Covid: Çin’de halk neden yeni bir kapanmadan korkuyor?

Çin’in başşehri Pekin’de yetkililerin neredeyse tüm kent sakinlerinden Covid testi yaptırmalarını istemesi halk arasında panik yarattı. Pekinliler, yeni bir kapanma geleceği konusunda kaygılı.

Dünyada Covid pandemisine karşı en sert siyasetlere sahip ülkelerin başında gelen Çin’de milyonlarca insan hâlâ tam yahut kısmi kapanma tedbirleri altında yaşıyor.

Şanghay’da günlük hayatı derinden etkileyen sert tedbirlerin Pekin’e de gelmesi ihtimali dehşet yaratıyor.

Pekala Çin’de tam olarak neler oluyor?

Pekin’deki toplu testler hakkında ne biliniyor?

Yetkililer Pekin’in en ağır nüfuslu bölgesi olan Chaoyang’da Pazartesi günü Covid testleri yapmaya başladı. Bu toplu testlerin yapıldığı bölgelerin sayısı Cumartesi günü 12’ye çıktı.

Covid virüsünün geçen 7 gün içinde ne kadar yayıldığını ölçmek için milyonlarca insan haftada üç defa test yaptırmak zorunda bırakılıyor.

Pekin’de 21 milyona yakın insan yaşıyor.

Halk neden paniğe kapıldı?

Pekin halkı karantina kaygısıyla marketlerden yemek stoklamaya başladı.

Başkentteki bu mecburî toplu Covid testi uygulaması, ülkenin en büyük kenti Şanghay’daki karantina ilan edileceği korkularını alevlendirdi.

Nüfusu 25 milyon olan Şanghay, Nisan ayının başından beri sıkı kapanma tedbirleri altında yaşıyor. Halkın besin kıtlığı ile mücadele ettiği bildiriliyor.

Konutlarına kapanan insanlar, yemek ve su sipariş etmekte zorlanıyor. Birçok insan da hükümetin zerzevat, et ve yumurtadan oluşan kolilerini bekliyor.

Kent halkına çok kısıtlı mühletlerle konuttan çıkmaları müsaadesi veriliyor. Bu ortada sosyal medyada paylaşılan ve insanların panik içinde alışveriş yaptığı görüntülerde halkın neredeyse marketleri yağmaladığı görülüyor.

İnsanların gereğince besin stoku olmadığı için güvenlik işçisiyle karşı karşıya geldiği görüntüler da sosyal medyada dolaşıyor.

Pekin’in mukadderatının de aynı olacağından korkan başkentliler, besin ve diğer gereçleri stoklamak için süpermarketlere akın etti.

BBC Çin Muhabiri Stephen McDonell, artan talebe yetişebilmek için besin tedarikçilerinin temel malların stokunu neredeyse 5 katına çıkardığını bildirdi.

BBC’ye konuşan yaşlı bir Pekin sakini, el sabunu, dezenfektan, süt, zerzevat ve diğer temel gereksinimlerin olduğu pazar torbalarını göstererek “Biraz panikliyoruz. Paniklememek imkansız” diyor.

Çin’de Covid ne kadar yaygın?

Chandong eyaletinde toplu testler üzerinde çalışan sağlık uzmanları

McDonell, Chaoyang’da 3.5 milyon beşere test yapılmasının akabinde resmi verilere göre yalnızca 33 olayın daha kayda geçtiğini ifade ediyor.

Şanghay’da ise durum farklı. Şehirde günlük vaka sayıları azalıyor olsa da toplam Covid hadiselerinin sayısı hâlâ yüksek seyrediyor.

Salı günü 16 bin hadisenin tespit edildiği şehirde 52 kişi daha ömrünü yitirdi.

Pekinli yetkililer Covid olaylarının denetim altında olduğunu ve şehirde yeni bir kapanma olmayacağını söylüyor.

Pekin yerel idaresinin sözcülerinden Şu Hejian, “Şu anda epidemiyolojik araştırmalar ve bulaşın denetim edilmesi konusunda Pekin iyi bir iş başardı. Aktif korunma ve denetim tedbirleri de alındı. Yeni olaylar da denetim altına alınıyor” dedi.

Lakin bu açıklamalar herkesi güvende hissettirmiyor.

BBC’ye Şanghay’dan konuşan Ekonomist Andy Şie, “Yaklaşık bir hafta içinde Pekin’in Şanghay’a dönüşeceğini düşünüyorum zira Omicron varyantının ne kadar süratli yayıldığını biliyoruz” diye vurguluyor.

Andy Şie, “Şu anda yapılanların Covid’i durdurmaya yetmediğini düşünürsek, iki hafta içinde Pekin’in de Şanghay’la aynı duruma geleceğini varsaymak durumundayız” diye ekliyor.

Çin’in ‘Sıfır-Covid’ siyaseti ne?

Şanghay’da Nisan ayının başından beri halk karantina altında yaşıyor.

Çin’de Sıfır-Covid siyasetinin maksadı, yalnızca olayların kritik üst hududun altında tutulmasını amaçlamak değil, virüsün üremesini tamamen durdurmak.

Bunun için de test ve takip, izolasyon, kapanma ve aşılama aynıi ilaçlı yahut ilaçsız birtakım tedbirlere başvuruluyor.

Pandeminin ilk vakitlerinde bu yaklaşım yalnızca anakara değil Hong Kong tarafından da benimsenmiş, Yeni Zelanda aynıi birçok ülke de bu siyasetlere başvurmuştu.

Lakin günümüzde pek çok ülke virüsle yaşamanın yollarını aramayı tercih ediyor.

Çin’in bu siyasetinin getirdiği zorluklar, Delta daha çok yayılan varyantların ortaya çıkmasıyla daha görünür oldu.

“Ekonomiye olan olumsuz tesirleri ve toplumdaki rahatsızlığa karşın merkezi hükümet bu siyasette ısrar edecek görünüyor” diyen BBC Çince Servisi Editörü Howard Zhang, sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Uzmanların çoğu Çin’de kapanma ilan edilen kentlerin sayısının artmasının, bu siyasetin başarısız olduğuna bir işaret olduğunu söylüyor. Kimilerine göre Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, siyasi sebeplerle bu politikayı sürdürmekte ısrar ediyor.”

Global ekonomiyi nasıl etkileyecek?

Uzmanlara göre bilhassa gelişmekte olan Asya ülkelerinde üretim bu siyasetten etkilenecek.

Çin’deki varlık yönetimi şirketi Nomura’ya göre ülkede 46 şehirde tam yahut kısmi kapanma uygulanıyor. Bu da söylediği söz edilen kentlerde üretimi ve tüketicileri etkileyebilir.

Şanghay’daki karantina da dünyanın en büyük limanında yük konteynerlerinin yığılmasına neden oldu zira sınırlamalar ulaştırmayı olumsuz etkiledi.

Tedarik zinciri bilgilerini takip eden ‘project44’, tırlar tarafından taşınıp dağıtılmak için Şanghay limanında duran yük konteynerlerinin ortalama 12 gün buradan alınmayı beklediklerini kaydetti.

Geçen yıl Çin’den ihracatın yüzde 27’si bu liman üzerinden yapılmıştı.

Çin’in diğer ülkelerdeki üretim için gereken malları ihraç etmesinin ne kadar çok önemli olduğunu düşünürsek, dünyanın geri kalanı da bu yaşananların tesirlerini hissedebilir.

Capital Economics’ten global ekonomi uzmanı Ariane Curtis’e göre, Çin’deki yeni tedbirlerin ticarette yarattığı aksaklıklar devam ederse bundan en çok Asya’daki gelişmekte olan ülkeler etkilenecek. İmalat sektörü için gereken mallar için Çin’e ziyadesiyle bağımlı olan Kamboçya ve Vietnam, bu ülkelerin başında geliyor.

ABD ve Japonya gibi gelişmiş ülkelerin de, bilhassa elektronik bölümündeki tedarik zincirinin devamı için Çin’e ihtiyacı var. Bu dallarda aksama yaşanması da mümkün.

Curtis, aksamalara dair dataların şu an için “sınırlı” olduğunu lakin Çin’de kapanmaların daha fazla kente yayılmasının “küresel tedarik zincirlerini” riske atabileceğini vurguluyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF) de bu ayın başlarında yaptığı açıklamada Çin’deki kapanmaların Rusya-Ukrayna savaşının tesirlerini daha da kötüleştirebileceği ihtarında bulunmuştu.

Hakikaten savaş nedeniyle IMF global büyüme kestirimini yüzde 4,4’ten yüzde 3,6’ya düşürdü. Bu oran geçen yıl yüzde 6,1’di.

Asya’da geçen yıl yüzde 6,5 olarak kayda geçen ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 4,9 seviyesinde kalacağı belirtiliyor.

IMF’nin açıklamasında, “Tedarik zincirlerindeki mümkün dağılmalar ve buna eklenen jeopolitik tansiyonlar, geçtiğimiz on yıllar içinde gelişen bu bölge için uzun vadede risk oluşturmaya devam ediyor” sözleri yer aldı.

• Şanghay’da Covid hastalarının kapısına elektronik alarm takılacak
• Şanghay’da karantina altında yaşamak: İki modül çürümüş pirzolaya 60 dolar verdim
• Şanghay neden ‘gevşetilmiş’ Covid tedbir siyasetini bıraktı?