Dargeçit JİTEM davası karar aşamasında: “Oğlumun kemiklerini ellerimle çıkardım”

Mardin Dargeçit’te Ekim 1995 ile Mart 1996 tarihleri arasında 3’ü çocuk 8 kişinin zorla kaybedilmesiyle ilgili açılan, kamuoyunda “Dargeçit JİTEM” olarak bilinen davada sona gelindi. Geçtiğimiz Haziran ayında karar çıkması beklenen davada, mahkeme heyeti değiştiği için karar verilememişti. Avukatlar, bugün Adıyaman 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülecek davada zamanaşımı tehlikesine de dikkat çekiyor. 

Mardin’in Dargeçit ilçesinde 1995 yılının Ekim ayında PKK tarafından kaçırılan iki öğretmen ve bir müteahhidin cenazelerinin bulunmasının akabinde ilçede ev baskınları başladı. Baskınlar sırasında gözaltına alınan Davut Altınkaynak (13), Seyhan Doğan (14), Nedim Akyön (16), Abdurrahman Coşkun (21), Mehmet Emin Aslan (19), Abdurrahman Olcay (20), Hikmet Kaya (24) ve Süleyman Seyhan’dan (57) bir daha haber alınamadı. Aileler yıllar boyunca müracaatlarına karşılık alamadı. 

Gözaltında kaybedilen çocuklardan Davut Altınkaynak’ın babası Abdülaziz Altınkaynak, o sırada İstanbul’da inşaat emekçisi olarak çalışıyordu. Konutlarına baskın yapıldığı gün, amcasına giden çocuğu bulamayan askerler, anne Hayat Altınkaynak’ı gözaltına aldı. İddianamede yer aldığına göre, 15 gün önce doğum yapan kadın, karakolda ağır azap gördü. Oğlu Davut’un amcasının evinde olabileceğini söylemesi üzerine bu eve de baskın yapıldı ve 13 yaşındaki çocuk gözaltına alınarak karakola götürüldü. Anne Altınkaynak, oğlu gözaltında azap gördüğü sırada serbest bırakıldı. Baba Abdülaziz Altınkaynak’ın DW Türkçe’ye aktardığına göre, Hayat Altınkaynak karakoldan bırakılmadan çabucak önce askerler tarafından oğlu Davut’un azap gördüğü odanın kapısına getirildi.

“Kapıyı açıyorlar, eşim Davut’u filistin askısında görüyor. Annesine bir bardak su için yalvarmış. Annesi bir bardak su veremedi. Yerde kan damlaları görmüş. Davut’un bize en son dediği ‘Bir bardak su’dur. Sonra biz Davut’u göremedik.”

Emekli korucu itirafı ile kemikler bulundu

Gözaltına alındıktan sonra bir daha haber alınamayan aileler, tekraren savcılığa başvurdu. Savcılık her kezinde kayıp şahısların tabirinin alınıp bırakıldığını söyledi. Lakin Abdülaziz Altınkaynak’ın transferine göre, sekiz kişinin gözaltına alındığına dair kayıt yoktu. Ortadan geçen 14 yıl boyunca gözaltında kayıplarla ilgili hiçbir gelişme yaşanmadı. Ailelerin 2009’da bir sefer daha suç duyurusunda bulunmalarının akabinde yıllar sonra savcılık ilk defa soruşturma başlattı. Emekli bir korucunun Bağözü köyünde çukur açarak ceset gömdükleri itirafı üzerine soruşturma genişletildi. Bölgede yapılan hafriyatlarda 11 kafatası ve insan kemiğine ulaşıldı. Yapılan incelemede kemiklerin, Mehmet Emin Aslan, Seyhan Doğan, Abdurrahman Coşkun ve Abdurrahman Olcay’a ait olduğu tespit edilldi. 2015’te ise Dargeçit’in Dilan köyü kırsalında çobanlar öbür kemiklere rastladı. Bunun üzerine aynı civardaki kuyuda hafriyat çalışmalarına başlandı. Çalışmalar bitince bir avuç kemik çıkarıldı. Baba Altınkaynak hafriyat takımına, “İzin verin, ben ineyim” dedi. İki şahısla birlikte kuyunun en tabanına indiler. Daha fazla kemiğin yanı sıra kıyafet ve ayakkabı da buldular. 3 Mayıs 2016 tarihli Adli Tıp Kurumu raporuyla kemiklerin Davut Altınkaynak ile 16 yaşındaki Nedim Akyön’e ait olduğu tespit edildi.

“Oğlumun kemiklerini ellerimle çıkardım. Amcasının gömleğini giydirmişlerdi, o gömlek duruyordu. Bir sene sonra ‘Kemiklerinizi alın’ dediler. O sıra Nusaybin’de sokağa çıkma yasağı vardı. ‘Birkaç gün kalsın, tüm aile toplanıp o denli defnedelim’ diye rica ettim. İzin vermediler. O akşam aldık, sonraki gün Dargeçit’te defnettik.”

Dava 2014 yılında açıldı

Gözaltında sekiz kişinin kaybedilmesine ilişkin dava 2014’te Midyat Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iddianame ile açıldı. Ekim 2014’te hazırlanan ilk iddianamede, periyodun Mardin Jandarma Komando Tabur Komutanı Hurşit İmren, Dargeçit İlçe Jandarma Komutanı Mehmet Tire, Dargeçit Merkez Jandarma Karakol Komutanı Mahmut Yılmaz, Karakol Komutanı Yardımcısı Haydar Topçam ve Uzman Çavuş Kerim Şahin’in “kasten öldürme” suçundan cezalandırılmaları istendi. Belgede yer alan 16 şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi. Lakin İnsan Hakları Derneği (İHD) Mardin Şubesi’nin itirazı üzerine takipsizlik verilen şüpheliler hakkında ek iddianame hazırlandı.

Dava, güvenlik münasebet gösterilerek Adıyaman’a nakledildi. İlk duruşma, 1 Ekim 2015 tarihinde Adıyaman 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. “Güvenlik gerekçesi” ile duruşmalara getirilmeyen sanıklar SEGBİS ile salona bağlandı. Sanık Hurşit İmren sağlık ve yaş durumu nedeniyle duruşmalardan vareste tutuldu. Tüm sanıklar davanın başından beri tutuksuz yargılanıyor.

Savcı beraat istedi

Savcı, 13 Mart 2017 tarihli duruşmada belgenin Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen Kızıltepe JİTEM Davası evrakıyla birleştirilmesine karar verilmesini talep etti. Mahkeme bu talebi kabul etti. Lakin Yargıtay birleştirme kararını yerinde bulmadı ve belgeyi yeniden Adıyaman 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderdi. 6 Şubat 2019 tarihli duruşmada dinlenen şahitler, JİTEM tarafından resmi kayıtlara geçmeyen gözaltılar yapıldığını ve gözaltına alınanlardan infaz edilenler olduğunu söyledi. 29 Mart 2021 tarihli duruşmada mütalaa veren savcı, “tanıklardan hiçbirinin belgede mevcut maktulleri dosya kapsamındaki sanıkların öldürdüğüne ilişkin direkt bir görgülerinin bulunmaması, olay anlarını kaydeden herhangi bir kamera kaydının belgede mevcut bulunmaması, maktullerden elde edilebilen bulgular ile sanıklardan alınacak örnekler arasında doğruluğu yüksek sonuçlar veren moleküler genetik inceleme yapılma imkanının bulunmaması” gerekçeleriyle tüm sanıklar hakkında beraat istedi. Haziran 2021’de görülen ve karar çıkması beklenen duruşmada mahkeme heyeti değişti ve karar çıkmadı. 

“İşlenen suçlar ancak örgütlü bir yapılanma ile mümkün”

Davayı dikkatle takip eden Hafıza Merkezi’nden avukat Esra Kılıç, iddianamede, soruşturma sürecinde dinlenen şahitlerin JİTEM isimli özel bir grubun Dargeçit’te faaliyet gösterdiğini belirtmesi ve aksiyonların evvelce tasarlandığı sonucuna varılmakla yetinildiğini belirtiyor. “İddia konusu cürümlerin işlenebilmeleri fakat örgütlü bir suç yapılanması kapsamında mümkün olsa da, bu hususta ne tesirli soruşturma yürütüldü ne de suç isnadı yapıldı” diyen Kılıç’a göre, Kızıltepe JİTEM ve Dargeçit JİTEM davaları arasında irtibat kurulmayarak kovuşturmaların derinleştirilmesi de engellendi.

Avukat Kılıç, davanın 2025 yılında zamanaşımına uğrayacağını hatırlatarak, “Mahkeme heyetinin dört defa değişmesi ve gerekli araştırmaların çok geniş vakte yayılarak yapılması, mahkemenin karar verme konusunda isteksiz olduğunu düşündürtüyor” diyor. Kılıç, davada beraat kararı verilmesi yahut zamanaşımı kararları uygulanması halinde, devletin tesirli soruşturma yükümlülüğünü yerine getirmemiş olacağının ve bu durumun da cezasızlık kültürünün devamı manasına geleceğinin altını çiziyor.

“Bunlar ‘faili belli’ cinayetler”

Altınkaynak ailesi şu an Mardin’in Nusaybin ilçesinde oturuyor. Abdülaziz Altınkaynak, “Dargeçit’te huzur yoktu, güvenlik yoktu” diyor. Biri polis azabına maruz kalan iki çocuğu ise artık yurt dışında yaşıyor. Oğlu Davut’u aradıkları yılları, “Çok zor bir periyottu. Kemiklerini mi yoksa kendisini mi bulacaktık, bilmiyorduk” diye hatırlıyor. Şimdi soruşturma bile yürütülmediği vakitler, iş için gittiği Kayseri’de bir vatandaşın oğlu Davut’a benzeyen birini gördüğünü söylemesi üzerine bir umut yerel bir televizyona çıkıp insanlara seslendiğini anlatan Altınkaynak, şu anda ise 4 Nisan’da Adıyaman 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülecek davadan adalet çıkmasını bekliyor. 

“Çok zor vakitlerdi. Tansu Çiller’in başbakan olduğu vakitlerdi. Mahkeme heyeti şu an devlet baskısından mı, bilmiyoruz,bir türlü karar veremiyor. ‘Faili meçhul’ değil, bunlar ‘faili belli’ cinayetlerdir.”

Burcu Karakaş

© Bu haber Deutsche Welle Türkçe den alıntılanmıştır