Fehmi Koru: Siyasette son sözün sahibi hep ekonomi olmuştur, günümüz siyasetçileri bunu bilmiyor olabilirler mi?

Fehmi Koru*

Bazılarımızın yarın açıklanacak enflasyon oranını heyecanla beklediklerini biliyorum.

Hacı yolu bekler gibi bekleniyor.

TÜİK’in açıklayacağı oran hükümetin maaş ve fiyatlara yansıtacağı zam oranını etkileyecek; çalışan kesim, memurlar ve emekliler bu yüzden heyecanlı.

Bayrama gidilen günlerde işleri doğal olarak artan esnaf ve ticaret erbabı bu bayram öncesi beklediğini bulamamış görünüyor; zam haberinin alış-verişe olumlu bir tesiri olacağı umudu sebebiyle onların kulakları da yeni oranda.

Geçmiş bir yılın enflasyonu geçen ay yüzde 73.5 olarak açıklanmıştı; haziran ayında fiyatlar biraz daha arttığına göre yarın ilan edilecek oranın bunun üstünde çıkması gerekir diye düşünülüyor.

Yüzde 80? 85?

Durdurulamaz imajına büründüğü için, hususun sahibi devlet kurumu olan TÜİK’in bu defa oranı bütün gerçekliğiyle açıklayabileceği beklentisinde olanlar da var.

Kim bilir, tahminen ilk defa %100 üzerinde bir oranla bile karşılaşabiliriz kanısı beğenilen, ama beyhude…

TÜİK, geçen ay, enflasyonu oluşturan unsurların fiyatlarını farklı ayrı belirtme geleneğini terk etmişti; bunu yapan kurumun tam teşhiri göze alabilmesi herhalde fırsat dışıdır.

Hiç değilse ben fırsat dışı olduğunu düşünüyorum.

İlan edilecek sonuç beni de şahsen yakından ilgilendirdiği halde, oranın yüksek çıkmasına üzüleceğim.

Geçen ayın enflasyon oranına da üzülmüştüm.

Ülkem ve ülkem insanı bu durumu hak etmiyor zira.

Türk iktisadının şimdikine benzeyeninişler yaşadığı periyotlardan kimilerini çok iyi hatırlayacak yaştayım.

Demokrat Parti (DP), iktidarının son yıllarında alınan 4 Ağustos 1958 tarihli ekonomik kararlar ile, dolar karşısında 2.80 olan TL’nin kıymeti, bir gecede 9 TL’ye çıkıvermişti. DP, CHP tarafından çıkartılmış ‘milli muhafaza kanunu’ uygulamalarına karşı çıkan 4 CHP milletvekili tarafından kurulmuştu. O milletvekillerinden birinin cumhurbaşkanı –Celal Bayar-, başkasının başbakan –Adnan Menderes– olduğu DP iktidarı, 4 Ağustos 1958 kararlarından sonra, o kanunu tozlu raflardan indirip uygulamaya koydu.

Sonrasını siyasi tarih kitaplarından ve devirle ilgili anı kitaplarından okuyabilirsiniz.

Yeniden ekonomik dar boğazlara girilen, 70 sente muhtaç hale gelinen, en temel ihtiyaç hususlarının bulunamadığı, ithal edilemediği için ağız tadıyla kahve içilemediği, yağ, gaz ve akaryakıt kuyruklarında saatlerin harcandığı periyotlar de yaşandı.

Kayıp yıllar sayılan dönemler…

Turgut Özal’ın ismiyle anılan, Süleyman Demirel’in başbakan olduğu devirde alınan 24 Ocak (1980) kararlarını hatırlamak, tarihi günümüze yakın olduğu için, daha kolay. O gün açıklanan ‘istikrar programı’ ile TL yabancı paralar karşısında %32.7 oranında değersizleşmişti. Tansu Çiller’in başbakanlığı döneminde -5 Nisan 1994 tarihinde- ilan edilen ‘istikrar programı’ da, TL’ye iki gün içerisinde %73 -evet tam %73- değer kaybettirmişti.

Ülkemiz ekonomik kahırları TL’nin pahasının azalmasıyla dışa vuruyor.

Şimdilerde de olduğu…

Yerli paranın yabancı paralar karşısında yüklü ölçüde değer kaybetmesine, ekonomi kitapları, ‘devalüasyon’ ismini veriyor.

‘Devalüasyon’ sözcüğü işitenlerin aklına kötü senaryolar getirip moralleri bozduğu için, ekonomiyi fiilen sarsan çeşitten sarsıntıların ‘devalüasyon’ olarak yaşandığı periyotlarda bile, o sözcüğün kullanılmasından kaçınılıyor.

En çok kullanılan tabir ‘istikrar programı’ oluyor.

İstikrarın ekonomik kasvetler yüzünden kaybolmaya yüz tuttuğu ve bunun paramızın kıymetine olumsuz biçimde yansıdığı devirlerde, bu durumdan çıkma hedefli önlemlere bizde nedense ‘istikrar programı’ ismi veriliyor.

Günümüzde o isim da kullanılmıyor artık.

Hazine ve maliye bakanı Nureddin Nebati içinden geçtiğimiz periyotta kendisinin izlediği yola ‘heterodoks politikalar’ ismini taktı.

Eskinin ‘istikrar programı’nın yerini günümüzde ‘heterodoks politikalar’ aldı.

O periyotların ‘istikrar politikası’ uygulamaları ile dişler sıkılmak zorunda kalınsa bile tünelin sonundaki ışık görülebiliyordu; şu anda ‘heterodoks politikalar’ uygulanıyor ve maalesef şimdi ışık görülemiyor.

Zaten her ayın ilk günlerinde TÜİK tarafından açıklanan enflasyon oranı biraz da bu yüzden heyecanla bekleniyor.

Karar alma mevkiinde bulunan siyasetçiler tünelin ucunda var olduğu düşünülen ışık için her ay değişen tarihler veriyorlar.

Sonuncusu gelecek yılın mart ayı o tarihlerin…

Geçmiş devirlerde yaşanan ekonomik ıstıraplar hükümetleri zora sokmuştu; bu periyodun politik takımları ise kendilerinden emin görünüyorlar.

Önceki gün, bir AK Parti büyüğü, genel başkan yardımcısı Mehmet Özhaseki, halkın nabzını tuttuklarını belirttikten sonra ‘‘Bir öteki partiyi tercih edip de ‘Ben artık AK Parti’den vazgeçtim’ diyen yok’’ demişti. Dün de partinin ‘2 numarası’ durumundaki Numan Kurtulmuş, ‘‘AK Parti bütün kamuoyu yoklamalarında birinci partidir’’ katılığında görüş açıkladı. Z kuşağı AK Parti’ye oy verecekmiş…

Siyasetin içinde yer alanlar siyasi tarihimizin sayfalarına göz atacak imkan bulamıyorlar demek ki…

Fırsat bulsalar ve göz atabilselerdi, geçmişte iktisadın siyaseti nasıl belirlediğini bilirlerdi.    

Öğrenmeleri için galiba seçim gerekiyor.

*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.