Evrimsel biyolog Graves: Erkek cinsiyetini belirleyen Y kromozomu yok oluyor

Evrimsel biyolog Jenny Graves, erkek cinsiyetini belirleyen Y kromozomunun atalarından gelen genlerin yüzde 97’sini kaybettiğini belirterek, bu kaybın sürmesi halinde birkaç milyon yıl içinde Y kromozomunun tamamen yok olabileceğini öne sürdü.

Uzmanlara göre cinsiyet belirleme mekanizması, annenin her zaman X kromozomu aktarması, babanın ise X veya Y kromozomunu iletmesiyle gerçekleşiyor. Baba X aktardığında kız, Y aktardığında erkek çocuk dünyaya geliyor. X kromozomunun Y’ye kıyasla çok daha büyük olduğu, bu nedenle erkek çocuklarda anneden gelen genetik materyalin daha fazla olduğu belirtiliyor.

ScienceAlert’ün aktardığı bilgiye göre; Graves’in tartışmalı hesaplaması, insanlık tarihinin son 300 milyon yılına bakıldığında Y kromozomunun ciddi oranda gen kaybı yaşadığını gösteriyor. Graves, “İnsanların beş ya da altı milyon yıl sonra erkeklerin yok olmasından endişe etmesi beni şaşırtıyor. Biz sadece 0,1 milyon yıldır insanız; önümüzdeki yüzyılı atlatabilirsek bile şanslıyız” dedi.

Öte yandan araştırmalara göre bazı memeli türlerinde Y kromozomu tamamen yok olmuş olsa da türlerin üremesi devam edebiliyor. Örneğin üç tür köstebek faresinin artık yalnızca X kromozomuna sahip olduğu, Y kromozomundaki cinsiyet belirleyici genlerin başka kromozomlara taşındığı tespit edildi. Bu türlerde erkeklik özellikleri ve üreme yeteneği korunmaya devam ediyor.

Japonya’daki Hokkaido Üniversitesi’nde yapılan araştırmalar da benzer sonuçlar ortaya koydu. PNAS dergisinde 2020’de yayımlanan çalışma, iki tür dikenli farenin Y kromozomlarını çoktan kaybettiğini ancak buna rağmen üremeyi sürdürebildiğini gösterdi. Bilim insanlarına göre bu örnekler, Y kromozomu fonksiyonlarının başka kromozomlara aktarılması halinde insan türünde de erkekliğin tamamen yok olmayabileceğini işaret ediyor.