BM: Dünya genelinde zorla yerinden edilenlerin sayısı 120 milyona ulaştı

BMMYK, “Zorla Yerinden Edilmede Global Eğilim 2024” başlıklı raporunu yayınladı.

Raporda, zorla yerinden edilmede 12 yıllık üst üste artışın yaşandığı bildirilirken, geçen yılın sayıların dünya genelinde tarihi yeni düzeylere ulaştığı kaydedildi.

Toplam sayının Mayıs 2024 itibarıyla 120 milyona ulaştığı belirtilen raporda, Sudan, Gazze ve Myanmar’da devam eden çatışmaların yeni yerinden edilmeleri tetiklediği ve bunlara hemen tahlil bulunması gerektiğinin altı çizildi.

Yerinden edilmelerdeki artışın, yeni ve uzun müddettir devam eden krizlerin çözülmesindeki “başarısızlığı” yansıttığı vurgulanırken, bu durum karşısında dünyanın kayıtsızlığına ve eylemsizliğine karşı ikaz yapıldı.

Raporda, zorla yerinden edilenlerin sayısının dünyanın en ağır 12’nci nüfus yoğunluğuna sahip Japonya ile muadil olduğu kaydedildi.

Yerinden edilme sayılarının artmasına Sudan’daki devam eden yıkıcı çatışmaların en büyük katkıyı yaptığı belirtilirken, Nisan 2023’ten bu yana ülke içinde 7,1 milyondan fazla kişi yerinden edildi ve 1,9 milyon Sudanlının da komşu ülkelere geçtiğine değinildi.

Gazze Şeridi’nde 1,7 milyon insanın yerinden edildiği tahmin ediliyor

Raporda, “2023 yılı sonunda toplam 10,8 milyon Sudanlı yerinden edildi. Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Myanmar’da geçen yıl şiddetli çatışmalar nedeniyle milyonlarca kişi ülke içinde yerinden edildi.” ifadesi kullanıldı.

BM Yakın Doğu’daki Filistin Mültecilerine Yardım ve Bayındırlık Ajansı’nın (UNRWA), 2023’ün sonu itibarıyla Gazze Şeridi’nde yaşanan yıkıcı şiddet nedeniyle 1,7 milyona yakın insanın (nüfusun yüzde 75’i) yerinden edildiğini tahmin ettiği kaydedilirken, kimi Filistinli mültecilerin birden çok sefer yerinden olduğu ifade edildi.

Suriye’nin, 13,8 milyon kişinin ülke içinde ve dışında zorla yerinden edilmesiyle dünyanın en büyük yerinden edilme krizi olmaya sürdüğünün altı çizildi.

Raporda, şunlar kaydedildi:

“(Dünya genelinde) Yerinden edilme sayılarındaki en büyük artış, çatışmalardan kaçıp kendi ülkelerinde kalan şahıslar nedeniyle yaşandı. Ülke İçinde Yerinden Edilme İzleme Merkezine (IDMC) göre, bu sayı 68,3 milyon şahsa yükseldi. Bu da son 5 yılda neredeyse yüzde 50’lik bir artışa karşılık geliyor.”

5 milyondan fazla ülke içinde yerinden edilmiş kişi menşe ülkelerine geri döndü

Mültecilerin ve uluslararası muhafazaya ihtiyaç duyan diğer bireylerin sayısının, BMMYK ve UNRWA’nın yetki alanı altındakiler dahil 43,4 milyona yükseldiği bildirildi.

Raporda, mültecilerin büyük çoğunluğu komşu ülkelerde barındığı hatırlatılırken, bunların yüzde 75’inin düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşadığına işaret edildi.

2023’te dünya genelinde 5 milyondan fazla ülke içinde yerinden edilmiş kişinin ve bir milyondan fazla mültecinin menşe ülkelerine geri döndüğünü vurgulandı.

Öte yandan iklim krizi ve bunun zorla yerinden edilmiş insanları nasıl giderek artan ve orantısız bir şekilde etkilediğine ilişkin yeni tahliller de raporda aktarıldı.

BM’den mülteciler ve onlara ev sahipliği yapan ülkelerle “dayanışma” çağrısı

Raporda görüşlerine yer verilen BM Mülteciler Yüksek Komiseri Filippo Grandi, bu keskin ve giderek artan sayıların arkasında sayısız insanlık trajedisi yattığını vurgularken, “Bu acı, uluslararası toplumu zorla yerinden edilmenin temel nedenleriyle mücadele etmek için hemen harekete geçmeye teşvik etmeli.” tabirlerini kullandı.

Savaşan tarafların, savaşın temel maddelerine ve uluslararası hukuka hürmet duyması gerektiğinin altını çizen Grandi, çatışmalara, insan hakları ihlallerine ve iklim krizine yönelik daha iyi işbirliği ve ortak uğraşların olmaması halinde, yerinden edilme sayılarının artmaya devam edeceğini, bunun da yeni sefaletlere ve maliyetli insani müdahalelere yol açacağını belirtti.

Grandi, “Mülteciler ve onlara ev sahipliği yapan toplulukların dayanışmaya ve yardım eline ihtiyacı var. Onlar, dahil olduklarında toplumlara katkıda bulunabilirler ve bulunuyorlar.” tabirlerini kullandı.

Geçen yıl milyonlarca insan meskenlerine döndüğünü hatırlatan Grandi, bunun “önemli bir umut ışığı” olduğunu da kaydetti.