CHP’nin “altı ok”unu kim çizdi: Mahmut Akok’un 1977 yılında kaleme aldığı el yazılarını kitaplaştıran torunu anlattı

Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) amblemindeki altı oku çizen Mahmut Akok‘un torunu “Altı Oku Çizerken/Cumhuriyet Kitapları” kitabında süreci anlattı. Dr. Yeşin Üresin, “Bazı kaynaklarda İsmail Hakkı Tonguç adı geçse de dedem, kendi el yazılı anılarında bu görevin kendisine verildiğini, Recep Peker’in talebiyle müzelerde ok biçimlerini incelediğini ve nihayet 16. yüzyıl tipi oklara dayanan, sembolik ve güçlü bir tasarımı oluşturduğunu anlatıyor” dedi.

Nefes yazarı Aytunç Erkin, bugünkü köşe yazısında “Altı Oku Çizerken/Cumhuriyet Kitapları” kitabında ele alınan CHP’nin altı okunu çizen Mahmut Akok’u ele aldı. Erkin, şunları aktardı:

“1927 yılında “Cumhuriyetçilik”, “Halkçılık”, “Milliyetçilik” ve “Laiklik” CHP’nin dört temel ilkesi olarak benimsendi. 1935 yılında “Devletçilik” ve “Devrimcilik” ilkeleri de eklenerek partinin ilkeleri altıya çıkarıldı. Partinin amblemi olan 6 ok bu ilkeleri simgelemekte. Uzun zamandır bir tartışma vardı. Altı Ok’u kim çizdi? Köy Enstitüleri’nin mimarı İsmail Hakkı Tonguç mu yoksa arkeolog Mahmut Akok mu?

Mahmut Akok’un 1977 yılında kaleme aldığı el yazılarını kitaplaştıran (Altı Oku Çizerken/Cumhuriyet Kitapları)” torunu Dr. Yeşin Üresin’in önsözüyle başlayalım:

‘Bu kitapta dedem, CHP’nin simgesi haline gelmiş Altı Ok ambleminin tasarlanmasındaki rolünden de söz ediyor. Bu amblemin kimin tarafından çizildiği konusunda tarihsel tartışmalar var: Bazı kaynaklarda İsmail Hakkı Tonguç adı geçse de dedem, kendi el yazılı anılarında bu görevin kendisine verildiğini, Recep Peker’in talebiyle müzelerde ok biçimlerini incelediğini ve nihayet 16. yüzyıl tipi oklara dayanan, sembolik ve güçlü bir tasarımı oluşturduğunu anlatıyor.

“Bu konuda Işık Kansu’ya özel bir minnet borçluyum: Kendisiyle görüşmemiz, bu anıların gün yüzüne çıkmasına ve yayımlanmasına vesile oldu. Işık Kansu hem Cumhuriyet gazetesi yazarı olarak hem de bu konunun tarihini kamuoyuna taşıyan bir kalem olarak büyük bir adım attı. Onun emekleri olmasaydı, dedemin çizgilerinden ve sözlerinden doğan bu hikâye belki de kitaplaşmayacaktı. Işık Kansu aynı zamanda İsmail Hakkı Tonguç’un akrabası ve Tonguç Belgeliği Vakfı Başkanıdır. Örnek bir gazeteci olarak gerçeğin peşinde koşması ve dedemin amblem çizeri olduğunu belgelemek için çaba göstermesi ailemiz için çok anlamlıdır.

“Yakın tarihlere kadar CHP kaynaklarında da dedemin adı geçmekteydi ve CHP Tarihi Müzesinde adı ve fotoğrafı amblem çizeri olarak yer almaktaydı. Daha sonra partinin web sitesinde amblem çizeri olarak Tonguç’un adına yer verildiğini gördük. Bu kitabın CHP açısından da bu karışıklığın düzeltilmesi için bir vesile olmasını dilerim.’

Neyse ki 19 Ocak’ta CHP, resmi internet sitesinde bu durumu düzeltti ve Mahmut Akok’un adı tarihteki yerini aldı.”