Çin’den ABD’ye misilleme

Çin Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) Doğu Cephesi Komutanlığı Sözcüsü Şi Yi, yaptığı açıklamada, “Tayvan etrafında sularda farklı askeri ögelerin ve kuvvetlerin katıldığı müşterek acil durum devriyesi ve gerçekçi muharebe tatbikatı düzenlendiğini” bildirdi.

Tatbikatın, “ABD ile Tayvan’da ayrılıkçılarının son günlerdeki iş birlikçi faaliyetlerine karşı uyarı” niteliğinde olduğunu ifade eden Şi, “Tayvan Çin’in kesimidir ve cephe komutanlığının askerleri, dış güçlerin ve Tayvan bağımsızlık güçlerinin her türlü ayrılıkçı teşebbüsünü bertaraf edecek kararlılığa ve kabiliyete sahiptir.” dedi.

Şi, ABD’nin Tayvan sorunu konusundaki kelamlarının ve aksiyonlarının bir olmadığını, Tayvan bağımsızlık güçlerini daima cesaretlendiğini ifade ederek, “Bu, ikiyüzlü bir tavır ve beyhude bir gayret; durumu daha tehlikeli hale getirmekten diğer işe yaramayacak ve ABD’de bunun önemli sonuçlarıyla yüzleşmek zorunda kalacak.” sözlerini kullandı.

Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tan Kıfey de Tayvan etrafındaki tatbikatın ABD ve Tayvan ayrılıkçıları arasındaki iş birlikçiliğe karşı misilleme hedefini taşıdığı, ulusal güvenliği ve toprak bütünlüğünü korumak için gerekli olduğunu ifade ederek, “PLA savaş buyruğuna hazırdır ve dış güçlerin ve Tayvan bağımsızlık güçlerinin ayrılıkçı teşebbüslerini kararlılıkla bertaraf edecektir.” değerlendirmesinde bulundu.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Vang Vınbin, günlük basın toplantısında, “ABD’nin Tayvan bağımsızlık güçlerinin ayrılıkçı faaliyetlerini açık ve örtük şekilde kışkırtması sadece Çin-ABD bağlantılarında onulmaz sonuçlara yol açmakla kalmayacak, ama ABD de katlanılmaz bir bedel ödetecek.” sözünü kullandı..

ABD Başkanı Biden, evvelki gün yaptığı açıklamada, Çin’in saldırması durumunda ülkesinin Tayvan’ı askeri olarak savunacağını dile getirmişti. Biden, “Tek Çin siyasetinde hemfikiriz. Buna imzamızı attık, akabinde gelen tüm muahedeler bu temele göre yapıldı. Lakin Tayvan’ın güç yoluyla alınabileceği fikri, bu hiç uygun değil.” sözlerini kullanmıştı.

ABD Başkanı, bir gazetecinin, “Açık nedenlerden ötürü Ukrayna çatışmasına askeri olarak dahil olmak istemediniz. Husus buna gelirse, Tayvan’ı savunmak için askeri olarak müdahil olmaya istekli misiniz?” sorusuna Biden, “evet” cevabını vererek, daha önce bu yönde taahhütte bulunduklarını sözlerine eklemişti.

Biden’ın sözleri, daha sonra geri adım atarak “ABD’nin tek Çin prensibine bağlı olduğunu” vurgulasa da, Washington’un Tayvan konusundaki “stratejik belirsizlik” siyasetini terk ettiği yorumlarına yol açmıştı.

Pekin yönetimi, Biden’ın açıklamalarına tepki göstermişti.

Çin-Tayvan uyuşmazlığı

Çin’de İkinci Dünya Savaşı’nın akabinde çıkan iç savaşta Mao Zedong liderliğindeki Çin Komünist Partisinin (ÇKP) 1949’da iktidarı ele geçirmesi ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan etmesi üzerine Çan Kayşek liderliğindeki Çin Milliyetçi Partisi (Kuomintag) üyeleri, Tayvan’a yerleşip 1912’de kurulan “Çin Cumhuriyeti” iktidarının Ada’da sürdüğünü ileri sürerek bağımsızlık ilan etmişti.

Bu teşebbüs, Çin tarafından kabul edilmese de Tayvan temsilcileri, 1971’e kadar Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunda Çin’i temsil etmişti. 1950’ler ve 1960’larda çok sayıda ülkenin diplomatik ilgi tercihini Çin Cumhuriyeti’nden Çin Halk Cumhuriyeti’ne çevirmesinin akabinde 1971’de BM Genel Kurulunda yapılan oylamada, Pekin hükümetinin Çin’in tek yasal temsilcisi kabul edilmesiyle Tayvan’ın uluslararası örgütlerdeki pozisyonu bilinmeyen hale gelmişti.

Pekin yönetimi, “Tek Çin” prensibini benimseyerek Tayvan’ın kendi topraklarının modülü olduğunu savunuyor. Çin, boğaz ve etrafındaki askeri varlığının yanı sıra Tayvan’ın dünya ülkeleriyle müstakil diplomatik ilişkiler kurmasına, BM’de ve diğer uluslararası kuruluşlarda temsil edilmesine karşı çıkıyor.