Çin’de #MeToo hareketini başlatan feminist gazeteci Sophia Huang Xueqin nasıl ortadan kayboldu?

BBC, Çin’de #MeToo (#SenDeAnlat) hareketinin başlamasına öncülük eden ve itibarlı bir bursla İngiltere’de üniversiteye kabul edildikten sonra Pekin’de tutuklanan feminist gazeteci Sophia Huang Xueqin’in nasıl ortadan kaybolduğunu araştırdı. 19 Eylül 2021’de gazeteci Sophia Huang Xueqin, personel hakları aktivisti Wang Jianbing ile birlikte Çin’in güneyindeki Guangzhou kentinde havalimanına doğru giderken “ortadan kayboldu”. Huang, bir süre önce İngiliz hükümetinin fonladığı itibarlı Chevening bursunu kazanmıştı ve Sussex Üniversitesinde toplumsal cinsiyet alanında çalışmalar yapmak üzere İngiltere’ye geliyordu. Çin’de, bayan hakları alanındaki haberleri ve aktivizmiyle 2018’de #MeToo hareketinin başlamasına katkıda bulunan Huang, ülkenin önde gelen feministlerinden biri olarak kabul ediliyor. Yedi aydan uzun müddettir gözaltında tutulan Huang’ın emekçi hakları aktivisti Wang ile birlikte “devleti yıkmaya teşebbüs” suçlamasıyla yargılanması bekleniyor. Bu önemli suçlama ikilinin uzun yıllar boyunca mahpusta kalmasına neden olabilir. Çin’in global tesirinin insani sonuçlarını inceleyen China Unbound isimli kitabın yazarı ve gazeteci Joanna Chiu, BBC’ye verdiği demeçte, “Sophia’nın durumu, global kurumların Çinli akademisyenleri ülkelerindeki zulümden müdafaa konusundaki rollerinin geç de olsa geniş çapta sorgulanmasını sağladı.” diyor ev ekliyor: “Huang, Sussex Üniversitesi’nde okumak için İngiliz hükümeti tarafından finanse edilen bir burs almıştı. Bu kurumların onun serbest bırakılmasını savunma sorumluluğu var.” Huang ve Wang’ın kayıp ilanı İkilinin destekçileri son aylarda Londra, Taipei ve Hong Kong’da dayanışma protestoları düzenleyerek #FreeXueBing (#XueBingeÖzgürlük) hashtag’iyle bir kampanya başlattı. Guangzhou gözaltı merkezine ikilinin serbest bırakılması için kartpostallar gönderildi.

İngiltere’deki destekçileri İngiliz kurumlardan Huang’ın davasına karşı daha güçlü bir duruş sergilemelerini talep ediyor. Destekçileri, Sussex Üniversitesini ve Chevening burs programını, Çin hükümetiyle aksi düşmeme dehşetiyle sessiz kalmakla suçluyor. Çinli öğrenciler, Sussex Üniversitesindeki yabancı öğrencilerin yüzde 20’sini oluşturuyor ve tahsil fiyatları çok önemli bir gelir sağlıyor. Huang kaybolduktan derhal sonra Sussex Üniversitesi ve Chevening ortak açıklamasında: “Öğrencimizin nerede olduğu ve güvenliği konusunda telaşlıyız.

İşçimiz Chevening ile birlikte daha fazla detay almak için çalışıyor.” denildi. Lakin kurumlardan hiçbiri bundan sonra kamuoyuna bir açıklama yapmadı. Yorum taleplerimizin akabinde BBC’ye sızdırılan dahili bir e-postada, öğrenciler ve çalışanın Sophia’nın durumunu tartışmamaları konusunda uyarıldığı görülüyor. Üniversite, bunun hassas bir bahis olduğunu ve bilgi muhafaza tasalarını öne sürerek medya taleplerinin basın ofisi tarafından ele alınması gerektiğini söylüyor. Kris, “[Üniversite] geleceğin feminist aktivistlerini ve önderlerini yetiştirdiğini iddia ediyor [ancak] daha sonra öğrencilere bu mevzuyu tartışmamalarını söyluyor. Durum güya Çin’deymişiz gibi.” dedi. BBC’ye cevap veren bir üniversite sözcüsü, üniversitenin “aday öğrencilerinin güvenliği ve nerede olduğu konusunda derin tasa duyduğunu” ve Chevening ve Dışişlerine bağlı diğer ofislerle “düzenli temas halinde” olduğunu söyledi. Huang elinde “Sakin olamam, Chevening bursu kazandım” yazan bir poster tutuyor Aralık ayında, 100’den fazla Chevening akademisyeni, Chevening liderlik takımından ikilinin serbest bırakılmasını ve Dışişlerinin davayla ilgili olarak Çin hükümetiyle diyalog başlatmasını talep eden bir mektubu imzaladı. İngiltere Üniversite ve Kolej Birliği üyeleri de Huang ve Wang’ı savunan bir bildiri yayınladılar. Chevening, BBC’nin yorum taleplerine cevap vermedi. Londra’daki Çinli feminist muharrir Lijia Zhang, BBC’ye, eski bir Çin Komünist Partisi yetkilisini tecavüzle suçlaması üzerine ortadan kaybolan tenis yıldızı Peng Shuai’nin bilakis, uluslararası toplumun Huang’ın davasına sessiz kalmasından “hayal kırıklığına uğradığını” söyledi. Peng’in ortadan kaybolması uluslararası medyada geniş bir şekilde yer aldı ve birçok tenis yıldızı ve Bayan Tenis Birliği (WTA) onu savundu. WTA ayrıyeten Çin’deki turnuvalarını da askıya aldı. Peng Shuai’nin yaşadıkları dünya çapında geniş yankı uyandırmıştı Huang ise, kendi cinsel saldırı tecrübesinden yola çıkarak 2017’de Çin’deki bayan gazetecilerin yüzde 80’inden fazlasının cinsel tacize uğradığını lakin sessiz kaldığını ortaya koyan çok önemli bir anket yaptı.

Ülkenin en yüksek profilli #MeToo olaylarını haberleştirdi ve feminist aktivist Li Qiaochu profiliyle geçen yıl ödül kazandı. Huang kendi tecrübesinden yola çıkarak Çin’de MeToo hareketini başlattı Son yıllarda Çin’de feministler de dahil olmak üzere on binlerce insan hakları aktivisti ortadan kayboldu. Huang daha önce Hong Kong’un 2019’daki demokrasi yanlısı protestoları hakkında kaleme aldığı blog yazısından sonra Çin’de üç ay boyunca gözaltında tutulmuştu. Toronto Üniversitesi’nde Siyaset Bilimi alanında Doç. Dr. Diana Fu BBC’ye yaptığı açıklamada, Huang’ın, Pekin’in sivil toplum üzerinde artan baskılarıyla karşılaşan aktivistlerin yaşadığı zorlukların “simgesi” haline geldiğini söylüyor. Fu: “Hükümet, #MeToo hareketini liberal demokratik bedelleri savunan sınır ötesi hareketin bir modülü olarak algılıyor. Buna aynı bir aktivizmi yalnızca bir örgütlenme tehdidi olarak değil, benzer vakitte ideolojik bir tehdit olarak görüyor.” diyor.

“Batılı düşman güçlerin ajanları”
Destekçileri ve akademisyenler, toplumsal cinsiyet ve diğer sosyal adalet mevzularında hak savunuculuğu yapan Huang ve Wangi pek çok kişinin Batılı düşman güçlerinin casusları olarak yansıtıldığını ve milliyetçi internet trolleri tarafından taarruza uğradığını aktarıyor. Çinli sosyal medya platformu Sina Weibo’da daha önce sansürcü olarak çalışan ve bugün ABD’de yaşayan Liu Lipeng BBC’ye verdiği demeçte: “Çin internet ağında, devletle kontaklı bir kullanıcının yorumuyla sıradan bir yorum arasında ayrım yapmak zordur.” diyor.

Liu, 2011 ve 2013 yılları arasında platformlardaki “hassas” içeriğin silinmesine yardımcı oldu ve günlük 60 bine kadar gönderiyi gözden geçirdi. Liu, Çinli yetkililerin Huang’a karşı bir dezenformasyon kampanyası başlattığını söylüyor. Liu, “Huang çok ünlü bir muhabir. İnternetteki tüm geçmişini silmek son derece zor bir iş, [bunun yerine] insanların onun hakkındaki algısını olumsuz etkileyecek karalayıcı yorumlar yapıldı. Bu, korkutucu bir fenomen.” diyor. Weibo BBC’nin yorum talebine cevap vermedi. İngiltere’deki Çin Büyükelçiliği BBC’ye Çin’in “sosyal eşitlik ve adaleti müdafaaya kararlı olduğunu” ve “insan haklarını ve özgürlükleri müdafaa mazeretiyle Çin devletine karşı dezenformasyon yayan ve devleti karalayan herkese kesinlikle karşı çıktığını” söylüyor. Huang ve Wang’ın davaları Çin’deki savcılara devredilirken, Kris ve diğer denizaşırı destekçileri, içinde bulundukları durum hakkında farkındalık yaratmaya devam etmeyi planlıyor.

Kris, “Çin’in içinde ya da dışında olmak, duvarların içinde ya da dışında olmak gibi. Lakin dışında olmak özgür olduğunuz manasına gelmez” diyor ve ekliyor: “Ancak onlar özgür olduklarında, hepimiz hakikaten özgür olabiliriz.” Jessie Lau, global kimlik, ırk ve cinsiyet bahislerini ele alan Hong Konglu bir müellif ve gazeteci.