Daron Acemoğlu’ndan ‘Google ambargosuna’ tepki: Dijital geleceğimizi tekeller değil demokratik kurumlar şekillendirmeli

Nobel ödüllü ekonomist Daron Acemoğlu, Financial Times’ta yayımlanan yazısında dijital mecralarda haberlere erişimde Google’ın tekelleşmesinin ziyanlarını tartıştı. Yalnızca medya sektörü için değil sağlıklı bir kamuoyu oluşması açısından da Google inhisarının büyük ziyanlara yol açtığını savunan Acemoğlu, “Rekabet azalırken, eşitsizlik artıyor” diyerek, demokratik kurumların piyasa nizamını belirlemesi gerektiğini söyledi.

Kamuoyuna açık mektup: Google’ın yıkıcı ambargosunu protesto ediyoruz

Nobel ödüllü ekonomist Daron Acemoğlu, dijital mecralardaki haber dağılımı ve bilgiye erişimde Google’ın elde ettiği tekelleşmeyi tartıştı.

Acemoğlu, Financial Times’ta yayımlanan yazısında Google’ın dijital reklamdaki hakimiyetinin demokratik kamuoyuna zarar verdiğini savundu.

Daron Acemoğlu, dijital dünyanın devlerinden Google’ın çevrimiçi haber ekosistemine verdiği zararı sert sözlerle eleştirdi. MIT’te görev yapan ünlü ekonomist, Financial Times için kaleme aldığı yazıda, Google’ın 876 milyar dolarlık dijital reklam ekosistemini denetim ederek bağımsız haber kuruluşlarını finansal olarak çökerttiğini belirtti.

Acemoğlu’na göre bu durum sadece medya sektöründe değil, toplumun genelinde de bilgiye erişim, ifade özgürlüğü ve sağlıklı bir kamuoyu açısından önemli tahribat yaratıyor. “Sosyal medya daha zehirli hale geldikçe ve aşırılık yanlıları tarafından silah haline geldikçe, muteber haberler yok olmaya devam ediyor” diyen Acemoğlu, reklam gelirine bağımlı hale gelmiş haber kurumlarının, Google’ın belirlediği kaidelerde rekabet etmeye mecbur kaldığını ifade etti.

“Başka bir dalda düşünülemezdi”

Acemoğlu yazısında, eski bir Google yöneticisinden alıntıyla şu benzetmeyi aktardı: “Google’ın reklamcılıktaki hakimiyeti, Citibank yahut Goldman Sachs’ın New York Borsası’na sahip olmasına benziyor. Bu, öbür herhangi bir kesimde kabul edilemezdi.” Acemoğlu’na göre bu durum, dijital iktisatta adil rekabetin çökmesine ve kamu faydası unsurunun göz arkası edilmesine neden oluyor.

“Vergi alınmalı”

Yazıda tahlil tekliflerine de yer veren Acemoğlu, MIT’ten meslektaşı Simon Johnson ile birlikte hazırladıkları öneriyi paylaştı. Buna göre, yıllık 500 milyon doların üzerinde dijital reklam geliri elde eden şirketlerden yüzde 50 vergi alınması gündeme getirilmeli. Acemoğlu bu gelirlerin, bağımsız medya ve kamusal dijital alanları destekleyecek şekilde yönlendirilmesi gerektiğini savundu.

“Demokratik kurumlar kuralları belirlemeli”

Avrupa Birliği’nin Dijital Piyasalar Yasası ve Dijital Hizmetler Yasası ile birtakım adımlar attığını hatırlatan Acemoğlu, ABD’de de antitröst uygulamalarına iki partiden de destek geldiğini söyledi. Acemoğlu, “Silikon Vadisi çok uzun vakittir internetin kurallarını dikte ediyor. Rekabet azalırken, eşitsizlik artıyor” diyerek, demokratik kurumların piyasa tertibini belirlemesi gerektiğini vurguladı.

Avrupa’yı da harekete geçmeye çağıran Acemoğlu, yazısını şöyle bitirdi:

“Şimdi Avrupa bu işi bitirmeli. Silikon Vadisi çok uzun vakittir internetin kurallarını dikte ediyor, rekabet azalırken ve eşitsizlik artarken piyasaları kendi çıkarlarına hizmet edecek şekilde şekillendiriyor. Avrupa, Google’ın reklam monopolünü kırmak üzere harekete geçerek dijital geleceğimizi monopollerin değil demokratik kurumların şekillendirmesi gerektiğini gösterebilir.”