İstanbul
Parçalı Bulutlu
17°C
İstanbul
17°C
Parçalı Bulutlu
Salı Çok Bulutlu
20°C
Çarşamba Yağmurlu
11°C
Perşembe Az Bulutlu
14°C
Cuma Parçalı Bulutlu
16°C
enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
DOLAR
44,8753 EURO
52,8647 ALTIN
6.924,81 BIST
14.510,74 Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Covid-19 belirtileri her yeni varyantla birlikte nasıl değişti?
JN.1, Sars-CoV-2’nin evvelki varyantlarıyla benzer semptomların birçoklarına sahip: Boğaz ağrısı, yorgunluk, baş ağrısı ve öksürük
Televizyon imalcisi ve gazeteci Mehdi Hasan, birkaç hafta önce sosyal medya hesabında yaptığı paylaşımda, “Neredeyse dört yıldır Covid-19’dan kaçmayı başardım.fakat 2023’ün sonunda beni de yakaladı” dedi.
Semptomların hafif olduğunu belirten Hasan, son vakitlerde ilk defa Covid’e yakalandığını bildiren çok sayıda bireyden birisi.
Covid-19 hadiseleri, geçen Eylül ayında Fransa’da ortaya çıkan JN.1 Covid varyantıyla birlikte yeniden yükselmeye başladı. ABD Hastalık Denetim ve Tedbire Merkezi’ne (CDC) göre, bu varyant Ocak ayı başındaki yeni enfeksiyonların yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor.
Hem CDC hem de İngiliz yetkili sağlık ünitelerinden elde edilen bilgiler, Covid-19 nedeniyle hastaneye yatışların ve ölümlerin Ocak 2023’e kıyasla bariz şekilde düşük olduğunu gösteriyor.
Hekimler, Covid-19 semptomlarını PCR testi olmaksızın gripten ayırt etmenin neredeyse imkansız olduğunu söylüyor.
Covid’in ilk ortaya çıktığında, şuur bulanıklığı, bitkin hissetme, tat ve koku kaybıi çok tuhaf, meçhul semptomlarla tanımlandığını belirten Londra’da pratisyen tabip Ziad Tukmachi, “Şimdi, klinik olarak griple birbirinden ayırmak çok zor. Covid-19 semptomlarının gribe daha benzer semptomlara dönüştüğünü hissediyorum” diyor.
Tüm bunlar virüsün evrim geçirerek giderek daha az hasta edici hale geldiğini düşündürse de, epidemiyologlara göre daha fazla detay söz konusu.
University College London’da moleküler viroloji profesörü Greg Towers, “Virüs çoğu zaman daha az patojenik olmak zorunda değil. Daha çok, evvelce SARS-CoV-2 ile karşılaşmış ve bağışıklık sistemlerini daha iyi düzenleyen insanları enfekte ediyor, bu nedenle bu insanların hastalanma eğilimleri daha düşük” diyor.
Towers’a göre pandemi müddetince alınan en çok önemli ders, hastalarda ortaya çıkan semptomlar büyük ölçüde evvelki bağışıklık durumuna bağlı olması.
2024’te ise bu durum, söylediği söz edilen kişinin kaç sefer Covid’e yakalandığı, aşılanıp aşılanmadığı ve aşı kaynaklı bağışıklığının azalıp azalmadığı karmaşık bir sürü faktöre bağlı.
ABD’deki New York İl Üniversitesi’nde epidemiyolog Denis Nash, son destek aşılarının üzerinden uzun bir süre geçmişse Covid-19 ile ilk defa karşılaşan bireylerin daha büyük risk altında olduğunu söylüyor.
Hala bir şekilde Covid bulaşmamış insanlar olduğunu vurgulayan Nash, “Eğer bu şahıslar aşılanmamış yahut eksik aşılanmışlarsa, şiddetli ve uzun periyodik semptomlar açısından en yüksek riske sahipler” diyor.
Ancak, Sars-CoV-2 yahut bilinen ismiyle Covid-19, daima olarak mutasyona uğruyor, bu da insan bedenine tesir etme biçimini zor algılanır şekilde değiştiriyor. Örneğin JN.1 varyantı, diğer Omicron alt varyantlarına kıyasla bağışıklık sisteminden kaçma konusunda daha yüksek bir kabiliyete sahip. Fakat bu aynı vakitte insan bedenini etkileme halini de değiştiriyor.
Virginia Commonwealth Üniversitesi Tıp Fakültesi’ndeki araştırmacıların 2023’te yaptığı bir çalışma, pandeminin başlarına kıyasla, Omicron varyantının bulaştığı bireylerin koku ya da tat alma duyularını kaybetme olasılıklarının yalnızca yüzde 6-7 olduğunu ortaya koydu.
İngiltere’deki Exeter Üniversitesi’nde kardiyometabolik sağlık alanında çalışan Doç. Dr. David Strain BBC’ye yaptığı değerlendirmede, bunun yerine hastalarının JN.1 ya da EG.5 varyantları ile enfekte olduktan sonra ishal ya da baş ağrısı şikayet mümkünlüğünün daha yüksek olduğunu söylüyor.
Towers ise “Viral tropizmde, yani hangi hücrelerin enfekte olacağı konusunda büyük bir değişim oldu” diyor ve şöyle devam ediyor:
“Bu da spike proteininin dizilimi tarafından yönetilen bir durum. Dünyada neredeyse herkes enfekte oldu yahut aşılandı. Bu nedenle de virüs bulaşmaya devam etmek için bu bağışıklık sistemlerinden kaçmak için büyük bir baskı altında. Spike proteini de bu yüzden çok gelişti. Bu da virüsün bedene giriş yapmak için farklı hücreleri enfekte etmesine yol açıyor, işte bu yüzden insanlar artık koku ve tatlarını kaybetmiyor.”
Araştırmacılar Sars-CoV-2 enfeksiyonunun daha güç algılanan sonuçlarının virüsün varyantları arasında farklılık gösterip göstermediğini anlamak üzerine çalışmalarını sürdürüyor. benzer vakitte herhangi bir farklılığın aşı kaynaklı muhafazanın azalmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığını da anlamaya çalışıyorlar.
Mevcut kaygılardan biri, virüsün mikro pıhtılar oluşturarak kan damarlarına ve iç organlara zarar verme kabiliyeti. Exeter Üniversitesi’nden Doç. Dr. David Strain’in gördüğü hastalara dayanarak, yaklaşık bir milyon kılcal damardan oluşan bir organ olan böbrek bilhassa savunmasız görünüyor.
Bunların yalnızca müşahedelerden ibaret olduğunu söyleyen Strain, yeni JN.1 varyantında mikrovasküler yani küçük kan damarları ile ilgili komplikasyonlar ve böbrek fonksiyolarında daha kötü görünen kimi değişiklikler gördüklerini söylüyor:
“Ancak bunun varyanttan dolayı mü yoksa birçok insanın en son aşılarının üzerinden 18 ay ile iki yıl geçmiş olmasından mı kaynaklandığını söylemek zor.”
Ağustos 2023’te yapılan bir çalışma mikro pıhtıların uzun Covid’in bir sebebi olabileceğini öne sürdü. Araştırmacılar şu anda kronik hadiselerde daha fazla artış görebileceğimizden telaş ediyor. Bununla birlikte, bunun yeni varyantın mı yoksa toplum bağışıklığının azalmasının mı bir sonucu olduğunu ayırt etmek güç.
Imperial College London’da immünoloji profesörü olan Danny Altmann, “Mart-2020 yaz döneminde yapılan çalışmalar, herhangi bir olayda uzun Covid riskinin yaklaşık yüzde 10 olduğunu gösteriyor” diyor.
“Şimdi çok daha fazla enfeksiyon var ve uzun Covid riski, daha hafif bir varyant nedeniyle değil, aşı dozlarından bir dereceye kadar korunma nedeniyle düşmüş görünüyor. İsveç’te yapılmış bir çalışmaya dair yayımlanan bir makale, muhafazanın her ek dozla birlikte arttığını gösteriyor.”
Tüm bunlar da aslında tüm yaş grupları için aşı desteklerini şimdiki tutmanın ne kadar çok önemli olduğunu gösteriyor. Siyasetçiler uzun vakittir Covid’i geride bırakmaya istekli olsa da Strain, farklı varyantların bize nasıl bulaşmaya sürdüğünü izlemeye devam etmenin hayati kıymet taşıdığını söylüyor.
Strain, “Belirtiler bir varyanttan başkasına değişiyor gibi görünüyor” diyor ve şöyle devam ediyor:
“İlk semptomun baş ağrısı olduğu periyotlar de oldu, daha gastrointestinal (sindirim sistemiyle ilgili) olduğu periyotlar de. Hepimiz olağan hayatımıza geri dönmek istiyoruz ama gerçek şu ki Covid hiçbir yere gitmiyor.”
JN.1’in belirtileri neler?
Son vakitlerde enfeksiyonların artmasında rol oynayan JN.1, Sars-CoV-2’nin evvelki varyantlarıyla semptomların birçoklarına sahip: Boğaz ağrısı, yorgunluk, baş ağrısı ve öksürük.
Belirtilerdeki farklılıklar çoklukla kişinin sağlık durumuna ve bağışıklık sistemine bağlı. Lakin birtakım uzmanlar, JN.1 enfeksiyonunun en yaygın ilk belirtileri arasında ishal ya da baş ağrısı olduğunu bildiriyor. Daha az sayıda hasta koku alma duyusunu kaybediyor.
Yorumlar