Biyoçeşitlilik Konferansı: ‘Gezegenin ve insanların geleceği’ müzakere masasında

14 Mart’ta Cenevre’de başlayan Biyoçeşitlilik Konferansı bugün sona eriyor. Müzakerelerin son gününde, doğal hayatın kaybını bilakis çevirmek ve tiplerin yok oluşunu durdurmak için global bir mutabakata yavaş da olsa yaklaşılıyor.

Farklı ülkelerden müzakereciler, bu yıl Çin’in evinde düzenlenecek olan Birleşmiş Milletler (BM) Biyoçeşitlilik Konferansı’nın (COP 15) ikinci kısmı öncesinde bir çerçeve metni üzerinde çalışıyor.

Lakin amaçların finansmanı dahil olmak üzere muhakkak mevzularda fikir ayrılıkları baki.

Doğal Hayatı Müdafaa Vakfı (WWF) İngiltere’nin Uluslararası Savunuculuktan Sorumlu Başkanı Bernadette Fischler Hooper BBC News‘e verdiği demeçte, “Bilimsel datalar çok net, kaybedecek daha fazla vaktimiz yok, şu anda harekete geçmemiz gerekiyor” ve ekliyor:

“Yalnızca biyoçeşitlilik kaybı değil, vakitte bununla çok ilişkili bir bahis olan iklim değişikliğiyle ilgili de. Yani burada söylediği söz edilen olan aslında gezegenin ve insanlarının geleceği.”

Kontrat bozulmuş deniz ekosistemlerinin beşte birinin restore edilmesini gerektiriyor

BM Biyolojik Çeşitlilik Mukavelesi (CBD) taslağının son hali, Ağustos sonunda Çin’in Kunming kentinde düzenlenmesi beklenen COP15 doruğunda müzakere edilecek.

Bu görüşmeler sonucunda, önümüzdeki birkaç onyıl içinde bir milyondan fazla tipi yok oluş tehdidinden kurtarma, kara ve denizlerin yüzde 30’unu muhafaza alanlarına dönüştürme, etrafa zarar veren milyarlarca dolarlık kamu sübvansiyonunu engelleme ve bozulmuş ekosistemleri restore etme zorluklarının nasıl ele alacağına karar verilecek.

Taslak metnin ayrıntıları

Taslak halindeki muahedeyi ilerletme gayeli müzakereler son iki haftadır Cenevre’de devam ediyor.

Görüşmelerin ilk haftasından sonra gözlemciler, müzakerelerin “salyangoz hızında” ilerlemesini eleştirdi lakin tüm bu planların nasıl finanse edileceği gibi “zor sorunlara” karşın son günlerde görüşmeler ivmelendi.

Taslak metin, gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere aktarılan parayı yılda en az 10 milyar dolar artırarak 2030 yılına kadar biyoçeşitlilik finansmanını yılda en az 200 milyar dolara çıkarma maksadını içeriyor.

Biyoçeşitliliği müdafaaya yönelik uluslararası eforlarda çok önemli bir rol oynayan Ganalı Akademisyen Alfred Oteng-Yeboah, AFP haber ajansına verdiği demeçte, “Bu toplantıda kaynakları mobilize etmek zorlu bir mevzu haline geldi” dedi.

Sübvansiyonlar konusunda, her yıl biyoçeşitlilik için ziyanlı olan en az 500 milyar dolarlık teşviğin yeniden yönlendirilmesi, yeniden tahsisi, ıslahatı ya da ortadan kaldırılması amaçlanıyor.

Yeni Global Biyoçeşitlilik Çerçevesi (GBD), Paris Muahedesi’nin biyolojik çeşitlilik alanındaki muadili olarak görülüyor. Biyoçeşitlilik, dünyadaki tüm farklı canlıları ve onların su, hava ve besin sağlayarak ömrü idam ettiren bir ağda nasıl bir araya geldiklerini ifade ediyor.

En çok önemli amaçlardan biri, 2030 yılına kadar Dünya’nın kara ve denizlerinin yüzde 30’unu korunan alanlara dönüştürmek. Yakın tarihli bir BM iklim raporu, biyolojik çeşitlilik ve iklim amaçlarına ulaşmak için Gezegen’in en az yüzde 30’unun korunmasının ehemmiyetinin altını çiziyordu.

Diğer bir gaye ise 2050 yılına kadar “doğayla ahenk içinde yaşama konusunda ortak bir vizyonun gerçekleştirilmesi”.

Bir milyona yakın tıp ‘tehlike altında’

Bilim insanları, ormansızlaşma ve doğal toprakları tarım için kullanmak da dahil olmak üzere insan hareketlerinin yol açtığı tabiata yönelik tehditler hakkında tekrar tekrar ikazlar yayımladılar.

Bir dönüm noktası olarak görülen 2019 yılına ait bir değerlendirme, tabiatın insanlık tarihinde görülmemiş hasara uğradığı ve bir milyona yakın tıbbın yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu konusunda uyarıyordu.

Kunming’deki COP15 Konferansı’nın, Covid-19 pandemisinin neden olduğu gecikmeler nedeniyle başlangıçta planlanandan neredeyse iki yıl sonra gerçekleşmesi bekleniyor.

Bu sürede çeşitlerin yok oluşunu durdurmak ve dünya çapında tabiat kaybını bilakis çevirmek için herhangi bir maksat belirlenemedi.