Fehmi Koru: İslam toplumlarında önemli bir sorun var, bayan sorunu…

Fehmi Koru*

Her sabah gazete okumalarımda dikkatimi en fazla değişik ağızlardan çıkan fetvalarla ilgili haberler çekiyor bir süredir… Bugün Cumhuriyet’te yeniden o denli bir fetva haberi var.

Muhalif medya buna haberleri seviyor. Büyük ihtimalle bugün muhalif kanallarda uzun uzadıya tartışma konusu yapılacağı için, muhteremin ne dediğini buraya aktarmayacağım; nasıl olsa öğrenirsiniz.

Şu kadarını söyleyebilirim: Mevzu bayanlarla ilgili…

Bir cemaat mensubuymuş son fetvayı veren kişi.

Seçimlere kadar bu türlü fetva haberlerini daha çok okuyacağız; muhalif medya, önünü gerisini düşünmeden, onlara sayfalarında ve kanallarında yer verip tartıştırdıkça ardı gelecek.

O haberden sonra Karar gazetesinde karşıma çıkan ‘Ana problemimiz: Maarif davamız’ başlıklı yazı içime biraz olsun su serpti.

Yazarı, uzunca bir süre ülkemizin en kalabalık kenti İstanbul’un en üst dini otoritesi sayılması gereken müftülük makamında bulunmuş Prof. Mustafa Çağrıcı. Mustafa Hoca, yazısında, ‘skolastik eğitim’ ile geri kalmışlık arasındaki bağlantıyı tarihi boyutuyla irdeliyor.

Ne dediğinin özeti şu paragrafta:

“Osmanlı, geçmişinden asîl bir medeniyet devralmış; birçok bakımdan insanlığın hâlâ ulaşamadığı o medeniyeti daha da yükseltmişti.bu durum, Osmanlı’nın –temelinde medresenin bulunduğu- kusurlarını görmemizi engellememelidir. Yoksa tarih tekerrür eder durur.”

Yazıda özel bir alan olan dini eğitimden söz edilse de, o alan da dahil eğitimin her alanında ve her seviyesinde tesirini hissettiren yanlışlar bugün de sürüyor.

Zaten bizde tarih, biraz da yazıda teşrih masasına yatırılan yanlış eğitim sistemi yüzünden tekerrür ediyor.

Komşumuz İran şu sıralarda karışık. Büyük kentlerde halk sokaklarda. Protesto şovları giderek yaygınlaşıyor. Güvenlik güçleri protestoculara şiddetle mukabele ettiğinden çatışmalarda hayatını kaybedenler de oluyor.

Protestolarda bayanlar ön saflarda.

Sebep, İran’ın batı bölgelerinden başkent Tahran’a ziyaret için gelmiş olan bir bayanın, kıyafetini dini kurallara tam uygun bulmayan ‘Gaşte İrşad’ (İrşad Gücü) isimli bir örgüt mensupları tarafından darp edilmesi. Mahsa Emini isimli kadın, örgüt militanları tarafından uğratıldığı şiddet sonucu hayatını kaybetti. Gözaltındayken yediği darbeler yüzünden beyin kanamasından komaya girdiği ve akabinde hastanede son nefesini verdiği anlaşılıyor.

Ölümünden sorumlu olanlar 21 yaşındaki genç bayanın kalp krizi geçirdiği iddiasında.

Emini’nin maruz kaldığı şiddetin görüntüsünü gören ya da olayı işiten kitleler, yansılarını göstermek için sokaklara döküldüler.

‘Gaşte İrşad’ isimli bir cins ‘ahlak polisi’ sorumluluğunu üstlenmiş bir örgütün varlığını bu olay vesilesiyle öğrenmiş oldum.

İran’da 1979’da gerçekleşen ihtilal sonrasında bayanlara başörtüsü zaruriliği getirildiği biliniyor. Şahsî bir tercihin devlet eliyle zorla herkese uygulattırılması daha ilk günden başlayarak dindar bilinen düşünürler tarafından bile eleştiriliyor.

Hatta mollalar da yanlışlıkları eleştiriyor.

Nitekim, kendilerini ‘ahlak polisi’ olarak tanımlayıp başını beğenmedikleri biçimde örten ya da hiç örtmeyen bayanların peşine düşen örgütün sonu mevtle biten bu olayı, ülkenin öndegelen din alimleri tarafından da kınandı.

Ayetullah Bayat Zancani, “Bu ahlaksızca bir davranıştır” dediği olayı gerçekleştiren örgüte, “Ülke yasalarında buna aynı bir örgütün yeri yoktur, olamaz da” diyerek karşı çıkmakta.

Bir öteki Ayetullah, Kesinlikle Damad da, “İyiliği yaymak, berbatlıktan uzaklaştırmak amaçladığı taşıyan bir kümenin, esas yapması gereken, vatandaşların özgürlüklerini ortadan kaldırmak değil, yöneticilerin davranışlarını gözlemleyip onların yanlışlıklarına karşı çıkmak olmalıdır” açıklamasını yapmış…

Kadının da erkekle haklara sahip birer birey olduğu pek çok toplumda hala genel kabul görmüyor. İran’da karşımıza çıkan tablo bunun bir örneği. Zorlamalarla bayanlar üzerinde baskı bazen bu olayda olduğu aynıi bayanlar eliyle de hayata geçirilmek istenebiliyor.

Üzerine gidilen bayanın vefatına yol açan bir baskıya bile dönüşebiliyor uygulamalar.

Yapılan, din ismine dine vurulan bir darbe çoğu kere.

Sokaklara dökülen insanlar neyi protesto ediyorlar dersiniz?

O protestolar din ismi kullanılarak yürütülen uygulamalara olsa da, yanlış uygulamalar yüzünden din de yaralanmış olmuyor mu?

İran’da bu türlü de diğer ülkelerde durum farklı mı güya?

Son vakitlerde dünyaya kendisini eskisinden farklı -daha liberal- bir ülke olarak tanıtma uğraşında olan Suudi Arabistan’da da yeniden ‘kadın’ sorunu var.

Artık araç kullanabiliyor bayanlar, toplum içerisinde daha fazla görünür oldular, daha geniş alanlarda görev üstlenebiliyorlar, fakat sıra görüşlerini paylaşmaya gelince devlet peşlerini bırakmıyor.

Birden fazla örneği var.

Nourah bint Saeed al-Qahtani bu ay başında yargılandığı mahkeme tarafından tam 45 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Salma Al-Shehab da 34 yıl hapis yatacak. 

Zülfüyare dokunmuşlar…

İran’da kadın, Suudi Arabistan’da yeniden kadın…

Türkiye bu hususta ne durumda?

En son örnek, bir müzikçi bayanın kendi orkestrasından biriyle şakalaşmasının dört ay sonra karşısına dava olarak çıkartılması; müzikçi hakkında önce tutuklama kararı verildi, sonra ev hapsine gönderildi, şu anda dışarı çıkabiliyor ama yurtdışına gitmesi yasak…

Vaktiyle bir partinin eş-başkanlığını yapmış siyasetçi bir bayan da, ileri yaşı sebebiyle yaşadığı meseleler yüzünden, cezaevinden çıkartılmayı beklemeye devam ediyor.

Bir partinin kent başkanı olan öteki bir bayan da, Twitter hesabından attığı iletiler yüzünden yargılandı ve siyasi yasaklı hale geldi.

İran’da ve Suudi Arabistan’da meydana gelen yanlışlıkları eleştireceğim, ama “Ya oralardan birileri ‘Kardeşim, sen önce kendi ülkendeki duruma bak’ derler ise ne yaparım” diye düşünmekten kendimi alamıyorum.

Hepimiz kendimize gelmeliyiz.

*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.