Dünyanın gözü Hürmüz Boğazı’nda: İran’ın envanterinde hangi tür deniz mayınları var ve ticareti nasıl etkileyebilir?

ABD ve İsrail’in başlattığı saldırılar ardından İran, petrol ticaretinde kirik rol oynayan Hürmüz Boğazı’nı kapattı. ABD’li yetkililer İran’ın Hürmüz Boğazı’na deniz mayını döşediğini öne sürdü. Uzmanlar, durumun küresel enerji ticareti ve deniz taşımacılığı üzerinde büyük bir baskı yaratabileceği konusunda uyardı. Peki İran’ın mayın gücü ne kadar? Envanterinde hangi tür deniz mayınları var ve bunlar Hürmüz’deki ticareti nasıl etkileyebilir?

Hürriyet’in haberine göre; uzmanlar, deniz mayınlarının İran’ın askeri stratejisinde önemli bir rol oynadığını vurguladı. Wall Street Journal’da yer alan haberde, Azerbaycan’ın Bakü kentinde faaliyet gösteren Institute for Development and Diplomacy bünyesinde denizcilik tehditleri üzerine çalışan kıdemli araştırmacı Jahangir E. Arasli, İran’ın bu tür silahları özellikle asimetrik savaş konsepti içinde değerlendirdiğini söylüyor.

Arasli’ye göre İran’ın konvansiyonel askeri kapasitesi, özellikle ABD gibi büyük askeri güçlerle doğrudan çatışmaya girmek için yeterli değil. Ancak İran, düşük maliyetli fakat yüksek etki yaratabilecek yöntemlerle bu dengesizliği dengelemeye çalışıyor.

Arasli bu durumu şu sözlerle açıklıyor:

“Bu tür mayınlar asimetrik savaş için son derece etkili araçlardır. İran’ın geleneksel askeri kapasitesi sınırlı olabilir ancak bu tür yöntemlerle karşı tarafa ciddi maliyetler yükleyebilir.”

“Tüm amacın savaşın devamlılığını sürdürmek olduğunu düşünüyorum”

Güvenlik ve Terör Uzmanı Emekli İstihbarat Albay Coşkun Başbuğ, ABD, İsrail ve İran arasında iş birliği yapan bir ‘yapının’ varlığına dikkat çekti.

Başbuğ, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “ABD, İsrail ve İran içerisinde iş birliği yapan bir yapı ya da bir ağ olduğunu düşünüyorum. Genel olarak hep ‘iki Amerika’ denir ya, bence ‘iki İran’ da var. Bu iki İran’dan kastım şu: Bir normal devlet yapısı var, bir de paralel bir yapı diyebiliriz. Bu grup dışarıdakilerle ortak çalışıyor. Tüm amaçlarının ise savaşın devamlılığını sürdürmek olduğunu düşünüyorum. Ne zaman Trump olumlu bir açıklama yapsa, hemen bunlar devreye giriyor, el yükseltiyor” ifadelerini kullandı.

Başbuğ, İsrail’in Tahran ve Lübnan’a yönelik operasyonlarını da bu çerçevede değerlendirdi:

“Daha çok yeni Trump, ‘savaş büyük orada bitti’ dediği an, İsrail bir anda güçlü bir şekilde Tahran’ı bombalamaya başladı. Yine Trump, ‘savaşın biteceğine ben karar vereceğim’ gibi bir açıklama yaptıktan sonra bu sefer de Lübnan bombalanmaya başlandı ve orada da hareketlilik sürüyor. Aynı durum şimdi de İran’da mayın olayında görülüyor. Bir anda Hürmüz’de mayın konusu gündeme düştü.”

Başbuğ, mayın iddialarına ilişkin olarak, “İddialara göre mayın döşenmiş değil. Bir yandan hazırlık olduğuna dair de paylaşımlar var. Fakat İran’da bahsettiğim kanat, İsrail ve ABD ile gerilimi artırarak savaşın devamlılığını sağlamaya çalışıyor. Zaten o karasular sadece İran’a da ait değil. Umman’ın da karasuları var. Esas geçiş Umman tarafından yapılıyor, esas derinlik burada. İran tarafı daha sığ” dedi.

İran’ın mayın envanteri

İran’ın elinde özellikle Basra Körfezi gibi sığ sularda kullanılmak üzere tasarlanmış çeşitli mayın türleri bulunuyor. Yine Wall Street Journal’da yer alan haberde bu silahların en bilinenlerinden biri İran yapımı Maham mayınları.

ABD askeri kaynaklarında yer alan bilgilere göre bu mayınlar 1980’li yıllardan bu yana kullanılan nispeten basit sistemler. Dairesel yapıya sahip olan bu cihazlar, yaklaşık bir metre derinliğe kadar olan sularda yüzebilecek şekilde tasarlanmış durumda.

Mayınların üzerinde bulunan tetikleyici çıkıntılar, gemi gövdeleriyle temas ettiğinde patlamayı tetikliyor. İçlerinde yaklaşık 120 kilogram patlayıcı madde bulunabilen bu sistemler, bir geminin gövdesinde ciddi yapısal hasar oluşturabilecek güçte.

Mayınlar genellikle zincirlerle deniz tabanına bağlanıyor ya da doğrudan tabana sabitleniyor. Bu sayede suyun belirli bir seviyesinde sabit kalabiliyor ve geçen gemiler için görünmez bir tehdit oluşturuyor.