Çin’in gözetleme teknolojisi dünyada yayılıyor

Batı, güvenliğe oluşturduğu riskler nedeniyle Çin’in teknoloji şirketleri üzerindeki baskılarını artırıyor. Fakat dünya genelinde casusluk tehlikesine karşın, Çin güvenlik kameralarına talep azalmıyor.

Evinizde güvenlik kamerası var mı? Şayet varsa, bunun Çin’in video gözetleme pazarına hakim iki şirketinden birinin, Hikvision ya da Dahua’nın ürettiği bir ürün olma ihtimali, çok yüksek.

Pazar araştırma şirketi IDC’nin son verilerine göre, bu iki şirketin global pazar hissesi 2021 yılında yaklaşık 35 milyar dolara ulaştı, video gözetleme pazarının üçte birinden fazlasını oluşturdu.

Avrupa ülkelerinde, Huawei aynıi Çin şirketleri giderek artan bir oranda güvenlik tehdidi olarak görülüyor. Buna rağmen dünya genelinde aygıtları havalimanlarını, tren istasyonlarını, hatta hükümet binalarını gözetlemek için kullanılan iki video gözetleme devi Hikvision ve Dahua nispeten daha az gündeme getiriliyor.

Oysa basında çıkan son haberlere göre, Almanya’da polis karakolları ve bakanlıklar da dahil olmak üzere çok bir binanın güvenliğinin sağlanmasında on binlerce Hikvision aygıtı kullanılıyor.

Çin Komünist Partisi’nin verilere erişimi var mı?

Her iki teknoloji şirketi kısmen Çin devletinin. Bu nedenle ürünlerinin Avrupa’daki kritik altyapıdaki varlığı, casusluk tehlikesi ve güvenlikle ilgili tasaları artırıyor. Uzmanlar, Pekin’in bu sistemlere erişimi olabileceği, gizlice dataları temin edebileceği konusunda ihtarlarda bulunuyor.

Bu çeşit güvenlik ihlallerini tespit etmek son derece zor. Berlin merkezli Mercator Enstitüsü’nün araştırmacılarından Antonia Hmaidi ise Çin’de zati şirketlerin datalarını hükümetle paylaşmak zorunda olduklarına işaret ediyor.

Hmaidi, “Çin maddelerine baktığımızda şunu açıkça görüyoruz: Her Çin şirketi, kendisinden talep edildiği takdirde, elindeki dataları hükümetle paylaşmak zorunda. Buna Çin şirketlerinin ülke dışında topladıkları ama benzer vakitte Çin Halk Cumhuriyeti’nde depoladıkları bilgiler dahil” bilgisini aktarıyor.

Çin şirketleri esasen bu nedenle pek çok ülkede yasaklanıyor. Her ne kadar telekomünikasyon şirketleri Huawei ve ZTE daha çok gündemde yer alsa da, Hikvision ve Dahua’yı da dizginleme eforları giderek ivme kazanıyor.

Güvenlik riskleri ve insan hakları ihlalleri

Avustralya ve İngiltere 2022 sonu itibarıyla bu iki şirketin ürünlerini hükümet binalarından ve hassas bölgelerden uzaklaştırma kararı aldılar.

ABD ise “ulusal güvenliğe oluşturduğu kabul edilemez risk” gerekçesiyle bu şirketlerin ürünlerinin satışını ve ithalatını büsbütün yasakladı.

Her iki şirket, yalnızca güvenliğe oluşturdukları risk bağlamında değerlendirilmiyor. vakitte insan hakları ihlallerini mümkün kılmakla suçlanıyorlar. Örneğin birçok bağımsız raporda Hikvision’ın Çin’in Uygur azınlığa uyguladığı zulümde kullanılan video teknolojisini sağladığı bilgisi yer alıyor.

Pazar hakimiyetine giden yolda kuşku uyandıran noktalar

Madem böylesine önemli kaygılar vardı, o zaman bu iki Çin şirketi nasıl oldu da global pazarda böylesine bir hakimiyet kurabildi?

Cevabı fiyat etiketlerinde bulunabilir: Dijital haklar alanında faaliyet gösteren Access Now’ın 2021 raporuna göre Hikvision ekipmanlarının fiyatları, rakiplerinden neredeyse on kat daha ucuz. Rekabet kuralları bağlamında bu kadar büyük bir fiyat farkının makul münasebetlerle açıklanması çok zor.

Pazar araştırma şirketi IDC’nin video gözetleme konusunda uzmanlaşmış pazar analisti Mike Jude, bu şirketlerin teknolojilerini ucuz fiyata satmasında Çin hükümetiyle yakın bağlarının tesirli olduğuna dikkat çekiyor. Jude, bunun da söylediği söz edilen şirketlere, bilhassa video gözetleme pazarının büyük bir potansiyele sahip olduğu Global Güney’deki daha fakir ülkelerde, çok belirleyici bir avantaj sağladığına işaret ediyor.

Latin Amerika ucuz fiyatların cazibesine kapıldı

Örneğin Latin Amerika için analistler bu alanda önümüzdeki birkaç yıl için yıllık yüzde 13’ün üzerinde bir pazar büyüme oranı öngörüyor.

Bölgedeki hükümetler, biyometrik tanıma sistemleri dahil, video gözetleme yeteneklerini geliştirmeye başladı. Fakat birçok ülkede, data müdafaa kanunları ve düzenlemeleri, ilgili makam ve şirketleri sorumlu tutmak için yetersiz. Access Now isimli sivil toplum kuruluşu, bunun bireylerin mahremiyetine, bilgilerin saklılığına, tehdit oluşturduğu görüşünde.

Bölge ülkelerindeki hükümetler, kamudaki video gözetleme faaliyetleri için çoklukla Çinli üreticilere yöneldi. Bunda yalnızca ucuz fiyatlar tesirli olmadı.

Hikvision, birtakım ülkelerde test sürüşü yahut Covid-19 salgını sırasında olduğu enfeksiyonların tespiti için, bedelsiz ekipman sağlayarak da varlığını güçlendirdi. Yeniden IVPM’nin raporuna göre şirket, Brezilya’da montaj tesisi açtı ve Meksika’nın en büyük güvenlik sistemleri şirketini de satın aldı.

Siber güvenlik riskleri nasıl azaltılır?

Gözetleme teknolojileri pazarı Latin Amerika’da olduğu aynıi dünya genelinde de büyümeye devam edecek.

Batı yaptırımlarının Hikvision ve Dahua’nın faaliyetleri üzerinde nasıl bir tesirde bulunacağını öngörmek zor olsa da, bu şirketlerin ürünlerine yönelik talebin yakın gelecekte azalması beklenen görünmüyor.

Video gözetleme sistemleri tarafından toplanan dataları korumak için Çinli şirketleri dışlayan yasaklar ve yaptırımlar bir tahlil sağlayabilir. Lakin siber güvenlik uzmanı Antonia Hmaidi’ye göre gözetleme sistemleri ile ilgili daha kapsamlı güzelleştirmeye gidilmesi gerekiyor.

Hmaidi, bunun nedenini de Almanya’yı örnek göstererek anlatıyor. Almanya’da bu sistemlerin düzenli olarak güncellenmediğini, bunun da bu sistemleri siber hücumlara karşı savunmasız bıraktığını aktaran Hmaidi, “Ve Çin’de faaliyet gösteren, devlet dayanaklı ve özel aktörlerin, bu alanda çok faal olduklarını da biliyoruz” dedi.

Antonia Hmaidi’ye göre siber güvenliğin güçlendirilmesi için daha uzun vadeli tahliller gerekli. Bunun için de tüm video gözetleme sağlayıcılarının aygıtlarını güncellemek ve ideal olarak da sunucularını otoriter rejimlerin erişiminin dışında tutmalarını zarurî kılmak gerekiyor.

Ancak global trendler, şimdi bu yönde ilerleme kaydedildiğine işaret etmiyor.

DW Türkçe’ye manisiz nasıl ulaşabilirim?