Fehmi Koru: Saray Kraliçe’nin vefatını monarşinin geleceğini kuvvetlendirmek için bayağı kullandı, merasimleri abarttılar da abarttılar

Fehmi Koru*

Londra’ya ilk defa, Avrupa’da ’otostop’ tipi yaparken, 20 yaşımda gittim. O seferden aklımda kalan fazla bir iz yok. Daha sonra bir yılı aşan bir süre orada yaşadığımda en çok dikkatimi çeken İngilizlerinher vesileyle kuyruğa girme alışkanlıkları olmuştur.

İngilizler otobüs beklerken, sinemaya bilet alır ya da seansın gelmesi için vakit doldururken derhal kuyruk oluştururlar.

Hiç gereği yokken bile.

Milli spor gibi bir şeydir İngilizler için kuyruğa girmek…

Müzeler önünde çoğu zaman kuyruklar olur.

Lokantalarda bile.

Orada yaşarken oturduğum ev Arsenal futbol kadrosunun o zamanki alanına çok yakındı; maç cemaati bile düzenli kuyruklar oluşturarak stadyuma girer, çıkışta da disiplini elden bırakmazdı.

Kuyruğa girme takıntısı olan bir millettir İngilizler. ‘Kaynak yapmak’ iyi gözle bakılan bir eylem asla değildir. Ben de, bir iki zıddı denemeden sonra, onların alışkanlığını benimsemek zorunda kalmıştım.

Yabancı lisanla uğraşırken, Macaristan’da doğmuş ve sonradan İngiltere’de yaşamaya başlamış George Mikes isimli müellifin (1912-1982) esprili kitaplarını keşfetmiştim. Aslında İngiliz tipinin özelliklerini dalgacı bir üslupla anlattığı ‘Nasıl Yabancı Olunur?’ (How to be An Alien) kitabında, Mikes, “Bir İngiliz yanında kimse bulunmadığında da derhal tek kişilik bir kuyruk oluşturur” der ki, yüzde yüz doğrudur.

Bu özelliklerinden haberdar olmayanlar da, on gün önce vefat eden Kraliçe 2. Elizabeth’in cenaze merasimleri sırasında bu gerçeği fark etmişlerdir.

Gece yarısı cenazenin bulunduğu yere gidip önünden geçeceği ânı beklemek için çok uzun kuyruklar oluşturdu İngilizler. Kraliçe’nin elinden mükafatlar ve unvanlar almış bulunan futbol efsanesi David Beckham, tanınmamak için başına bir kasket geçirerek girdiği kuyrukta, tam 13 saat, cenaze önünde bir dakikalık duruş için, sıranın kendisine gelmesini beklemiş.

Gazeteler, kimi politikler ile saray erkanının kendilerine verilen özel davetiyelerle sırada beklemeksizin merasimlere iştirak etmelerine ateş püskürüyorlar günlerdir. 

Kraliçe iktidar partisinin başına yeni seçilmiş ve bu sebeple başbakanlığı üstlenen Liz Truss’ın, kurduğu hükümetin onayını almak üzere kendisini ziyaret etmesinden yalnızca 24 saat sonra öldü. Yeni başbakanla çektirdiği fotoğrafın gazetelerde yayımlandığı gün.

O yüzden biraz sürprizi geldi ölümü insanlara.

Halbuki 96 yaşındaydı Kraliçe ve bir müddettir hastalıklarla boğuştuğu biliniyordu.

Her an öleceği düşünülerek cenaze merasimi saray tarafından hazırlanmış olmalı.

Anglo-Sakson basınının bizde olmayan bir özelliği var: Kamuoyunda isimleri bilinen bireylerden ölenlerle ilgili kapsamlı değerlendirme yazılarına sayfalarında yer veriyorlar. ‘Obituary’ deniliyor o cins yazılara.

Gazetelerde, görevi ileri yaştaki çok önemli şahsiyetlerle ilgili değerlendirme yazıları kaleme almak olan yazarlar bulunuyor; yazılar evvelce yazılıyor, o kişi vefat ettiğinde gazetelerarşivlerinden evvelden yazılmış yazıyı çıkarıp yayımlıyorlar.

Bazen ‘obituary’ sayfasında yer alan vefat yazısını kaleme alan kişinin kendisi, yazısı yayımlandığında, ölmüş olabiliyor.

“Ölünün gerisinden konuşulmaz” kalıp anlayışının hakim görüş olduğu bir toplumuz, fakat nedense bizim insanlarımız ölen birinin hayırla yad edilmesini kabulde zorlanıyorlar.

Saray Kraliçe’nin vefatını monarşinin geleceğini kuvvetlendirmek için bayağı kullandı.

Törenleri abarttılar da abarttılar.

Birleşik Krallık ve Britanya diye anılan ülkeye biz İngiltere diyoruz. Bir ada İngiltere ve ‘Birleşik Krallık’ içerisinde bağımsız parlamentosu olan bölgeler var. Ayrıyeten 14 farklı ülke de İngiltere’nin başındaki kral ya da kraliçeyi kendi hükümdarı olarak kabul ediyor.

Ancak ülkede ve İngiliz Milletler Topluluğu içerisinde yer alan ülkelerde farklı görüşler de var.

Bizim Galler dediğimiz bölgeden bir sinema sanatkarı, Michael Sheen, yeni kral 3. Charles’ın, tahta geçtiktensonra çıktığı seyahatleri sırasında kendi bölgelerine gelmesine tepki verdi. Kral’ın geldiği gün, her yıl Galler’de ‘Owain Glyndwr günü’ olarak kutlanırmış. [Charles orada konuşmasının bir kısmını Galce yaptı.]

Owain Glyndr 1400’lü yıllarda Kral 4. Henry’e karşı 15 yıl boyunca bağımsızlık gayreti vermiş -isyan etmiş- biri.  

“Monarşi dönemi geçti, cumhuriyet ilan edilsin” görüşünü yüksek sesle ifade eden İngilizler toplumun yarısını teşkil ediyor İngiltere’de. Avustralya ve Kanada’da, birtakım Afrika ülkelerinde, “Kraliçe nasıl olur da bizim de hükümdarımız olur, İngiliz Milletler Topluluğu’ndan ayrılalım” akımı giderek güçleniyor.

Törenler yapılırken sesleri fazla çıkmadı, lakin medyada ve bilhassa sosyal medyada Kraliçe’yi eleştiren, yeni kralı küçümseyen, monarşiye son verilmesini talep eden çıkışlara da şahit olundu.

Saray biraz da bunaçıkışları etkisiz kılmak için Kraliçe’yi ve ölümü akabinde düzenlenen merasimleri kullandı.

Futbol maçları bir hafta ertelendi. Geçen hafta sonu yeniden başlayan ligde, her maça Kraliçe için yapılan merasimle çıkıldı, karşılaşmaların 70. dakikasında borular çalındı, seyirciler Kraliçe’yi alkışlamak üzere ayağa kalktı, alkışlara kimi maçlarda oyuncular da katıldı.

Kraliçe 2. Elizabeth’in saltanatı 70 yıl sürdüğü için 70. dakikada yapıldı törenler…

İngilizler olayı abartınca dünya önderleri de anma merasiminde bulunma kuyruğuna girdiler. Saray onları da hizaya sokmaya çalıştı. Özel uçakların Londra’daki merkezi havalimanına –Heathrow’a- inmesine izin verilmediği, hükümdarlar, cumhurbaşkanları ve başbakanlar makam araçları yerine otobüslere doldurularak merasim yerine götürüldüler.

Bu kuralları kabul etmeyenlere “Gelmeyebilirsiniz” denildi.

Çoğu devlet adamı New York’taki BM toplantısını değil, Londra’daki merasimlerde görünmeyi yeğledi.

İngilizler onları da kuyruğa sokmayı başardı.

*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.