BBC araştırması: Dünyanın en büyük kiliselerinden birinin lideri müritlerine tecavüz etti ve işkence yaptı

Yazan, Charlie Northcott ve Helen Spooner

BBC, dünyanın en büyük Hristiyan Evanjelik kiliselerinden birinin kurucusu T. B. Joshua’nın uyguladığı iddia edilen yaygın taciz ve işkenceye dair ispatlar ortaya çıkardı.

Onlarca kişi, 2021 yılında ölen Tüm Milletler Sinagog Kilisesi kurucusu Nijeryalı din adamı T. B. Joshua tarafından, tecavüz ve zorla kürtaj da dahil olmak üzere, zulme uğradığını iddia ediyor.

Lagos’ta kapalı bir yerleşkedeki istismar iddiaları yaklaşık 20 yıla yayılıyor.

Söz konusu kilise argümanlara cevap vermedi lakin Joshua hakkında daha önce ortaya atılan savların temelsiz olduğunu söyledi.

Joshua’nın dünya çapında büyük bir takipçi kitlesi vardı. Karizmatik ve son derece başarılı bir vaizdi.

BBC’nin iki yıllık soruşturması boyunca buldukları arasında şunlar var:

-Joshua’nın uyguladığı fizikî şiddet ya da işkenceye ilişkin onlarca görgü şahidinin sözleri arasında çocuk istismarı ve insanların kırbaçlanması ile zincirlenmesi örnekler bulunuyor.

-Joshua tarafından cinsel taarruza uğradığını söyleyen çok sayıda bayan var. Bunların bir kısmı yerleşkede yıllar içinde tekraren tecavüze uğradığını iddia ediyor.

-Joshua tarafından tecavüze uğrayanlara kilisede zorla kürtaj yapıldığına dair çok sayıda iddia var. Bir kadın, kendisine beş sefer zorla kürtaj yapıldığını söylüyor.

-Dünya çapında milyonlarca insanın izlediği yayında, Joshua’nın nasıl “mucize şifa” uygulama taklidi yaptığını ilk elden görerek detaylarıyla anlatan çok sayıda kişi var.

Kilisenin eski üyesi mağdurlardan biri olan İngiliz Rae, 2002 yılında Brighton Üniversitesi’ndeki eğitimini bırakarak 21 yaşında kilisede çalışmaya başladı. Sonraki 12 yıl, Lagos’taki labirent benzeri beton yerleşkede, Joshua’nın kelamda “müritlerinden” biriydi.

BBC’ye konuşan Rae, “Hepimiz cennette olduğumuzu düşünüyorduk fakat cehennemdeydik ve cehennemde dehşetli şeyler oluyordu” dedi.

Joshua tarafından cinsel hücuma uğradığını ve iki yıl boyunca bir tıp hücre hapsine maruz kaldığını söyledi. İstismar o kadar şiddetliydi ki, yerleşkenin içinde birçok sefer intihara teşebbüs ettiğini söylüyor.

Tüm Milletler Sinagog Kilisesi’nin (SCOAN) dünya çapında takipçileri var. Emmanuel TV isminde bir televizyon kanalı ve milyonlarca takipçisi olan sosyal medya ağları bulunuyor. 1990’lar boyunca ve 2000’lerin başlarında; Avrupa, Amerika, Güney Doğu Asya ve Afrika’dan on binlerce ziyaretçi, Joshua’nın “iyileştirici mucizeler” gerçekleştirmesine şahit olmak için Nijerya’daki kiliseye gitti. En az 150 ziyaretçi, Lagos’taki yerleşkesinde, bazen onlarca yıl boyunca, müridi olarak onunla yaşadı.

İngiltere, Nijerya, ABD, Güney Afrika, Gana, Namibya ve Almanya’dan 25’ten fazla eski “mürit” BBC’ye konuştu. En yenisi 2019’da olmak üzere, bu bireyler, kilisedeki tecrübelerini anlattı. Çoğu ilk katıldığında ergenlik çağındaydı. İngiltere’den giden kimi şahısların Lagos’a ulaşım masrafları, İngiltere’deki diğer kiliselerle koordineli olarak Joshua tarafından karşılandı.

Rae ve BBC’nin görüştüğü diğer birçok kişi, tecrübelerini bir tarikatın içinde olmaya benzetti.

Namibyalı Jessica Kaimu, yaşadığı zorlu sürecin beş yıldan fazla sürdüğünü söylüyor. Joshua kendisine ilk defa tecavüz ettiğinde 17 yaşında olduğunu belirtiyor. Daha sonraki tecavüzleri, oradayken beş defa zorla kürtaja maruz kalmasına yol açtı.

BBC’ye “Bunlar merdiven altıydı… Yaşadığımız tıbbi operasyonlar… bizi öldürebilirdi” diyor.

Görüşme yapılan diğer bireyler ise soyulduklarını, elektrik kablolarıyla ve at kırbaçlarıyla dövüldüklerini, uyumalarına izin verilmediğini anlatıyor.

T.B. Joshua, Haziran 2021’de öldüğünde, Afrika tarihinin en tesirli papazlarından biri olarak anıldı. Yoksulluktan kurtularak ortakları arasında onlarca siyasi başkanın, ünlünün ve uluslararası futbolcuların olduğu bir Evanjelik imparatorluk kurmuştu.

Ancak ömrü boyunca 2014’te kiliseye giden ziyaretçilere yönelik bir misafirhanenin çökerek en az 116 kişinin vefatına yol açması aynıi kimi tartışmalara da bahis olmuştu.

Nijerya’daki birtakım şahitler, daha önce buradaki istismarla ilgili konuştuklarını ve YouTube’da ilgili görüntüler yayımladıklarını, lakin bu nedenle fizikî taarruza uğradıklarını ve bir kişinin vurulduğunu iddia ediyor.

Mart 2022’de, halka açık bir caddeden kilisenin Lagos yerleşkesinin imgelerini kaydetmeye çalışan bir BBC grubuna kilisenin güvenliği tarafından ateş açıldı ve birkaç st boyunca gözaltına alındılar.

Kilise, soruşturmadaki tezlerle ilgili olarak temasa geçen BBC’ye karşılık vermedi, lakin Joshua’ya yönelik evvelki iddiaları reddetti.

“Tanrı’nın elçisi T.B. Joshua hakkında temelsiz savlarda bulunulması yeni bir olay değil. Tezlerin hiçbiri kanıtlanamadı” dedi.

BBC’ye konuşan beş İngiliz vatandaşından dördü, kiliseden kaçtıktan sonra uğradıkları tacizi İngiltere yetkililerine bildirdiklerini, fakat işlem yapılmadığını söylüyorlar.

Buna ek olarak, İngiliz bir adam ve karısı kiliseden kaçtıktan sonra, Mart 2010’da Nijerya’daki Britanya temsilciliğine bir e-posta gönderdi. Yaşadıkları işkenceye dair görgü şahitlerinin anlatımlarını ve kendilerini polis olarak tanımlayan, vakitte SCOAN üyesi olan adamlar tarafından silah zoruyla tutulduklarına ilişkin kayıtlar da içeren video ispatlarını gönderdiler. Adam, e-postasında karısının Joshua tarafından tekraren cinsel atağa ve tecavüze uğradığını yazdı. Yetkilileri, yerleşkede hala İngiliz vatandaşlarının bu zulümlerle karşı karşıya olduğu konusunda uyardı.

Adam bu mevzu ile ilgili herhangi bir işlem yapılmadığını söylüyor.

İngiltere Dışişleri Bakanlığı bu savlara karşılık vermedi lakin BBC’ye, yurt dışındaki İngiliz vatandaşlarına yönelik cinsel saldırı ve şiddet de dahil olmak üzere tüm suç bildirimlerini çok ciddiye aldığını söyledi.

SCOAN, Joshua’nın eşi Evelyn’in liderliği altında bugün de fliyetlerine devam ediyor. Evelyn, Temmuz 2023’te İspanya turuna liderlik etti.

17 yaşında SCOAN’a katılmak üzere İngiltere’den ayrılan Anneka, BBC’ye, şimdi sesini duyurmayan birçok mağdur olduğuna inandığını söyledi. Joshua’nın eylemlerini ortaya çıkarmak için daha fazla adım atılacağını umuyor:

“Tüm Milletler Sinagog Kilisesi’nin, bu adamın neden bu kadar uzun süre bu şekilde çalışabildiğine dair kapsamlı bir soruşturmaya ihtiyacı var”.

Maggie Andresen, Yemisi Adegoke ve Ines Ward katkılarıyla hazırlanmıştır.