Beklenen Büyük Marmara Depremi: Tsunami İstanbul’u nasıl etkileyebilir?

BBC Türkçe’nin incelediği, İBB ve ODTÜ’nün bu raporlarda, mümkün bir büyük zelzelede, “Marmara Denizi’ne direkt kıyısı olan bütün ilçelerde değişkençok önemli boyutlarda tsunami tesiri olacağı” öngörülüyor.

En fazla etkilenme ihtimali bulunan ilçelerle ilgiliyse şu bilgiler veriliyor:

“Büyükçekmece denizaltı heyelanı kaynaklı muhtemel tsunamilerde su basma alanı yüksek olan ilçeler, Silivri’ye ek olarak, Büyükçekmece, Bakırköy, Beylikdüzü ve Avcılar ilçeleridir. Bu ilçeleri Kadıköy, Maltepe, Fatih ve Küçükçekmece ilçeleri takip etmektedir. Yenikapı denizaltı heyelanı kaynaklı muhtemel tsunamilerde ise su basma alanı yüksek olan ilçeler sırası ile Bakırköy, Tuzla, Maltepe, Kadıköy, Fatih, Kartal ve Pendik ilçeleri olarak görülebilir.”

Raporlarda, muhtemel bir tsunaminin büyüklüğüne göre hem mal hem de can kaybı yaratma riski taşıdığı belirtiliyor.

İBB Sarsıntı ve Taban İncelme Şube Müdürlüğü’nün hazırladığı ve BBC Türkçe’nin incelediği tsunami bilgi notunda yer alan, Müdürlüğün hazırladığı tabloya göre mümkün bir büyük sarsıntı sonrası tsunami dalgalarının kıyılara ortalama varış mühletleri, ilçelere göre şöyle:

Adalar (5), Avcılar (5,5), Bakırköy (6), Büyükçekmece (6), Beylikdüzü (6), Fatih – Güney Bölgesi (8,5), Kadıköy (9), Tuzla (9,5), Zeytinburnu (10,5), Pendik (10,5), Küçükçekmece (11), Üsküdar (11), Fatih Kuzey Bölgesi (12), Beyoğlu (12), Maltepe (12), Kartal (12,5), Beşiktaş (14,5), Silivri (18).

Erken ihtar ne kadar mümkün ?

Erken ikaz sisteminin oluşturulması büyük bir zelzelede tsunaminin muhtemel olumsuz tesirlerine karşı mücadelenin çok önemli ayaklarından.

Zira sarsıntının meydana gelmesiyle tsunami dalgalarının oluşup kıyılara ulaşması arasında dakikalarla ölçülen belli bir zaman dilimi bulunuyor.

Doç. Dr. Kalafat, BDTİM olarak bu mevzudaki çalışmalarını şöyle anlatıyor:

“Tsunami konusunda KRDAE-BDTİM uluslararası akreditasyonunu tamamladı ve bölgesinde bilhassa Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz’de tsunami servis sağlayıcı (uyarı merkezi) sorumluluğunu 2016 yılından beri resmi olarak sürdürüyor.

“BDTİM bilhassa Marmara Bölgesi için yaklaşık 7 dakika içerisinde zelzelenin tsunamiye yol açıp açmayacağını belirlemekte ve bununla ilgili bilgiyi AFAD’a (İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı) ileterek vatandaşlarımızın daha inançlı bölgelere intikaline imkan sağlayacak tsunami erken ihtarını, AFAD’a sağlamaktadır.”

Dr. Buğra Gökçe de İstanbul Gaz ve Doğalgaz Dağıtım A.Ş (İGDAŞ) üzerinden bir erken ikaz sistemleri olduğunu, bunun mümkün bir büyük zelzelede kentin doğalgazını erken kesme fırsatını verdiğini, tsunamiyle ilgili de erken ihtar konusunda çalışmalar yürüttüklerini söylüyor.

“Bizim, İGDAŞ’ın da kurduğu, doğalgazı kesmeye çalışan bir erken ihtar sistemimiz var. Bununla entegre olursa vakitte tsunami bölgesinde de dalgadan kaynaklı can ve mal kayıplarını azaltmak mümkün olur mu? Bunun üzerine çalışmalar yürütüyoruz.

“Marmara Denizinin ortasında büyük bir fiber hat var. Hem Kandilli’nin hem de İBB’nin İGDAŞ üzerinden koyduğu fiber hatlar, 3 ila 30 saniye arasında, zelzelenin oluş bölgesine göre bize doğalgazı erken kesme fırsatı verecek. Ve zelzele olduktan derhal sonra da bilhassa tsunami bölgelerinde, tahminen, ‘Buralara yanaşmayın’ manasında vatandaşa anons yapma, kamu kurumlarını, kamu görevlilerini de bu manada uyarma fırsatı verecek.

“Tsunami gibi bir durumda, 5-6 dakika bir vakit var ise onu o süre içerisinde duyurmak ve bilgilendirme yapmak değerlidir. Tsunami, ülke olarak pek bilmediğimiz bir mevzu olduğu için, bu geliştirilmesi gereken uzun bir süreç. Hep bir arada öğreneceğimiz bir husus olduğunu düşünüyorum.”

Dr. Gökçe, sosyal medyada birtakım kısımların, İBB’nin tsunamiyle ilgili çalışmaları kapsamında, bilhassa kente koydukları tabelalar konusunda bu eforları değersiz görerek dalga geçtiğini lakin bir afet durumunda bu tabelaların can kurtarma fonksiyonu göreceğini söylüyor.