CHP’li Taşçıer’den “Kartalkaya” açıklaması: Sorumlu denetimi ortadan kaldıran AKP iktidarı

Cumhuriyet Halk Partisi Emek Ofisleri Koordinatörü, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Gamze Taşcıer, Bolu Kartalkaya’da meydana gelen yangın faciasının ana sorumlusunun kamu kontrolünü ortadan kaldıran AKP iktidarı olduğunu belirterek, ‘Gelişmiş ülkelerde 100.000 bireye 10’dan fazla iş müfettişi düşerken, ülkemizde bu sayı sadece 5. Türkiye’de 2 milyondan fazla işyerinde 16 milyondan fazla sigortalı çalışan olduğunu düşündüğümüzde 917 iş müfettişiyle faal bir kamu kontrolü yapmak mümkün değil. Tek adam rejiminde itibarsızlaştırılan kamu kontrolü nedeniyle iş kazaları seri cinayetlere dönüştü’ değerlendirmesinde bulundu. 

“Müfettiş ve denetim” sayısının yetersiz olduğu vurgulanan yazılı bir açıklamada Taşcıer şunları ifade etti:

 “Denetim sistemini mahvettiler”

‘AKP iktidarı, kamu kontrol sistemini adeta çökertmiş ve çalışamaz hale getirmiştir. Kontrol sisteminin etkinliği sadece bir idari mesele değil, direkt halk sıhhatinin temel taşıdır. Lakin AKP iktidarı, kamu faydasını hiçe sayarak kontrol sistemlerini zayıflatmış, modüllü bir yapıyı dayatmıştır. İş müfettişi, SGK müfettişi ve SGK denetmeni gibi bölünmüş bir kontrol sistemiyle aktiflikten söz etmek mümkün değildir. Bu yapının değişmesi ve tek bir çatı altında toplanması gerekiyor. Lakin AKP, uluslararası normları da göz arkası ediyor. Sorumsuzluk bu iktidarda bir norm haline geldi. Bugün, faal bir kontrol sistemi yerine, halkın hayat hakkını riske atan bir sistemsizlikle karşı karşıyayız.

 “İş kazası değil, seri cinayet”

22 yılda 24 facia yaşandı. Bingöl’de, Maraş’ta, Hatay’da zelzeleleri gördük. Pamukova’da, Çorlu’da, Ankara’da tren kazalarına şahit olduk. Patlamalar yaşandı. Soma’da, Ermenek’te, Amasra’da, İliç’te maden cinayetleri işlendi. 54 bin 780 kişi öldü. Bir kamu vazifelisi bile sorumluluk almadı!  Ölen öldüğü ile kaldı. Bu ülkede iktidar için makbul vatandaş, maktul olan vatandaştır.

 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın bilgileri ortada. 2018’de iş müfettişi sayısı 1.097’ydi, 2023’te bu sayı 917’ye düştü. Türkiye’de iş gücü artarken, çalışma hayatını denetlemesi gereken müfettiş sayısı yüzde 20 azaldı. Öbür bir sözle bir iş müfettişi 2.376 iş yerini ve bu iş yerlerinde çalışan 17.891 kişiyi denetlemekle yükümlü. Bu türlü bir sistem sağlıklı olabilir mi?

“Müfettiş sayısının yetersizliği iktidarın çalışan sıhhatini değersiz gördüğünün göstergesidir”

 Gelişmiş ülkelerde 100.000 bireye düşen iş müfettişi sayısı 10’un üstündedir. Türkiye’de ise 100.000 çalışana yalnızca 5 müfettiş düşüyor ve bu sayı, emekçi sağlığı ve güvenliği açısından büyük bir ihmali gözler önüne seriyor. Bu kadar kritik bir alanda müfettiş sayısının yetersiz bırakılması, mlesef iktidarın çalışan sıhhatini, güvenlik hakkını ne kadar kıymetsiz gördüğünün açık bir göstergesidir.

 İş kazalarının ve ölümlerin önlenmesi için aktif kontroller kuralken, AKP iktidarı bu bahiste gerekli adımları atmak bir yana, kontrol düzeneğinin içini boşaltıyor. Dünyanın birçok ülkesinde daha fazla müfettişle bu sorun çözülürken, bizdeki yetersizlik, yalnızca çalışanların değil hizmetten yararlanan yurttaşların da hayatını riske atmaya devam ediyor. Çalışanlarımızın canı, istatistiklere sığdırılacak kadar kıymetsiz değildir! İktidarın bu ihmalkâr tutumu lakin emekçi sağlığı ve güvenliği siyasetinde radikal bir dönüşümle çözülebilir.

Bir iş müfettişinin 50 kişinin çalıştığı bir iş yerinde faal bir kontrol yapabilmesi için günde 10 st ayırdığını düşünelim. 2.376 iş yerini aktif bir biçimde denetleyebilmek için 1.901 iş gününe yani 380 haftaya yani yaklaşık 7,3 yıla ihtiyacı var. Diğer bir deyişle bir senede yapması gereken iş lakin 7 yılda bitebiliyor. Gerçekçi olmayan, insan hayatını öncelemeyen, sorumluluğu yasak savarcasına üzerinden atan bir yapı var. AKP iktidarının kurguladığı kontrol sistemi sadece kağıt üstendedir. Evrak üzerinde kalan kontrol süreci sırf bir ihmal değil, bilerek ve isteyerek halkın hayat hakkının tehlikeye atılmasıdır. Kartalkaya’daki otel yangınında 79 yurttaşımızı kaybettik. Bu bile isteye gerçekleşen bir katliamdır. Denetimsizlik felaketinin en acı tablosudur. Hiçbir Bakanlık sorumluluk almıyor, zira sistem çökmüş durumda. Şayet kontrol sistemleri güçlü olsaydı, bu facianın önüne geçilebilirdi. AKP’nin siyasetleri yüzünden, kontrol yapması gereken kurumlar fonksiyonsuz hale getirilmiş ve halkın güvenliği göz gerisi edilmiştir.

 “İktidar halktan özür dilemek ve hesap vermek yerine her faciadan sonra olduğu gibi tekrar dini ve manevi telaffuzları kullanarak sorumluluktan kaçmayı tercih ediyor”

‘Türkiye, denetimsizliğin ve ihmalin bedelini insan hayatıyla ödüyor. Yüzlerce aile yasa boğulmuşken Erdoğan ‘sabır’ öğütlüyor. Bu yaklaşım, devletin asli görevlerinden biri olan yurttaşlarının güvenliğini sağlama vazifesini unutturmaya çalışmaktır. Halkın güvenliğini sağlamayan, kontrol sistemlerini çökerten bir idarenin ‘sabır’ daveti yapması vicdani değildir. Görüyoruz ki, iktidar halktan özür dilemek ve hesap vermek yerine her faciadan sonra olduğui yeniden dini ve manevi telaffuzları kullanarak sorumluluktan kaçmayı tercih ediyor. ‘Sabrın sonu selamettir’ demek, kontrol sorumluluğunu yerine getirmediğiniz, ihmallerin önünü açtığınız bir ortamda acılı ailelere ‘Bu da geçer’ demekle muadildir. Halbuki bu acılar geçmez. Halkımızın ihtiyacı olan sabır değil; adalet, güvenlik ve devletin yurttaşına sahip çıkacağına dair inançtır.

 ” Kontrol sistemi tek bir çatı altında toplanmalı ve faal bir yerinde kontrol modeli benimsenmelidir”

Bu katliamların önüne geçmek için kamu faydası öncelenmelidir. Kontrol sistemi tek bir çatı altında toplanmalı ve aktif bir yerinde kontrol modeli benimsenmelidir. Şu anda kesimli bir kontrol yapısı var; iş müfettişi farklı, SGK müfettişi farklı, SGK denetmeni başka. Bu yapıyı birleştirmek ve grup başkanlıklarını kent bazında yapılandırarak kontrol kapasitesini artırmak zorundayız. Ayrıyeten, bağımsız kontrolün önündeki mahzurlar kaldırılmalı ve kontrol fliyetlerine siyasi müdahaleler son bulmalıdır. Kamu kontrol sistemi, kamu idaresinin kilit taşıdır. Bu taşı yerinden oynatırsanız, vatandaşların hayat hakkını da yok edersiniz. Biz, halkın ömür hakkını savunmayı ve kontrol sistemini yeniden inşa etmeyi görev biliyoruz.”