Van’daki mazbata krizinde CHP’nin DEM Parti’ye destek olmasının muhtemel yansımaları tartışılıyor. CHP’li Bulut, “Endişeli demokrat değil, bahadır demokrat olacağız” diyor.

Gülsen Solaker
Van Büyükşehir Belediye Başkanlığına seçilmesine karşın mahkeme kararıyla seçilme hakkı elinden alınan Abdullah Zeydan‘ın mazbatasının geri verilmesi sürecinde CHP yönetimi de DEM Parti’ye destek oldu.
Krizin ilk günü CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Van Belediye Başkanlığının AKP’li adaya verilmesi kararının hukuksuz olduğunu ve Van’a göndermek için heyet görevlendirdiklerini duyurdu. Bu kapsamda CHP milletvekilleri Sevda Erdan Kılıç, Sezgin Tanrıkulu ve Mahmut Tanal kente giderek DEM Parti temsilcileriyle birlikte mazbatanın geri alınması için efor harcadı.
Aynı vakitte CHP İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu da bu süreçte birkaç sefer yaptığı açıklamada bahse değinerek Van’daki durumun bir “garabet” olduğunu belirtti ve “Haksızlığa karşı durmayan, haksızlığı görüp de susan, dilsiz şeytan olur. Bunu unutmayın. Bana yapılınca haksızlık, diğerine yapılınca uzaktan seyretmek, bu memleketin hiçbir insanına yakışmaz” dedi.
Van’da yaşanan mazbata krizinin akabinde şu anda ise CHP’nin DEM Parti’nin yanında yer almasının siyasetteki mümkün yansımaları tartışılıyor.
Yerel seçimde Türkiye’nin birinci partisi olmanın getirdiği sorumluluk ile bundan sonra “daha cesur” bir çizgi takip edileceğini söyleyen CHP’li yetkililer, ancak bunun DEM Parti ile her mevzuda benzeyendüşünüleceği manasına gelmediğine dikkat çekiyor.
CHP’nin eski idaresinin TBMM’de dokunulmazlıkların kaldırılması ve bir evvelki yerel seçim sonrasında HDP’li belediyelere kayyum atanması devirlerde izlediği tavır HDP’nin ve seçmenlerinin yansısına neden olmuştu.
Bulut: Tüm demokratlardan oy aldık
Van’daki krizin şu an için çözümlenmesinin akabinde DW Türkçe’nin sorularını Kayseri’nin Pınarbaşı ilçesindeki bir öteki kriz için yolda iken yanıtlayan CHP Genel Başkan Yardımcısı Burhanettin Bulut artık daha yavuz siyasetler izleneceğinin işaretini verdi.
Bulut, bu meseleyi sadece DEM Parti ile değil “Türkiye’deki demokrasi sorununa ilişkin çok çarpıcı bir örnek” olarak gördüklerini ifade ederek “Böyle bir hukuksuzluğa ses çıkartmadığınızda o zaman demokrasiyi de savunmuyorsunuz bir anlamda” dedi.
Sadece Van’da değil farklı kimi yerlerde dehukuksuzluklar yapılmakta olduğunu ve hepsi için mücadele verildiğini söyleyen Bulut, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu ülkede kim sıkıntı yaşıyorsa, kim sorun yaşıyorsa orada olmak bir gayretimiz var. 1 Nisan sonrası siyasetimizin en çok önemli ögelerinden bir tanesi de bu olacak. Biz tüm demokratlardan oy aldık. Muhafazakarlardan, Kürtlerden, milliyetçilerden herkesten oy aldık.”
Bulut, gayelerinin Türkiye’deki tüm hukuksuzluklara, demokrasi dışı usullere nerede yahut kime karşı olursa olun karşı durmak olduğunu söyledi:
“Bu hukuksuzluk daha çok DEM üzerinden gerçekleşiyorsa bundan çekinmeyeceğiz, sakınmayacağız. ‘Aman kim ne söyler, bu yanlış anlar mı?’ falan diye bir tasanın içerisinde olmayacağız. Telaşlı demokrat olmak yerine mert bir demokrat olmayı tercih ediyoruz.”
Özgür Özel de seçim zaferinin çabucak akabinde yaptığı konuşmada CHP’nin artık “başının üzerindeki görülmez yüzde 25’lik tavanı kırarak, tuzla buz ettiğini” söylemiş ve bunu sağlayan “Türkiye İttifakı” kavramını şöyle açıklamıştı:
“CHP artık tüm demokratların; sosyal demokratların, milliyetçi demokratların, muhafazakâr demokratların, Kürt demokratların anda birlikte oy verebildikleri bir partidir. Siyasi partilerle değil Türkiye’nin demokratlarıyla büyük bir birlikteliği kuran Türkiye İttifakı kazanmıştır.”
Vahap Coşkun: Van bir turnusol kâğıdı oldu
CHP ayrıca Van Saray’da seçimi kazanan DEM Partili adayın “memnu haklarının incelenmesi” için müracaat yapan CHP Saray İlçe Başkan Yardımcısı Yasin Arslan’ı da ihraç etti.
Peki bu yeni tavır ile CHP’nin “Türkiye İttifakı” söylemi nasıl yankı buluyor?
Diyarbakır’da yaşayan siyaset bilimci Vahap Coşkun, CHP’ye geçmiş periyottaki en çok önemli tenkitlerden birinin 2016’dan beri HDP ve sonraki ismiyle DEM’in CHP’ye destek vermesine karşın CHP’nin kritik periyotlarda DEM’e gerekli takviyesi sunmaması olduğunu söylüyor:
“Örneğin dokunulmazlıkların kaldırılmasında, belediyelere kayyum atanmasında CHP’nin ana muhalefet partisi olmanın getirdiği sorumluluğu yerine getirmediğine yönelik bir tenkit vardı. Şu Anda Van olayı bu manada bir turnusol kâğıdı fonksiyonu gördü eski dönem ile yeni dönem arasındaki farkı görmemiz açısından. Ve bence CHP bu sınavı geçti.”
Coşkun, CHP’nin Van’da verdiği dayanağın iki ana sebebi olduğu yorumu yapıyor ve birincisini ortada “çok açık ve herkesin haysiyetine dokunan bir haksızlık olması” olarak gösteriyor. CHP dışındaki diğer muhalefet partilerinden de reaksiyonlar geldiğini hatırlatan Coşkun, “Yani o kadar çuvala sığmayan bir mızrak durumu vardı ki tepki göstermek çok legaldi. Bu yansıyı savunmak sandığı, demokrasiyi savunmaktı” diyor.
Zeydan’a verilen destek için ikinci bir neden olarak CHP’nin Türkiye’nin birinci partisi pozisyonuna yükselmesi olduğunu belirten Coşkun sözlerini şöyle sürdürüyor:
“Doğrudan seçimi, seçim sonuçlarını, Türkiye siyasetini etkileyen bir olayda CHP’nin herhangi bir şekilde artık sessiz kalması, bunu geçiştirmesi düşünülemez. Burada bir tutum ortaya koyması gerekirdi ve doğru bir hal aldı.”
Coşkun’a göre seçim sonuçları birtakım endişelerin kırılmasını da beraberinde getirdi. Coşkun, herhangi bir şekilde ‘DEM ile dirsek temasına giren partiler doğu ve güneydoğu dışında her yerde cezalandırılır’ anlayışının bu seçimde işlemediğini ifade ediyor:
“DEM birçok yerde CHP ile kent uzlaşısı yapmasına ve bunu da açık seçik yapmasına karşın seçim sonuçlarını görüyoruz. AKP’nin en güçlü olduğu Karadeniz’den İç Ege’ye, İç Anadolu’ya kadar birtakım yerlerde bile CHP oy kazandı. Bundan Ötürü ezberleri değiştiren bir sonuç oldu.”
CHP ile DEM’in bundan sonra bütün çok önemli meselelerde ortak noktada buluşmasını kimsenin bekleyemeyeceğini, ilerde iki partinin karşı karşıya kaldığı birtakım noktaların da görülebileceğini ve bunun da çok olağan olduğunu söyleyen Coşkun, şunu ekliyor:
“Ama bu bahis son derece yasal bir husustu. Bu duruma karşı çıkmak CHP açısından siyaseten bir zarar oluşturmadı. Bilakis çok önemli bir siyasal çıkar sağladı. Hem seçimdeki ruhsal üstünlüğünü devam ettirdi hem de Kürtler nezdindeki yardımını artırdı.”
Bu ortada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın daha önce sözünü ettiği mümkün Irak operasyonu da CHP’nin tavır belirlemesi gerekecek mevzulardan olacak.
Van krizinin kaybedeni AKP mi oldu?
Coşkun’a göre bu krizin en büyük kaybedeni ise AKP oldu.
Parti içindeki farklı görüşlerin kamuoyuna yansıması ile çatlakların belirginleştiğini söyleyen Coşkun, “AK Parti’nin oyları doğuda çok düştü. Şayet bu kayyum siyasetini bir şekilde devam ettirirse daha evvelki periyotlarda diğer partiler için tabela partisi tabirini kullanıyordu AK Parti. Kendisi de bir sonraki dönemde tabela partisi olabilir” diyor.
Coşkun, Van olayının “bir taraftan CHP’yi tahkim ederken diğer taraftan AK Parti içerisindeki yarılmayı gösterdiğine” de işaret ediyor.
AKP’li eski bakanlardan Hüseyin Çelik, Van’da yaşananlara tepki göstererek kayyum siyasetlerine karşı olduğunu belirtmiş ve buna siyasetlerin yeniden en çok AKP’ye zarar verdiğini söylemişti. AKP Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı da X hesabındaki paylaşımında YSK’nın mazbatayı Zeydan’a geri verme kararını desteklemiş lakin “cinnet hali” benzetmesi yaptığı paylaşımı daha sonra silmişti.
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum ise Van’daki olayların “Türkiye’nin bütünlüğüne yönelik saldırı planlarının bir parçası” olduğunu savunarak Zeydan’a destekleyici muhalefetin ve “iktidar içinde yer aldığı kabul edilen ve neoliberal zehirle zihin dünyalarını batıcılığa teslim etmiş” şahısların tavırlarının ‘kaydedildiğini’ savundu.