Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın’dan Ukrayna-Rusya açıklaması: Türkiye olarak bu süreçte garantör olmaya olumlu baktığımızı ifade ettik

Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın

Kalın, TRT Haber’de canlı yayınlanan Sıcak Nokta programında gündemi değerlendirdi, soruları yanıtladı.

Konuşmasına bu gece başlayacak ramazan ayını tebrik ederek başlayan Kalın, bu ayın, içeride ve dışarıda barış, huzur, selamet ve sekinetin hakim olmasına vesile olmasını temenni etti.

İstanbul’da yapılan Rusya, Ukrayna müzakerelerinin, Türkiye’de yapılan ikinci görüşme olduğunu hatırlatan Kalın, “Ukrayna savaşında şu ana kadar yaklaşık 5 haftayı geride bırakıyoruz. En manalı, en içerikli, en fazla ara alınan toplantılardan bir tanesi oldu diyebiliriz. Hatta şu ana kadarki en kapsamlı toplantı diyebiliriz.” diye konuştu.

Müzakerelerin sonuçlarının de görülmeye başlandığını dile getiren Kalın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın dün Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenski ile bugün de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini hatırlattı.

“Adım adım, tedrici olarak kademeli bir şekilde yürüyecek bir süreç var önümüzde”

İbrahim Kalın, şöyle konuştu:

“Hem Dışişleri Bakanımız hem Savunma Bakanımız hem bizler, diğer arkadaşlarımız Rus ve Ukraynalı muhataplarımızla bundan sonra da yakın temas içerisinde olacağız. Tabii bir toplantıda, bir müzakerede, bir görüşmede bu savaşın sona ermesini beklemek gerçekçi olmaz. Adım adım, tedrici olarak kademeli bir şekilde yürüyecek bir süreç var önümüzde. Bu toplantılar ne kadar sık yapılırsa, bu görüşmelerden ne kadar çok başlıklar çıkartılırsa ve bu liderler seviyesinde diplomasiye de katkı sağlarsa, biz bu savaşı daha kısa sürede sona erdirmek için bir şansı yakalamış oluruz. Bizim gayretimiz, çabamız de bu tarafta.”

Bütün dünyanın “Niye Türkiye?” sorusunu sorduğunu dile getiren Kalın, Türkiye’nin, Ukrayna’nın toprak bütünlüğü ve egemenliği prensibine bağlı olarak Rusya’yla da köprüleri atmadan iki tarafın itimadını sağlamış, dünyadaki birkaç ülkeden birisi olarak devreye girdiğini söyledi.

Kalın, Türkiye’nin Rusya ve Ukrayna bağlarının güven aslına dayalı olduğunu vurgulayarak, “Yaklaşık 10 yıldır Cumhurbaşkanımızın Rus Devlet Lideriyle ilgili, diğer arkadaşlarımızın muhataplarıyla geliştirdiği ilgi bugün bu krizin aşılmasında en çok önemli rolü oynayan aktör haline getirdi Türkiye’yi.” dedi.

Şu anda odaklanılması gereken şeyin bu savaşın sonlandırılması olduğunu anlatan Kalın, “Bizim uğraşımız da bu iletişim kanallarını açık tutarak, müzakere çerçevesini doğru oturtarak, iki tarafın itimadını kazanarak ve koruma ederek bu süreci ilerletmek.” diye konuştu.

Kalın, Ukrayna ve Rusya arasında sahada şimdi müzakerelerdeki son durumun ne olduğuna ilişkin soru üzerine, sahada zahmetli alanların var olduğunu, tam formel manada kapsamlı ve daima bir ateşkes ilan edilmediğini, bunun tam bir çekilmeye ne zaman dönüşeceği ve kalıcı bir ateşkesin kaidelerinin nasıl oluşturulacağını dikkatle takip edeceklerini dile getirdi.

Putin ve Zelenski’nin İstanbul’da bir araya gelip gelmeyeceğine ilişkin soru üzerine, şimdi bir tarih vermek için erken olduğunu, görüşmenin olup olmayacağına dair bir iddiada bulunmanın kolay olmadığını söyleyen Kalın, “Bizim beklentimiz, umudumuz, dileğimiz bu görüşmenin bir an önce gerçekleşmesi.” dedi.

Kalın, bütün savaşlarda lakin liderler seviyesinde bir diploması yapıldığında son noktayı koymanın mümkün olduğunun altını çizdi.

 “Prensipte biz buna olumlu bakıyoruz”

Türkiye’nin garantör olması konusunda nasıl bir perspektif çizileceğine ilişkin soruya ise Kalın, şu cevabı verdi:

“Bunun muhtevası, kapsamı, modalitesi, işlevleri, unsurları hepsi, bütün bu ögeler bir araya geldiği zaman o yapılacak muahedenin bir kesimi olarak da kaleme alınacak, ülkelere sunulacak, bir maddeler manzumesi üzerinde mutabık kalınacak. Şu anda o kademede değiliz ama prensip olarak, biz Türkiye olarak bu süreçte garantör olmaya olumlu baktığımızı ifade ettik. Bu zati iki taraftan resmi olarak bir teklifle geldikten sonra biz bunu resmiyete bağlamış yahut bildirmiş olacağız.fakat prensipte biz buna olumlu bakıyoruz tabii ki.”

Rusya ve Ukrayna’nın, aynı anda hem konuştuğu hem güvendiği ülke sayısının çok az olduğunu vurgulayan Kalın, “Türkiye bunlardan biri, hatta şu son periyotta en öne çıkan ülke diyebiliriz. Yani İstanbul toplantısı yalnızca Türkiye açısından, Türk diplomasisi açısından bir muvaffakiyet olarak görünmekle kalmamalı bence, sahiden bu savaşın sonlandırılması tarafında atılmış çok çok önemli bir adım.” değerlendirmesinde bulundu.

Müzakere masasındaki atmosfere ilişkin soru üzerine Kalın, müzakere yapan heyetler açısından bunun kolay bir süreç olmadığını, Türkiye’nin cesaretlendirici, teşvik edici bir pozisyonda bulunduğunu belirtti.

Kalın, her iki heyetin de Türkiye’de kendilerini inançta hissettiklerini dile getirdiklerini aktararak, şunları kaydetti:

“Kimsenin bir toplantıda, bir görüşmede bütün problemlerin çözüleceğine dair bir beklentisi yoktu ama mevcut kurallar içerisinde önemli aralığın alındığını söylemek mümkün. Bunun sonuçlarını önümüzdeki günlerde de görmeye devam edeceğiz. Cumhurbaşkanımızın, dün Zelenski ile bugün de Putin ile yaptığı görüşmeler sonucunda sahada birtakım güzelleşmeler göreceğiz önümüzdeki günlerde. Bilhassa insani noktada birtakım olumlu iyi adımlar atılacak. Bunların hepsi bu teşebbüslerin, bu temasların sonucunda ortaya çıkan sonuçlar.”

“Bu tarafta bir baskı şu ana kadar gelmedi”

Rusya-Ukrayna müzakere heyetinde yer alan Rus iş adamı Roman Abramoviç’in neden ön plana çıktığına dair soruya da Kalın, “Bu isim tabii bilhassa Batı medyasında çok öne çıkartıldı. Zira iş adamı olarak, Chelsea futbol ekibine sahip olarak ve öbür özellikleri itibarıyla hani bilinen, şöhretli isim diye zannediyorum. Başta Abramoviç’in bu süreçte yer alıp almadığı ile ilgili çok fazla bilgi akışı yoktu. Zira o geri planda kalmıştı.” cevabını verdi.

ABD yahut AB’den, Rusya’ya yönelik yaptırım konusunda Türkiye’ye bir baskının söylediği söz edilen olup olmadığı sorulan Kalın, “Şu ana kadar bize bu tarafta gelmiş resmi bir bildirim, talep veyahut gayri resmi bir baskı söylediği söz edilen değil. Zira Batılı müttefiklerimizle Avrupalılar, Amerikalılar da Türkiye’nin hassas konumunu anlıyorlar. İstikrarlı duruşunu takdir ediyorlar ve hem Ukrayna ile bağlarımızı hem de Rusya ile bağlantılarımızda belli istikrarları, prensipleri koruduğumuzu da şahsen biliyorlar. Bundan Ötürü bu tarafta bir baskı şu ana kadar gelmedi.” sözünü kullandı..

İbrahim Kalın, şunları ifade etti:

“Sayın Cumhurbaşkanımızın bu süreçte çok ağır bir diplomasi trafiği olduğu, farklı başkanlarla görüşmeleri, ziyaretleri, konukları, telefon görüşmeleri ve NATO Zirvesi oldu. Yani buralarda da Türkiye’nin durumunu anlatırken biz hep, ‘Herkes köprüleri atarsa Rusya ile günün sonunda kim konuşacak? Birilerinin, onların da güven duyduğu kimi aktörlerin devrede olması ve konuşmaya devam etmesi gerekir.’ dedik.

Bir diğer taraftan da yaptırımlar problemi soruluyor. ‘Türkiye niçin yaptırım uygulamıyor, uygulayacak mı?’ diye. Bir defa bu Birleşmiş Milletlerde karara bağlanmış bir yaptırım rejimi değil. Bundan Ötürü bir bağlayıcılığı yok. Bunlar ikili, üçlü, dörtlü olarak alınmış kararlar, ülkeler karar alıyorlar. Bunun kendine göre bu savaş ortamında bir caydırıcılık ögesi olarak mantığı olabilir. Bunu anlayışla karşılarız ama Türkiye’nin yaptırım uygulamaması iletişim kanalını açık tutmak açısından son derece kıymetliydi.”

 “Milli çıkarlarımızı korumak en doğal hakkımız”

Türkiye’nin Rusya ile olan ekonomik bağlantılarının yüklü olarak doğal gaz üzerinden yürüdüğünü, ticaret ve turizm ayağının da olduğunu hatırlatan Kalın, mevcut istikrar içerisinde Türkiye’nin yaptırım uygulamasının Rus ekonomisine zarar vermekten çok Türk ekonomisine zarar vereceğini belirtti.

Kalın, Türkiye’nin milli çıkarlarını muhafazasının en doğal hakkı olduğunu vurgulayarak, Türkiye’nin öncelikli kaygısının bu savaşı sona erdirmek olduğunu ve ekonomisine zarar verecek bir angajman içerisine girmeyeceğini söyledi.

Türkiye’nin, Montrö Mukavelesi’nin kurallarını çatışmaları azaltacak tarafta uygulayacağını ifade ettiğini anımsatan Kalın, Boğazları ve Karadeniz’i bu savaşın dışında tuttuklarını, bunun da çok çok önemli bir kazanım olduğunu anlattı. Kalın, “Bütün bu alanlarda Türkiye’nin yaptığı katkı herkes tarafından takdir ediliyor.” dedi.

“Yeni bir güvenlik mimarisinin inşa edilmesi gerekecek”

Kalın, diğer bir soru üzerine, “Ben direkt NATO’nun, NATO Mutabakatı’nın 5. Maddesi’ne birebir uyan yahut bir güvenlik rejiminin kurulma ihtimalini biraz zayıf görüyorum. Garantörlük sorunu yalnızca bu 5. Madde üzerine bina edilebilecek bir yapıda değil, bu biraz daha farklı kurgulanması gereken bir güvenlik mimarisi.” diye konuştu.

Ukrayna’nın güvenlik garantileri istemesinin en doğal hakkı olduğunu, Rusya’nın da bu talebe olumlu karşılık vermesi gerektiğini söyleyen Kalın, bu savaş sona erdiğinde dünyada yeni bir güvenlik mimarisinin kesinlikle inşa edilmesinin gerekeceğini vurguladı.

Rusya-Ukrayna savaşının enerji arz güvenliğine tesirine ilişkin soru üzerine İbrahim Kalın, Avrupa’nın, Rus gazına olan bağımlılığı konusunun gelecek on yılların en çok önemli bahislerinden biri olacağına dikkati çekti.

Avrupalıların alternatif enerji kaynakları üretebilmek için harekete geçmek durumunda olduğunu anlatan Kalın, “Hemen bugünden yarına Rus gazından vazgeçmek çok kolay bir şey değil. Burada Türkiye, Avrupa’nın enerji arz ve güvenliği açısından daha kilit bir ülke haline gelecek. Şu anda Azerbaycan gazını Avrupa’ya taşıyan TANAP Boru Sınırımız var. Son yıllarda dünya enerji haritasındaki en çok önemli bayraklardan biridir ve bunu hamdolsun Türkiye ve Azerbaycan birlikte diktiler.” dedi.