Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Uçum: Cumhuriyet ve Demokrasiyi güçlendirecek yeni bir anayasa artık kaçınılmaz bir gerekliliktir

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, “Türkiye’nin; milli devlet, millet, ülke, vatandaşlık, devlet lisanı, milli hukuk, milli yargı, halk, seçmen, toplum, aile ve birey açısından mevcut teminatları koruyacak, eksikleri giderecek, garantileri geliştirecek, Cumhuriyet ve Demokrasiyi güçlendirecek yeni bir anayasaya kavuşması artık kaçınılamaz bir gerekliliktir.” dedi.

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Uçum, X hesabından “Yeni Anayasa Notları (2) Anayasa: Bir Garantiler Sistemi!” başlığıyla yayınlandığı yazısında şunları kaydetti: 

“Anayasa bir garantiler (teminatlar) sistemidir”

“Literatürde “anayasa nedir?” sorusuna birçok yanıt verilir. En sade tariflerden biri şu olabilir: Anayasa, devletin nitelikleri ve teşkilatı ile vatandaşın haklarını, özgürlüklerini ve ödevlerini düzenleyen esas yahut üst kanundur. Yapılan her tarif bu tanıma da tenkit yöneltilebilir. Teorik olarak anayasa tartışmaları hep devam edecektir; zira teori bunu gerektirir. Bununla birlikte bir anayasa, devlet ve vatandaş açısından ne ifade eder sorusu daha pratiktir. aynı şekilde anayasanın devlet ve vatandaş için fonksiyonu ne olmalıdır sorusu da sorulabilir. Bu soruların en kısa yanıtı şudur: İşlevsel açıdan anayasa bir teminatlar (teminatlar) sistemidir.

“Yeni anayasa bunları mı çözecek demek, mevzuyu şuurlu olarak çarpıtmaktır”

Yeri gelmişken belirtelim: Bir anayasanın işlevi direkt icrai olmak değildir. Anayasa, teminatlar oluşturmanın yanısıra aynı vakitte icrai yapılara ve süreçlere çerçeve çizen, ödev ve sorumluluk yükleyen bir düzen oluşturur. Bu nizamı işletmek devlet erklerinin yani icrai mercilerin vazifesidir. Bu nedenle uygulama meselelerini ya da genel sorunları öne çıkararak ‘Yeni anayasa bunları mı çözecek?’ demek, mevzuyu anlamamak ya da şuurlu olarak çarpıtmaktır. Bir anayasa hangi konularda garantiler oluşturmalıdır? Asıl bahis budur.

“Serbestlik fetişizmi tuzağına düşmemek gerekir”

Elbette günümüzde temel hak ve özgürlükler, anayasa ile teminat altına alınır. Fakat anayasanın sadece ferdi hak ve özgürlüklere ilişkin bir teminat sistemi üretmesi kâfi olmaz. Bir anayasanın sırf bireyi değil, aileyi, toplumu ve devleti de garanti altına alacak bir istikrara sahip olması gerekir. Bilhassa anayasanın sırf ferdî özgürlükleri müdafaaya odaklanması gerektiğini savunan görüşlerin neoliberal bir hukuk anlayışından doğduğu açıktır. Kişisel hak eksenli paradigma olarak savunulan bu görüşler, aslında milli devleti zayıflatan ve global emperyalizme hizmet eden uygulamaların kapısını açmaktadır. Şayet anayasa neoliberal hukuk anlayışlarına karşı milli hukuku müdafaa misyonunu yerine getiremezse, o ülkenin bağımsızlığı erozyona uğrar ve global sermaye, devletin egemenlik alanını aşındırmaya başlar. Bu nedenle hak ve özgürlükleri, global sistemin ideolojik dayatmalarına karşı aslına uygun şekilde anlamak ve ‘serbestlik fetişizmi’ tuzağına düşmemek gerekir. Her şeyin serbest olması özgürlük değildir. Neredeyse sınırsız hürlüğe sahip sosyal medya ve dijital mecraların nasıl bir anti-özgürlük alanı ürettiği ve dijital faşizme yol açtığı bunun en yıkıcı kanıtlarından biridir.

“Milli olan korunmazsa her türlü dış müdahaleye açık hale gelir”

Günümüzde anayasanın fonksiyonu yalnızca bireyin haklarını korumakla sınırlı değildir. Bugün anayasalar bireyin haklarının yanında genel olarak milli olanı özel olarak milli devleti, milli hukuku, milli yargıyı korumak zorundadır. Aksi halde ülkenin varlığını sürdürmesi zorlaşır. Şayet bir anayasa milli olanın özünü ve asıllarını koruyamazsa o devlet iç bütünlüğünü kaybeder ve her türlü dış müdahaleye açık hale gelir.

“Anayasa’nın öncelikle milletin birliğini garanti altına alması gerekir”

Bir ülkenin global sistem içinde hukuken nasıl konumlandığı anayasal unsurlarla belirlenir. Milli devlet, milli hukuk ve milli yargıyı zayıflatan bir anayasal sistem ülkenin bağımsızlığını tehdit eden bir anayasal risk oluşturur. Bu riski pozitif hukuk açısından ortadan kaldırmak için anayasanın öncelikle ülkenin bağımsızlığını ve bağımsızlığın ana güçlerinin başında gelen milletin birliğini teminat altına alması gerekir.

“Türkiye’de yeni anayasa ihtiyaçtır”

Türkiye’de yeni anayasa her şeyden önce daha güçlü bir teminat sistemi için gereksinimdir. Zira mevcut anayasa, hiçbir mevzuda tam garanti sağlayan bir norm nizamına sahip değildir. Türkiye’nin; milli devlet, millet, ülke, vatandaşlık, devlet lisanı, milli hukuk, milli yargı, halk, seçmen, toplum, aile ve birey açısından mevcut garantileri koruyacak, eksikleri giderecek, teminatları geliştirecek, Cumhuriyet ve Demokrasiyi güçlendirecek yeni bir anayasaya kavuşması artık kaçınılamaz bir gerekliliktir. İzleyen yazıda bu mevzulardaki garantilerin neler olduğunu ele alacağız.”

Mehmet Uçum: Yeni anayasa; Türk milleti, Türk vatandaşlığı ve resmi lisan Türkçe üzerinden tartışılacak