Depremzedeler vizeyle Almanya’ya nasıl gidebilir?

Elmas Topcu

6 Şubat sarsıntıları milyonlarca kişinin olduğu aynıi Ceylan Şipar ve ailesinin hayatını da tamemen değiştirmiş. Aslen Kahramanmaraş Pazarcıklı olan iki çocuk annesi Şipar ve ailesi 18 yıldır Köln’de yaşıyor. “Beden buradafakat aklımız hep Türkiye’de” diyor. “Teyzemle halam Pazarcık Narlı’da oturuyordu, her şeylerini kaybettiler” diye devam ediyor. Şiparların köyü Çöçelli kayalık üzerine kurulu olduğundan pek hasar görmemiş. ama akrabalarının birçoklarının yaşadığı Narlı’nın yerle bir olduğunu, baba tarafından dokuz akrabasını kaybettiğini söylüyor: 

“Dayım 15 akrabaya hâlâ ulaşamamış, enkaz altında olduklarını söylüyor. Can kaybının artmasından korkuyoruz.”

İki çocuk annesi Ceylan, her gün Pazarcık’taki dayısı, teyzesi, halası ve kuzenleriyle telefonlaştığını, hafta başında Hatay’da meydana gelen 6.3 büyüklükteki son sarsıntısı de hissetiklerini ifade ederek “Ne olacak, bilemiyoruz” şeklinde çaresizliğini dile getiriyor.

Geçen hafta Köln Yabancılar Dairesi’ne giderek form almış. 22 yaşındaki üniversite öğrencisi yeğeni Berzan Arda’yı bir müddetliğine Almanya’ya getirmeyi istiyor. Onun için davetiye çıkaracağını anlatıyor:

“Aralık ayında kızkardeşi öldü, 6 Şubat sarsıntılarından sonra da memleketteki arama ve kurtarma çalışmalarına katıldı. Orada gördükleri de travma yarattı. Buraya getirerek biraz rahatlatmak istiyoruz.”   

Peki hangi depremzedeler vizeyle Almanya’ya gidebilir?

Alman hükümeti, Ceylan Şipar gibi ülkedeki Türkiye kökenlilerin birinci ve ikinci dereceden depremzede yakınlarını götürebilmesi için 13 Şubat’ta düğmeye bastı. Zelzeleden etkilenen, meskenini kaybeden ya da tedaviye ihtiyacı olan şahıslar hızlandırılmış bir süreçle vize alıp Almanya’daki yakının yanına gidebilecek. Vize için istenen dokümanlar olağana göre biraz daha az, ayrıyeten depremzedelerin müracaatları süratlice sürece alınıyor.  

Hızlandırılmış depremzede vizesi için talep edilen evraklar şöyle:

– Doldurulmuş vize müracaat formu

– Geçerli pasaport (geçici pasaport da kabul ediliyor)

– Almanya’da kalınacak sürede geçerli olan bir sağlık sigortası

– Biyometrik fotoğraf

– Zelzeleden etkilenen bölgede ikamet edildiğine dair tarihçeli yerleşim yeri bilgi raporu

– Nüfus kayıt örneği ve Almanya’daki davetçiyle akrabalık derecesini ortaya koyan ibare

– Sarsıntıyla oluşan durumu kısaca özetleyen bir yazı

– Almanya’dan davetçi tarafından çıkarılmış taahhütname

Taahhütname yahut yaygın ismiyle davetiye, Almanya’ya vize başvurusu için talep edilen en çok önemli doküman ve davetçiler yalnızca birinci ve ikinci derecedeki depremzede akrabalarını getirmek için hızlandırılmış vize sürecinden faydalanabiliyor. Davetçinin daima oturum sahibi ya da Alman vatadaşı olması koşulu da aranıyor.

Taahhütname ne demek, neyi kapsıyor?

Almanya’daki davetçinin çıkardığı taahhütname, götüreceği yakınının her türlü maddi sarfiyatını, sağlık sigortasını, acil bakım ihtiyacı doğması halinde onun masraflarını, öngörülen ziyaret mühletini aşması halinde Türkiye’ye yollanmasıyla oluşacak masraflarını üstlenmeyi garantiliyor. Bundan Ötürü da bütün bunları karşılama gücünde olduğunu kanıtlarsa lakin davetiyeyi çıkartabiliyor.

DW Türkçe bu husus ile ilgili Türkiye kökenlilerin de ağır olduğu 10 belediyenin yabancılar dairesine hem depremzede vizesi için müracaatlar olup olmadığını hem de en sık hangi bahiste sorun yaşandığını sordu.

Stuttgart Belediyesi, zelzelelerle irtibatlı davetiye çıkarmak için yapılan müracaatlarda hafif artış kaydedildiğini bildirirken Köln Belediyesi yalnızca 13-17 Şubat arasında 107 kişinin depremzede yakınına vize alma emelli başvurduğunu, bunlardan yüzde 60’ına taahhütname verildiğini kaydetti. 

Hannover Belediyesi de sarsıntıyla bağlı 130 müracaat yapıldığını aktardı. Duisburg Belediyesi ise “Depremzedeler İçin Taahhütname” ibaresiyle süreçleri yürüttüklerini, bu kalemde 75 davetiye müracaatının sürece konduğunu bildirdi. Davetçilerden minimum gelir dokümanı istenmediğini de iletti.

Yabancılardan sorumlu daireler, önümüzdeki günlerde müracaatların artacağından yola çıkıyor ve bu nedenle hem internette depremzede yakınlarını getirmek isteyenlere ilişkin bilgilendirmeyi artırdıklarını hem de işlem mühletini hızlandırmaya yönelik önlemler alındığını kaydediyorlar. 

Taahhütname çıkarılma mühletine gelince: Dokümanlar tam ise Hannover ve Stuttgart’ta günde verilirken Köln’de bunun birkaç gün sürdüğü, lakin sürecin hızlandırılması için çalışmalar yürütüldüğü belirtildi. Davetçilerin taahhütname almasında en sık karşılaşılan sıkıntıların başında ise gelir yetersizliği geliyor. 

Türkiye’den birini davet etmek için minimum geliri ne olmalı?

Taahhütname çıkarmak için saptanan minimum gelir düzeyi Almanya’da haczedilemeyen en az ihtiyaç düzeyi baz alınarak hesaplanıyor. Kentten kente minimal oynama olsa da davet eden kişi tek başına yaşıyor ve Türkiye’den tek kişiyi Almanya’ya getirmek istiyorsa taban net gelirinin aylık bin 340 euro civarında olması gerekiyor. İki kişiyi davet etmek istiyorsa bin 470, üç kişiyi davet ediyorsa bin 610, dört kişi için davetiye çıkarıyorsa aylık gelirinin en az bin 760 euro olması mecburî.

Eğer davetçiler çocuksuz bir çift ise onlardan beklenen net gelir yeniden davet edilen kişi sayısına bağlı olarak bin 840 ile 2 bin 430 euro arasında değişiyor.

Türkiye kökenli davetçilerin genelde çocuklu aileler olduğu hesaba katılırsa, bu grup için de durum şöyle: Kendisinin üç ya da dört çocuğu olan bir çiftin Türkiye’den dört yakınını Almanya’ya götürmek üzere davetiye çıkarabilmesi için yabancı dairesinin ondan talep edeceği aylık taban gelirinin 3 bin 610 euro civarında olması gerekiyor. 

Almanya’da yaşayan Türkiye kökenli bayanların istihdama iştirakinin Almanlara göre düşük olduğu, ayrıyeten tekrar düşük ücret sektöründe çalışanların sayısının yüksek olduğu düşünüldüğünde davetiye çıkarmada en çok sorunun gelirde yaşanıyor olması tesadüf değil. Bunlar dışında işsizler ile kayıt dışı çalışanların da davet için gelir düzeyini tutturması fırsat dahilinde gözükmüyor. Devlet yardımıyla geçinenler esasen yurt dışından yakını için taahhütname çıkaramıyor.

Depremzedelere yönelik vize şartları eleştiriliyor

Alman hükümeti, depremzedelere ilişkin vize sürecinin hızlandırıldığını ve kuralların da görece kolaylaştırıldığını açıklasa da yeni uygulamaya yönelik tenkitler sürüyor.

Berlin Eyaleti Milletvekili Sosyal Demokrat Parti’den (SPD) Orkan Özdemir, federal hükümetin yaptığının yardım olamayacağını söylüyor ve “Depremzedeler de kimi evraklar sunmak zorunda ki sarsıntı yaşamış birinin onu yapması zor. Evsiz olduğunu nasıl kanıtlayacak? Dokümanları enkaz altındaysa onları nasıl temin edecek? Taahhütnameyi depremzedelere nasıl gönderecek?” diye soruyor. Özdemir’e göre söylediği söz edilen depremzedelere Alman İkamet Maddesi’nin 23’ncü unsurunda tanımlandığı şekilde insani sebeplerle vize verilmeli.  

Baden-Württemberg Eyalet Parlamentosu Başkanı Yeşiller partili Saygıdeğer Aras ise Türkiye’den vize için başvuracakların süreçlerinin yalnızca nüfus cüzdanıyla da yapılabilmesini talep ediyor.

DW Türkçe’nin sorularını cevaplayan Almanya Dışişleri Bakanlığı da sarsıntı şartları dikkate alınarak vize sürecinin en kolay şekilde işlemesine çabalandığını belirtti.

Ankara ve İstanbul’daki vize işlem kısımlarına Almanya’dan altı ek işçi verildiğini, üçünün Türkiye’de göreve başladıklarını kaydetti. Ayrıyeten Türkiye’de sekiz vize müracaat kabul merkezi olduğuna işaret eden Bakanlık, bununla görevli şirketin de (iData) vize işlem kapasitesini artırdığını vurguladı. Dışişleri Bakanlığı, 21 Şubat Pazartesi prestiji ile zelzele nedeniyle kapanan Gaziantep’teki vize müracaat merkezinin de yeniden açıldığını belirtiyor. Bakanlık, depremzedelere yönelik sürecin daha da kolaylaştırılması gayesiyle olağan vizede talep edilen birtakım evraklardan vazgeçildiğini, depremzedelerden mesela maddi duruma ilişkin beyanat talep edilmediğini kaydediyor. 

Dört günde 20 şahsa zelzele vizesi verildi

Almanya Dışişleri Bakanlığı’nın aktardığına göre, depremzedeler randevu almadan vize başvurusu yapabiliyor ve bütün dokümanlarının tam olması halinde beş gün içinde vize alabiliyor. 13 Şubat – 17 Şubat’ta 20 depremzedeye vize verildiği bildirildi.

Kölnlü Ceylan Şipar da vizeyle yakınlarını Almanya’ya getirme konusunda optimist. Daha önce çıkardığı davetiye ile teyzesi ve halası Almanya’ya gelmiş. Ziyaretçi vizesiyle gelip dönmüşler. “Aslında yeğenim dışında teyzemle halamı da yeniden bir müddetliğine getirmek istiyorum, ama ikna edemiyorum” diyor:

“Bırakın Almanya’yı, onlar enkaza dönen meskenlerinin önününden bizim Çöçelli’deki sağlam eve bile yalnızca duş almaya ya da uyumaya gidiyor.”

Halası ve teyzesinin soğukta, çöken meskenlerinin önünde beklediklerini anlatıyor:

“Bana diyorlar ki 30-40 yılımız, anılarımız, maddi manevi herşeyimiz bu enkazın altında, nasıl bırakalım. Kuzenlerim de yaşlıları bırakıp gelmek istemiyor.”