Beyaz Saray ikinci sürüm Donald Trump’ı bekliyor

Seçilmiş ABD Başkanı Donald Trump dört yıl aradan sonra Beyaz Saray’a dönmeye gün sayıyor. Trump 20 Ocak günü şatafatlı bir merasimle yemin edecek, akabinde ofisini geçerek ilk kararnamelerini imzalayacak. Trump’ın basın sekreteri Karoline Leavitt liderin misyondaki ilk gününde yasadışı göçmenlere yönelik “Amerikan tarihinin en büyük kitselel geri gönderme kararını imzayacağını” söylüyor. İlk gün için sözünü verdiği bir diğer kararname 150 yıllık bir uygulama olan, doğumla vatandaşlık hakkının iptali. Geçen ay verdiği bir mülakatta Trump, “Buna bir son vereceğiz zira çok saçma” demişti. Trump’ın Beyaz Saray’daki ilk döneminde ABD’nin iştirakini iptal ettiği, halefi Joe Biden’ın tekrar imzaladığı Paris İklim Mutabakatından bir defa daha çıkılmasına karar vermesi de bekleniyor. Ukrayna-Rusya savaşını bitirmek, enerji maliyetini yüzde 50 azaltmak, 6 Ocak Kongre baskını mahkumları için af çıkarmak Donald Trump’ın ilk 24 st için verdiği diğer sözler.  Bu vtler ve seçimlerin yapıldığı Kasım ayından beri şekillendirmeye devam ettiği idaresindeki isimler Trump’ın ikinci devrine dair ipuçları veriyor.

Geçiş dönemi neden önemli?
ABD’de seçimler Kasım ayında yapılsa da yeni liderler göreve başlamak için 20 Ocak’ı beklemek zorunda. Bu geçiş dönemi iki açıdan kritik ehemmiyette: İlk olarak seçim sürecinin resmen tamamlanması gerekiyor. Yani oylar sayılmalı, itirazlar değerlendirilmeli ve her eyalette farklı ayrı tasdik edilmeli. ABD’de aslında halk doğrudan başkanı değil de onu seçmekle görevli Seçiciler Kurulunu seçtiğinden, şuranın toplanması ve halkın tercihi resmileştirmesi de gerekiyor. Sonrasında son bir onay için Kongre’de formalite gereği bir oturum yapılır. Geçiş sürecinin ikinci çok önemli ayağını ise yeni idarenin şekillenmesi süreci oluşturuyor. Kasım-Ocak arasında müstakbel başkan kabinesi ve diğer çok önemli konumlar için hangi isimleri atayacağını belirliyor. Bu adayların Kongre oturumu öncesinde kamuoyunda tartışılmasına imkan da sağlayan bir süreç.

Ayrıyeten selef idarenin üyeleri, bu durumda Joe Biden hükümeti, Beyaz Saray’ın müstakbel konukları için bir dizi bilgilendirme toplantısı organize eder. Yeni takımlar güvenlikten iktisada ülkenin mevcut durumu hakkında ayrıntılı brifingler alır.

Yemin merasimi hazırlıkları ne basamakta?
Kasım’dan beri söylediği söz edilen bu adımların büyük kısmı tamamlandı. Şu Anda 6 Ocak’ta Kongre’de seçim sonuçlarının tasdik edildiği oturum yapılacak. Bu onayı verecek kişi ise başkan yardımcısı. İronik biçimde mevcut durumda, Trump’ın seçimlerdeki rakibi Kamala Harris. 6 Ocak 2021’de Trump destekçileri, periyodun Başkan Yardımcısı Mike Pence’in Joe Biden lehine sonuçlanan seçimleri tasdik etmesini önlemek için Kongre’ye baskın düzenlemişti. Bu ortada Beyaz Saray’da yeni başkan için mobilyalar ve dekorasyonda talep edilen değişikliklerin yapıldığı daha az politik işler de yürütülüyor. Liderler, çalışma alanı Oval Ofis dahil yapının genelinde özel düzenlemeler talep edebiliyor. Joe Biden’ın 2021’deki yemin merasiminde Amerikan milli marşını Lady Gaga söylemişti. Trump için nasıl bir merasim hazırlandığına dair ayrıntılar şimdi ortaya çıkmadı, fakat merasimden bir gün önce, 19 Ocak’ta başkentte bir miting yapmaya hazırlandığı belirtiliyor. Forbes mecmuasına göre yemi merasimi hazırlıkları için Amerikalı araba üreticisi Ford bir milyon dolar bağışta bulundu. Şirket Trump’ın Çin ve Meksika’ya getireceğini açıkladığı ek gümrük vergilerinden olumsuz etkilenecek. Yapay zekâ botu ChatGPT’nin geliştiricisi OpenAI CEO’su Sam Altman da yapay zekâ konusunda hükümetin çalışmalarına destek vermeye hazır olduğunu söyledi, bir milyon dolar bağışladı. Perakende devi Amazon da Trump’ın yemin merasimi için bir milyon dolar bağış yapan şirketler arasında.

Trump 2.0 neye benzeyecek?
Beyaz Saray grubunda yer alacağı açıklanan Stephen Miller ve Trump’ın yeni “sınır çarı” olacağı ilan edilen Thomas Homan isimler Trump’un yasadışı göçmenleri kitlesel sınır dışı etme kelamlarında önemli olduğuna işaret ediyor. Dış politikada ABD’nin asıl rakibinin Çin olduğunu söyleyen ve askeri-ekonomik stratejilerin bu önceliğe göre belirlenmesi gerektiğini savunan Trump bu politikasına destek verecek isimleri de grubuna dahil etti: Pekin’de 2022 yılında yapılan Kış Olimpiyatları’nın boykot edilmesini savunan Çin aykırısı Mike Waltz’ı Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak seçti. ABD’nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi olarak ise Çin’i ABD siyasetine “bariz ve kötü niyetle müdahale etmekle” suçlayan Elise Stefanik’i önerdi. Washington D.C.’deki American University’den Michelle Egan, DW’ye verdiği demeçte “Kabine seçimi, Trump için kampanya dönemi ya da öncesinde gösterilen sadakatin değerini yansıtıyor” diyor. Trump’ın kabinesine seçtiği diğer kimi isimler ise aşırı muhafazakâr “Project 2025” manifestosunun yazarları arasında.  Trump bu metinle hiçbir ilgisinin olmadığını iddia etse de Bütçe ve Yönetim Ofisine aday gösterdiği Russ Vought, Project 2025 için Amerikan liderinin yetkilerinin artırılmasını savunan bir kısım yazdı. Federal İletişim Komisyonu (FCC) başkanı olarak atamak istediği Brendan Carr ise direkt FCC için bir kısım yazdı. Yazısında teknoloji şirketlerinin kullanıcıların paylaşımlarından sorumlu tutulması gerektiğini savundu. Bu örneğin, YouTube’daki bir video yüzünden yalnızca içerik üreticisine değil şirketin kendisine ceza verilebileceği manasına geliyor. Trump’ın sınır çarı Homan ve basın sekreteri Leavitt hükümet dokümanlarında iklim değişikliğine atıf yapılmasının yasaklanmasından kürtaj hakkının sınırlanmasına birçok hususta siyasetlere yer verilen Project 2025’e katkı sunan diğer isimler.