CHP’den mevsimlik tarım emekçilerinin sorunlarına 10 maddelik çözüm önerisi

CHP Genel Başkan Yardımcısı Hasan Efe Uyar, mevsimlik tarım işçilerinin yaşadığı ve iktidar tarafından yıllardır görmezden gelinen sıkıntılarına dikkat çekti. Uyar, CHP olarak bu hususta işçilerin kayıt dışı çalıştırılmasına son verilmesi ve iş hukukuna dahil edilmeleri 10 maddelik acil tahlil tekliflerini paylaştı.

 Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Personel Sendikaları, STK ve Meslek Kuruluşlarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Hasan Efe Uyar, mevsimlik tarım çalışanlarının karşı karşıya kaldıkları zorluklar ve partisinin bu bahisteki tahlil tekliflerine ilişkin basın toplantısı düzenledi.

“Partisinin genel merkezinde açıklamalarda bulunan Uyar, Türkiye’de her yıl olduğu aynıi Mart ayında başlayan alışılagelmiş ucuz ve teminatsız bir iç emek göçünün yaşandığını belirterek, “Ülkenin bilhassa doğusundan başlayan bu iç emek göçü, ülkenin dört yanına dağılmaktadır. Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin’den Mart ayında yola düşen mevsimlik tarım işçileri, Bursa, Sakarya, Isparta, Zonguldak, Bolu ve Düzce başta olmak üzere geçim kederi için ülkenin batısına göç etmektedir. İşsizliğin en yüksek, milli gelir hissesinin en düşük ve istihdam alanlarının da en az olduğu kentler, bu emek göçünün yaşandığı kentlerin başında gelmektedir. Bu nedenle geçim kederine düşen yüzbinlerce yurttaşımız, bu göç yoluna düşmektedir. Mevtle başlayan bu emek göçü ne yazık ki gidilen kentlerde başta barınma ve beslenme olmak üzere birçok zorlukla da karşı karşıya kalmaktadır” dedi.

“31 ayda 859 mevsimlik tarım işçisi ömrünü yitirdi”

 Her gün yaşanan onlarca trafik kazasında en az bir mevsimlik tarım işçisi hayatını yitirdiğine dikkat çeken Uyar, şunları kaydetti:

“Mevsimlik tarım emekçilerinin bu göçü sırasında yolcu taşımaya uygun olmayan traktör römorku benzeri araçlardan kullanılması, kimi zaman da araçlarda kapasitelerinin üstünde yolcu taşınması can kaybının çok olmasının da ana sebebidir.  En son Ağustos ayının ilk iki haftasında 3’ü çocuk olmak üzere 9 işçimiz hayatını yitirdi. Temmuz ayında yaşanan 182 iş cinayetinde ise tarım/orman sektöründe çalışan en az 56 işçimiz hayatını yitirdi. Ayrıyeten 2021 yılında 318, 2022 yılında 359 ve bu yılın ilk yedi ayında 179 olmak üzere son 31 ayda en az 859 mevsimlik tarım işçimiz, trafik kazası, düşme, güneş çarpması, boğulma, barınma, dinlenme, yetersiz beslenme, temizlik, yetersiz beslenme, sıhhate erişememe sebepleri başta olmak üzere birçok sebepten ötürü ömrünü yitirdi. Biz bugün bu basın açıklamasını yaparken dahi, kuvvetle olasıdır ki geçim kaygısı nedeniyle göç etmek zorunda kalan bir işçimizi daha kaybetmiş olabiliriz. En son Şanlıurfa’nın Viranşehir ilçesinden ailesiyle birlikte Ordu’nun Fatsa ilçesine fındık toplamaya giden 11 yaşındaki Sinan Enes Zinciralmaz isminde çocuğumuz kaybettik.”

 “Emekçiler yok hükmündeler” 

Uyar, mevsimlik tarım çalışanlarının yaşadığı problemlerden birinci derece iktidarın sorumlu olduğunun altını çizerek, şöyle devam etti:

“İş cinayetlerini ‘fıtrata’, ‘kadere’ bağlayan iktidar, göz göre yaşanan bu cinayetlerin de birinci dereceden sorumlusudur. Zira mevsimlik tarım personelliği demek, herhangi bir sosyal garantisi olmadan çalışmak demektir. Temel sağlık hizmetlerine dahi ulaşamamak demektir. Herhangi bir garantisi olmadığı için iş kazalarında sosyal müdafaaya sahip olmamak demektir. Sağlık, beslenme ve barınma hakkına sahip olmamak demektir. Mesai kavramının olmadığı, düşük fiyatlarla saatlerce çalışmak demektir. Gittikleri bölgelerde ayrımcılığa maruz kalmaları demektir. Ucuz çocuk personelliği demektir. Bayanın görünmeyen emeğinin gasp edilmesi demektir. Bir öbür deyişle her yıl 1 milyonu aşkın mevsimlik tarım işçisinin ekmek hengamesinde varken, iktidarın gözünde yok kararında olması demektir.”

“İktidar üç vaatte bulundu, tek bir vaadi hayata geçirmedi”

AKP’nin 14 Mayıs seçimleriyle ilgili açıkladığı seçim beyannamesine atıf yapan Uyar, beyannamede mevsimlik tarım emekçileri ile ilgili iktidarın vermiş olduğu vaatleri anımsattı.

 Uyar, şunları söyledi:

“İktidar son seçim beyannamesinde, her yıl sayıları en az 1 milyon civarında olan teminatsız mevsimlik tarım işçileri ile ilgili yalnızca üç cümle kurmuştur. Bakın iktidar ne vaat etmiş, ne yapmış: ‘Mevsimlik tarım çalışanları benzeri gruplar için özel sosyal sigorta programları oluşturacak, sosyal güvenlik kapsamını en üst seviyeye çıkaracağız.’ ‘Mevsimlik tarım çalışanlarının çocuklarının eğitim imkanlarını daha da güzelleştireceğiz.’ ‘Mevsimlik tarım emekçisi bayanların sosyal güvenlik başta olmak üzere çalışma koşullarını güzelleştireceğiz.’ Seçimlerin üzerinden üç ayı aşkın bir süre geçti. Pekala, buradan soruyoruz. Seçim beyannamesinde yer alan bu üç vaatten hangisini hayata geçirdiniz? Sizin vaatte bulunup tutmadığınız her söz, mevsimlik tarım çalışanlarının daha fazla ölmesine, daha fazla emeğinin gasp edilmesine, daha fazla ayrımcılığa maruz kalmasına neden oluyor.”

 ‘HER ALANDA YOK SAYILAN BAYAN EMEĞİ BURADA DA YOK SAYILIYOR’

 “22 yıllık iktidarınızda olduğu gibi bu periyotta de mevsimlik tarım personellerini vefata, ölmeseler dahi açlığa mahkûm ettiniz” diyen Uyar, TÜİK verilerine göre, 2022 ziraî işletmelerde mevsimlik tarım emekçilerinin günlük fiyatlarının ortalama 238 TL olarak tespit edildiğini, erkek personeller için 253 TL, bayan personeller için ise 225 TL belli olduğini aktardı.

 Bu sayılar ışığında mevsimlik tarım işçileri arasında cinsiyet ayrımcılığının da en üst seviyede olduğuna işaret eden Uyar, “Her alanda emeği yok sayılan bayanların emeği, burada da yok sayılmaktadır” dedi.

“Sarayın günlük harcaması 13 milyon, işçinin günlüğü 447 TL”

 Tarım ve Orman Bakanlığının genelgesi ile 2023 için mevsimlik tarım emekçilerinin günlük yevmiyesinin 447 TL olarak belli olduğini aktaran Uyar, “ milyonu aşarken, bu yıl için bir mevsimlik tarım personelinin alın terinin karşılığı ise günlük yalnızca 447 TL” tabirini kullandı..

10 maddelik tahlil önerisi 

 Uyar, CHP olarak mevsimlik, teminatsız tarım işçilerinin sıkıntılarının bir an önce tahlil çözülmesi için gerekli tekliflerini şöyle sıraladı:

•  Mevsimlik tarım personellerinin kayıt dışı çalıştırılmasınason verilmelidir.
•  Mevsimlik tarım personellerinin iş bulmasında arabuluculuk görevi yürüten ve herhangi bir tüzel statüsü bulunmayan elçi ve dayıbaşı gibi enformel iş alakasının kurulmasına son verilmelidir.
•  Mevsimlik tarım çalışanlarının mevcut iş kanuna dahil edilmelidir.
•  Mevsimlik tarım emekçileri için her yıl belirlenen günlük fiyatlar, açlık hududunun altında olmayacak şekilde belirlenmelidir.
•  
•  Mevsimlik tarım emekçilerinin en fazla hayatını yitirdiği trafik kazalarıyla ilgili gerekli değerler alınmalıdır. Kazalara yola açan araçların seyahatlerde kullanımını önüne geçilmelidir.
•  Kadın ve erkek işçiler arasındaki ücret eşitsizliğinin önüne geçilmelidir.
•  Mevsimlik tarım işlerinde çocuk işçiliğine göz yumulmamalıdır. Bu husus ile ilgili gerekli önlemler alınmalıdır. Ayrıyeten çocuklar için kreş ve yaz okulu uygulaması hayata geçirilmelidir.
•  Mevsimlik tarım emekçilerinin karşı karşıya kaldığı ayrımcılığın ortadan kaldırılması için gerekli yasal düzenlemeler hayata geçirilmelidir.
•  Türkiye, uluslararası çalışma örgütü tarafından 2001 yılında kabul edilip 2003 yılında yürürlüğe giren “184 Nolu Tarımda İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Sözleşmesi” tarım çalışanlarına ilişkin çok önemli düzenlemeyi çabucak onaylamalıdır.