduk.” diye konuştu.

Vatandaşın vergilerinin artık faize değil, hizmete gittiğini vurgulayan Nebati, evvelki devirlerde toplanan her 100 liralık verginin 86 lirası faize harcanırken, bu yıl toplanan her 100 liralık verginin sadece 15 lirasının faize ödenmesinin öngörüldüğünü bildirdi.

Bakan Nebati, 2022 yılı ek bütçesine ilişkin dataları sıralayarak, “Önümüzdeki devirde de mali disipline kararlılıkla devam edeceğiz. Maliye siyasetimizi şeffaf, seçici ve hedef odaklı bir anlayışla uygulayarak personelimiz, esnafımız, çiftçimiz başta olmak üzere tüm vatandaşlarımızın ve gerçek bölümümüzün gereksinimlerini gözetmeye devam ederek uygulayacağız.” dedi.

Nebati, 2022 yılı ek bütçesinin ülkeye ve vatandaşlara hayırlı olması temennisinde bulundu.