CHP’li Emecan: İşsizlik, Cumhuriyet tarihinin zirvesinde

CHP İstanbul Milletvekili ve Plan Bütçe Komitesi Üyesi Emine Gülizar Emecan, “İşsizlik, Cumhuriyet tarihinin zirvesinde maalesef; gençler işsizlikle boğuşuyorlar. Alınan yanlış ekonomik kararlar işsizliği önemli manada tetikledi ve cumhuriyet tarihinin en yüksek düzeyine getirdi” dedi.

Sözcü’de yer alan habere göre; CHP İstanbul Milletvekili ve Plan Bütçe Komitesi Üyesi Emine Gülizar Emecan, TBMM Plan ve Bütçe Kurulu’nda Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın 2023 yılı bütçesi üzerindeki görüşmeler sırasında açıklama yaptı.

Emecan şunları söyledi:

“İşsizlik, cumhuriyet tarihinin zirvesinde maalesef; gençler işsizlikle boğuşuyorlar. Alınan yanlış ekonomik kararlar işsizliği önemli manada tetikledi ve cumhuriyet tarihinin en yüksek düzeyine getirdi. AKP’nin 2023 maksadı, işsizlikte yüzde 5’ti. Bugün genç işsizliğinin oranının, TÜİK’in azaltılmış datalarıyla bile, yüzde 18 olduğunu görüyoruz.

7-8 milyon gencimiz ise çalışmaktan artık ümidini kesmiş, evde; ne okuyor ne iş arıyor. Ailesinin maddi imkânlarıyla yaşıyor bu gençler. Bakanlığınızın faaliyetleriyle bu gençlere hakikaten ulaşabildiğinize inanıyor musunuz? KYK yurtlarının yetersizliği çocuklarımızı, öğrencilerimizi -imkânı olanlar, özel yurtlara gidebiliyorimkânı olmayan fakir ailelerin çocuklarını- dernek, vakıf yurtlarına itiyor. 2006 yılında 1.723 olan vakıf, dernek yurt sayısı sizlerin de iktidarınızın da dayanağıyla 2021’de 3.331’e çıktı, neredeyse iki katı bir artış. Bu yurtlar denetlenmiyor ve vahim sonuçlar yaşanıyor.

2023 için Gençlik ve Spor Bakanlığı’na ayrılan bütçe 66 milyar 544 milyon TL. Geçen sene 27,78 milyar TL olan bütçenin artış oranı yüzde 139 olmuş yani enflasyonun altında ezilmiş bir bütçeden bahsediyoruz. 2021 yılı sonu itibarıyla Türkiye’de 15-24 yaş arası kümesindeki genç nüfusumuzun 12 milyon 971 bin 289 kişi olduğunu düşünürsek artan enflasyon ve döviz kurları altında ezilen gençlerimiz için de bu bütçe kâfi mi diye sormak istiyorum.

“Türkiye’de gençlerin yarısından fazlası mutlu değil”

Gençler bu ülkede yaşarken ne hissediyorlar? Beklentileri, umutları, hayalleri neler? Problemleri neler? Kendilerini güvende hissediyorlar mı? Aslında bunların da yanıtını aramamız gerekiyor. Türkiye’de gençlerin yarısından fazlası mutlu değil. TÜİK bilgileriyle bakalım: TÜİK’in gençler arasında yaptığı Hayat Memnuniyeti Araştırmasına göre, gençler her yıl gitgide mutsuzlaşıyor. 18-24 yaş arası kümesindeki genç nüfusta kendini mutlu olarak beyan edenlerin oranı 2020 yılında yüzde 47,2’ken, 2021 yılında bu oran yüzde 44,5’e gerilemiş. 2019 yılında gelirinden mutlu olan gençlerin oranının yüzde 43,4’ten 2021’de yüzde 39,7’ye gerilediğini görüyoruz. Konda’nın araştırmasına göre ise gençlerin yüzde 87’si önümüzdeki üç ay içinde ekonomik krizin büyüyeceğini, yüzde 84’ü üç ay içinde ekonomik açıdan hayatının daha zora gireceğini düşünüyor.

“İşsizlik, cumhuriyet tarihinin zirvesinde”

İşsizlik, cumhuriyet tarihinin zirvesinde maalesef; gençler işsizlikle boğuşuyorlar. Alınan yanlış ekonomik kararlar işsizliği önemli manada tetikledi ve cumhuriyet tarihinin en yüksek düzeyine getirdi. AKP’nin 2023 amacı, işsizlikte yüzde 5’ti. Bugün genç işsizliğinin oranının, TÜİK’in azaltılmış bilgileriyle bile, yüzde 18 olduğunu görüyoruz. Bu oran, genç erkeklerde yüzde 15,2; genç bayanlarda yüzde 23,3 olmuş. Bayanlarda gitgide artıyor işsizlik oranı, pandemide başlamıştı bu süreç ve devam ediyor. Umberto Eco’nun bir söylediği söz var: “Modern üniversiteler işsizlik probleminin saklandığı park alanlarıdır.” Bilhassa de bizim aynıi ülkelerin üniversiteleri işte tam da bu türlü.

Üniversite mezunu gençlerin, evet, bir kısmı işsiz kalmıyorfakat minimum fiyata mahkûm olarak iş bulabiliyorlar. Taban fiyata yakın iş bulabilen üniversite mezunu gençlerin oranı yüzde 40 ila 60 arasında. 7-8 milyon gencimiz ise çalışmaktan artık ümidini kesmiş, evde; ne okuyor ne iş arıyor. Ailesinin maddi imkânlarıyla yaşıyor bu gençler. Bakanlığınızın faaliyetleriyle bu gençlere hakikaten ulaşabildiğinize inanıyor musunuz?

“Gençler Türkiye’yi terk ediyorlar, kaçıyorlar”

Bu sıkıntılar yumağı içinde işte, gençler Türkiye’yi terk ediyorlar, kaçıyorlar ve uzun müddettir beyin göçünü konuşuyoruz. Gençler yurt dışına gidiyorlar. Son iki yıldır uluslararası göç istatistiklerini açıklamıyor TÜİK, buna karşın 2019’a bakıldığında Türkiye’de en çok göç veren yaş aralığının 25-29 yaş aralığı olduğu görülüyor. Toplamda 330 bin 289 vatandaşımız ülkeyi terk etmiş, yarısını 25-29 yaş grubu oluşturmakta. Göçün nedenleri görünürde yurt dışındaki eğitim ve iş imkânları olsa da son devirde yurt dışına göç eden yurttaşlarla ilgili yapılan araştırmalara göre bu göçün arkasında yatan asıl sebebin Türkiye’nin berbatlaşan politik ve ekonomik durumu olduğu görülüyor. KONDA’nın araştırmasına devam edeceğim zira bu araştırmayı tamamlar nitelikte bilgiler var.

“Gençlerin yüzde 53’ü kendini ülkesinde bile yabancı hissediyor”

Gençlerin yüzde 53’ü kendini ülkesinde bile yabancı hissediyor. Türkiye’de gençler en çok bayanların daha sonra da kendilerinin haklarının ihlal edildiğini düşünüyor. Gençlerin insan hakları savunucuları tarafından en çok savunulması gerektiğini düşündüğü haklar kategorisine ilk sırada bayanların eşitlik hakkının savunulması, ikinci sırada ise ifade özgürlüğü almış. Gençlere göre bugün ülkenin hâlini tanımladıkları kavramlar; geçim meşakkati, yoksulluk, haksızlık, huzursuzluk, mutsuzluk, endişe, baskı ve şiddet.

Gençlere kulak vermiyorsunuz. ‘Siz bu gençlerin ne kadarına ulaşabiliyor ve bu gençlere umut olabiliyorsunuz?’ diye baktığımızda aslında birçoklarına ulaşamadığınızı da görüyoruz. Bu durum bakış açısı ve zihniyetle alakalı tamamen. Cumhurbaşkanı Erdoğan da bu ortada gençleri yalnızca daha iyi otomobile binmek, daha iyi telefon alabilmek, sadece daha çok konsere gidebilmek için süfli yani aşağılık heveslerle öteki ülkelerin kapısına gitmekle suçlayabildi, işte zihniyet anlayışı bu. ‘Nereden nereye gelmişiz?’e baktığımızda gençliğe bu ülkeyi emanet etmiş ve ‘Her şey unutulur, biz her şeyi gençliğe bırakacağız. O gençlik ki hiçbir şeyi unutmayacaktır, gelecek umudunun ışıklı çiçekleri onlardır’ diyen Ulu Önder’imiz Mustafa Kemal Atatürk’ten gençliğe daha iyi ömür şartlarını layık görmeyen bir Cumhurbaşkanına geldiğimizi üzülerek görüyoruz. 

“Öğrenci çok ama yurt hâlâ yok”

Öğrenci çok fakat yurt hâlâ yok. Kaç yıldır bu sorunu konuşuyoruz? Siz ‘Şu kadar yurt yaptık’ diyorsunuz, biz de yetmediğini söylüyoruz. Yeniden şeyleri konuşacağız maalesef. Lise ve üniversite çağındaki gençlerimizin eğitimlerini sağlıklı ortamlarda sürdürmeleri için, sürdürebilmeleri için barınma problemlerinin tahlili bizim için çok önemli. İl dışında okuyan binlerce öğrenci üniversitelerinin bulunduğu kentlere geldiler ve barınmaya dair birçok dertle hâlâ boğuşuyorlar. Bu ıstırapların en başında da ev kiralarının yüzde 50-60 oranlarında artmasından ötürü kiralama yapamıyor olmaları, devlet yurtlarındaki yetersizlik ve özel yurt fiyatları geliyor.

Yükseköğretimde okumak için kayıt yaptıran toplam öğrenci sayısı 2021 yılı için 8 milyonun üzerinde. Bu öğrencilerin yarısından fazlasının kent dışında okudukları tahmin ediliyor -bu sayıyı aslında siz verirseniz çok seviniriz yani kendi kentinde okuyan öğrenci sayısı ile kendi kentinde okumayan öğrenci sayısı arasındaki fark, bunu biz de öğrenelim-fakat yarısı bile olsa devlet yurtları bu öğrencilerin bu badirelerini hâlâ çözemiyor. 2023 bütçe gerekçesindeki verilere göre “2022 yılında toplam 779 yurtta 825 bin yatak kapasitesiyle ev konforunda ve yüksek standartlarda barınma hizmeti verilmektedir.” diyorsunuz. Ev konforunu ve yatak sayısını bazaları artırarak, yurtları koğuşa çevirerek mi verdiniz diye sormak istiyorum.

“Öğrencileri tarikat yurtlarına mecbur bırakmaya devam ediyorsunuz”

Öğrencileri tarikat yurtlarına mecbur bırakmaya devam ediyorsunuz. KYK yurtlarının yetersizliği çocuklarımızı, öğrencilerimizi -imkânı olanlar, özel yurtlara gidebiliyor ama imkânı olmayan fakir ailelerin çocuklarını- dernek, vakıf yurtlarına itiyor. 2006 yılında 1.723 olan vakıf, dernek yurt sayısı sizlerin de iktidarınızın da dayanağıyla 2021’de 3.331’e çıktı, neredeyse iki katı bir artış. Bu yurtlar denetlenmiyor ve vahim sonuçlar yaşanıyor.

2021 Aralık ayında Antalya’da bir özel yurtta aşçı olarak çalışan İhsan Güney mutfakta sıkıştırdığı üniversite öğrencisi Mehmet Sami Tuğrul’u vahşice katletmişti, bunu hâlâ Türkiye unutmadı ama bu yurtlara destek veriyorsunuz, denetlemiyorsunuz. 2018 öncesi İstanbul Büyükşehir Belediyesinin verdiği dayanaklar ortada. Aşağı yukarı 852 milyonluk bütçe yansıdı ama bizim devrimizde İstanbul Büyükşehir Belediyesinin yurt sayısını 2024’te 10 bin yatağa çıkarma maksadı var, bu yolda çalışıyor. İlk hedef de önümüzdeki yıl 5 bin yatağı tamamlamak.

“Uyuşturucu kullanımı 11-12 yaşlarına indi”

Önemli problemlerden bir tanesi de uyuşturucuyla mücadele. Çocuklarımız zehirleniyorlar. Uyuşturucu kullanımı 11-12 yaşlarına indi. Aileler perişan ve çaresizler. 2021 Türkiye Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezinin araştırmasına göre 30 yaş altı mevt oranları yüzde 40,7. Sizin Bağımlılıkla Mücadele, Bağımlılığın Önlenmesi Programı’nızda bu mücadeleyi eğitim programlarına 7 milyon 866 bin TL bütçe ayrılmış. Bu bütçenizin de yeniden bütçe raporunuzda belirttiğiniz, ulaştığınız 60-70 bin genç sayısı da bağımlılıkla mücadele etmenize yetmez zira dediğim gibi sorun çok derin ve büyük, acılı bir sorun.

Uyuşturucuyla asıl kaynağında mücadele edilmesi gerekiyorfakat etmiyorsunuz. Dün gece Sayın Genel Liderimiz bir görüntüyle bu bahse, uyuşturucuyla mücadeleye dikkat çekti. Yasal düzenlemelerle -ki bu bahiste iktidarınızı çok uyarmamıza rağmen- ülkeye girmesine izin verilen kaynağı belgisiz kara paranın uyuşturucu kullanımının artmasında başımıza nasıl bir bela olduğunu Sayın Genel Liderimiz anlattıfakat ne tesadüftür ki uyuşturucu baronlarıyla uzunluk boy fotoğrafları çıkan İçişleri Bakanınınız Sayın Süleyman Soylu çok rahatsız olmuş ki anında Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı üzerinden Genel Liderimiz hakkında suç duyurusunda bulunmuş.

“Federasyon ve Bakanlık arasında usulsüzlükler tespit edildi”

Sayıştay’da önemli bulgular var. Bunlardan bir tanesi, Bakanlıkla bir federasyon arasında yapılmış bir kontratla ilgili. Sayıştay raporu ‘… Federasyonu’ yazmış ama ada paftasını verdiği için bu federasyonun İstanbul Beykoz Riva’daki futbol federasyonu olduğunu anlıyoruz. Spor Genel Müdürlüğü ile federasyon arasında 27/8/2013 tarihli bir protokol imzalanmış. Bir arazi, bir hizmet binası imal maksadıyla 28/5/2039 tarihine kadar federasyona tahsis edilmiş. Bu tahsis 8/5/2020 tarihli Bakan oluruyla iptal edilmiş. Bu olura istinaden düzenlenen benzer tarihli protokolde taşınmazlar üzerinde federasyon tarafından yapılan tesislerin bedeli karşılığında Bakanlığa dönemi kararlaştırılmış.

Bu bedel Bakanlık tarafından 5/3/2021 tarihi itibarıyla tamamen ödenmiş, üç ay içerisinde federasyon bu binayı, araziyi teslim etmesi gerekirken etmemiş. Federasyona 3 başka tarihte yazı yazılmış ama federasyon -bir zahmet- bunlara da karşılık vermemiş, aradan geçen sürede tesisler devralınamamış. Pekala, ne kadar para ödenmiş? Toplamda 176 milyon 936 bin 447 lira. Bu parayı o günkü kurdan hesaplayıp bugüne baktığımızda karşımıza, 445 milyar 735 milyon lira ödenen bir para çıkıyor. Şunu sormak istiyorum: Aradan geçen bu kadar sürede, bu kadar erken ve süratli bir şekilde bu parayı federasyona ödeyip neden teslim alınmasıyla ilgili gerekli teşebbüslerde bulunmadınız? Şayet teslim almayacaktınız 2039’a kadar bu tahsis esasen vardı, 2020 yılında neden bu tahsisi kaldırdınız ve hâlâ federasyona kullandırmaya devam ediyorsunuz, bunun arkasında ne var? Konuşmanızda da ‘Federasyonumuzun yanındayız, ona destek oluyoruz’ dediniz. Türkiye’de futbolun geldiği durum ortada.”